آثار فردی وقف

وقف، روحیه خدمت رسانی، ایثار، دیگرخواهی، نوع دوستی و محبت به دیگران را تقویت می کند

آثار فردی وقف

وقف از جنبه های گوناگونی برای واقف و افراد جامعه فایده های فراوانی درپی دارد. بیان این آثار، لزوم توجه به وقف و سودمندی آن را نمایان می کند.

الف) خشنودی خدا

وقف کردن در راه خدا، کرداری پسندیده است، لذا اگر با اخلاص انجام گیرد، خشنودی خدا را درپی خواهد داشت. از این رو، خداوند متعال می فرماید: «و جز برای طلب خشنودی خدا انفاق مکنید...».(1)

امام علی علیه السلام در وقف نامه های خود، هدف از وقف دارایی هایش را جلب خشنودی خدا معرفی کرده است. برای مثال، در یکی از وقف نامه ها آورده است:

این همان چیزی است که بنده خدا، علی بن ابی طالب، امیرالمؤمنین درباره دارایی خویش، برای به دست آوردن خشنودی خدا به آن امر کرد تا خدا به سبب آن، من را داخل بهشت کند و بر اثر آن، امنیت و آسودگی را به من عطا فرماید.(2)

ب) تزکیه نفس و برخورداری از زندگی پاکیزه

خداوند خطاب به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می فرماید: «از اموال آنان صدقه ای بگیر تا به وسیله آن پاک و پاکیزه شان سازی».(3)

پرداخت زکات و صدقه در تزکیه باطنی مؤمنان و آمرزش گناهان آنان مؤثر است.

انجام وظایف مالی در اسلام، مانند پرداختن خمس، زکات و صدقه موجب پاکیزگی زندگی است. زندگی پاکیزه که قرآن کریم از آن به «حیات طیبه» یاد کرده، رهاورد ایمان و عمل صالح است.

بنابراین، وقف که از مصداق های پرداخت صدقه است، از یک سو در ایجاد زندگی پاکیزه مؤثر است و از سوی دیگر، به دنبال دل کندن از سرمایه در راه خدا، تزکیه نفس را در پی دارد.

وقف که نوعی صدقه و بخشش است، علاوه بر زدودن صفات ناپسندی مانند بخل از وجود آدمی، فایده دیگری نیز دارد که همان رستگاری واقف است؛ زیرا رستگاری و انسان در تهذیب و تزکیه نفس او نهفته است.(4)

ج) ذخیره پاداش اخروی و تداوم آن

در زمینه وعده پروردگار به پاداش اخروی انفاق که وقف، مصداقی از آن به شمار می رود، در قرآن بارها بدان اشاره و تشویق شده است. برای مثال:

مَثَل [صدقات] کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می کنند، همانند دانه ای است که هفت خوشه برویاند که در هر خوشه ای صد دانه باشد؛ و خداوند برای هر کسی که بخواهد [آن را] چند برابر می کند و خداوند، گشایشگر داناست.(5)

خداوند متعال بارها در قرآن به پاداش اخروی انفاق، صدقه و کارهای خیر اشاره فرموده است.(6) چون وقف، مصداقی از صدقه است، از پاداش اخروی آن نیز برخوردار است.

امام صادق علیه السلام درباره پاداش اخروی وقف و تداوم آن فرموده است:

مرد پس از مرگش اجر و پاداشی پشت سر ندارد، مگر به سه خصلت: صدقه ای که در زمان زندگی اش به راه انداخته است که پس از مرگش جاری باشد و روش هدایتی که او آن را سنت کرده باشد و پس از مرگش بدان عمل شود و فرزند صالحی که برایش دعا کند.(7)

د) برکت مادی

خداوند در قرآن می فرماید:

و مثل [صدقات] کسانی که اموال خویش را برای طلب خشنودی خدا و استواری روحشان انفاق می کنند، همچون مَثَل باغی است که برفراز پشته ای قرار دارد [که اگر] رگباری بر آن برسد، دو چندان محصول برآورد و اگر رگباری هم بر آن نرسد، باران ریزی [برای آن بس است] و خداوند به آنچه انجام می دهید، بیناست.(8)

بنابر این آیه، صدقه و انفاق در راه خدا از جمله وقف، افزون بر پاداش اخروی، در دنیا نیز برکت مادی زیادی در پی دارد؛ به گونه ای که امیرالمؤمنین علیه السلام فرموده است: «هرگاه تنگ دست شدید، با صدقه دادن، با خدا تجارت کنید».(9) بنابراین، وقف که ماندگارترین نوع صدقه است، برکت های مادی فراوانی برای واقف دارد.

