آداب معاشرت در سیره و کلام رضوی

آداب معاشرت در سیره و کلام رضوی

احادیث فراوانی از حضرت رضا علیه السلام در باره آداب و سنت های اخلاقی و چگونگی معاشرت با مردم نقل شده است که یا خود ایشان فرموده اند یا اینکه از پدران گرامی خود یا از حضرت رسول صلی الله علیه و آله نقل فرموده اند. به بخشی از آداب معاشرت با دیگران در اینجا اشاره می شود.

1- رعایت حقوق

ابراهيم بن عباس می گوید: «هرگز نديدم حضرت رضا عليه السّلام با سخن خود كسى را برنجاند، هرگز نديدم سخن كسى را قطع كند، هرگز محتاجى را در حد توانش رد نكرد... هرگز غلامان خود را ناسزا نمي گفت...».[1]

2- انس گرفتن

حضرت رضا عليه السّلام فرموده است: «هر كه در راه خدا، برادرى برگزيند خانه ‏اى را در بهشت برگزيده است».[2]

3- خوشرفتاری

آن حضرت از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه فرمود: «بر شما باد به اخلاق پسنديده، زيرا خوش رفتاری بدون چون و چرا در بهشت است و بپرهيزيد از تندخویى كه آن نيز بى ‏ترديد در دوزخ خواهد بود».[3]

4- تبسم کردن

حضرت رضا عليه السّلام فرموده است: «هر كه به روى برادر مؤمن خويش لبخند بزند خداوند براى وى پاداشى بنويسد و هر كه خداوند برايش پاداش نوشت عذابش نخواهد كرد».[4]

5- عفو و گذشت

آن حضرت می فرماید: «هر گاه دو گروه به هم‏ رسيدند آن گروهى پیروز خواهند شد كه عفو و گذشت داشته باشند».[5]

6- بخشیدن کسی که ستم کرده

آن بزرگوار از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله نقل می فرماید: «از مكارم اخلاق این است كسى كه به او ظلم كرده از وى درگذرد».[6]

7- خوردن از غذای مردم

حضرت رضا علیه السلام فرموده است: «سخاوتمند از غذاى مردم مي خورد تا از غذايش بخورند و خسیس از غذاى مردم نمي خورد تا از غذاى او نخورند».[7]

8- رعایت عدل و انصاف

فضل بن شاذان از آن حضرت نقل کرده است: «بکار گرفتن عدالت و احسان سبب استمرار و دوام نعمت می گردد‏».[8]

9- حفظ اسرار

امام رضا علیه السلام می فرماید: «تا سه خصلت در مؤمن نباشد مؤمن واقعى نگردد یک روش از پروردگارش، يك روش از پيغمبرش و يك روش از امامش. روش الهى پوشيدن راز است...».[9]

10- ادای امانت

آن حضرت از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه فرمود: «پيوسته امّت من در راه صلاح و خير و رفاه است تا زمانی که... و امانت را ادا مى ‏كنند...».[10]

11- فرق نگذاشتن در سلام کردن به فقیر و ثروتمند

امام رضا علیه السلام فرموده است: «هر که به مسلمان فقيرى سلام كند بر خلاف آن شکلی كه به ثروتمندان سلام مي كند، خداوند را با خشم در قيامت ملاقات خواهد کرد».[11]

12- سلام کردن به کودکان

آن حضرت به واسطه پدرانش از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله نقل می فرماید: «تا هنگام مرگ پنج چيز را ترك نمى ‏كنم: .. سلام كردن بر كودكان، كه پس از من سنّت گردد».[12]

13