ه) عاقبت به خیری

عاقبت به خیری، سعادتی بزرگ است و وقف که عملی صالح است، در عاقبت به خیریِ واقف مؤثر است. خداوند در آیاتی از قرآن کریم به این نکته اشاره فرموده است:(10)

وَ الْباقِیاتُ الصّالِحاتُ خَیْرٌ عِنْدَ رَبِّکَ ثَوابًا وَ خَیْرٌ مَرَدًّا. (11)

و نیکی های ماندگار، نزد پروردگارت از نظر پاداش بهتر و خوش فرجام تر است.

از انس بن مالک نقل شده است که وقتی آیه «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّی تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ...» (12) نازل شد، ابوطلحه انصاری به پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آلهگفت: «ای رسول خدا! خدا چنین می فرماید و بهترین سرمایه من بَیْرُحاء(13) است. من این باغ را برای خدای متعال و رسول او قرار می دهم و با این کار، امید خیر و نیکی دارم. از شما می خواهم آن را به هر مصرفی که رضای خدا در آن است، برسانید.» پیامبر نیز فرمود: «به به! اباطلحه، این مال دارای سود است و ما آن را از تو پذیرفتیم و به خودت بازگرداندیم، تو آن را برای خویشان خودت قرار بده.» ابوطلحه نیز آن باغ را به عنوان صدقه برای خویشاوندان خویش قرار داد.(14) در کتاب های تاریخی و فقهی، این صدقه همان صدقه جاریه؛ یعنی وقف معرفی شده است.(15)

و) تقویت روحیه خدمت به مردم

وقف، روحیه خدمت رسانی، ایثار، دیگرخواهی، نوع دوستی و محبت به دیگران را تقویت می کند. وقتی واقف بخشی از اموال یا املاکش را وقف می کند تا بهره مندان از موقوفه که بیشترشان تهی دستان، درماندگان و نیازمندان هستند، از منافعش استفاده کنند، به گونه ای، به آنان محبت کرده و دوستی خود را به آنان ابراز داشته است. این بخشش واقف، نشان می دهد او فراتر از خود را نیز نگریسته و به فکر دیگران و یاری آنان بوده است. با وقف، این روحیه نوع دوستی، بیش از پیش جلوه می کند و شدت می یابد.

ز) برخورداری از دعای خیر دیگران

خداوند به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دستور می دهد که پس از جمع آوری صدقه های مؤمنان برایشان دعا کند:

از اموال آنان صدقه ای بگیر تا به وسیله آن پاکیزه شان سازی و برایشان دعا کن؛ زیرا دعای تو برای آنان آرامشی است و خدا، شنوای داناست.(16)

وقف نیز که صدقه ای جاری و جاوید است، واقف را شامل دعای خیر دعاکنندگان می کند.

منبع:

کتاب وقف سرمایه ای ماندگار، جواد ملایی پور، ص 43-36.

-------

پی نوشت ها:

1. بقره: 272.

2. نهج البلاغه، فیض الاسلام، نامه 24.

3. توبه: 103.

4. محمد حکیمی، وقف و بهره مندی همگانی، صص 117 و 118.

5. بقره: 261.

6. هود: 115 ؛ مریم: 76 ؛ قصص: 84.

7. فروع کافی، ج 7، ص 56، ح 1.

8. بقره: 265.

9. نهج البلاغه، حکمت 250، ص 1200.

10. کهف: 46؛ بقره: 261 و 271.

11. مریم: 76.

12. آل عمران: 92.

13. باغی که پیامبر به آنجا می رفت و در سایه درختانش می نشست و از آب آن می نوشید.

14. مقدمه ای بر فرهنگ وقف، ص 17؛ صحیح البخاری، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، بی تا، ج 4، صص 9، 10 و 13.

15. نگاهی به وقف و آثار اقتصادی- اجتماعی آن، صص 28 و 67.

16. توبه: 103.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر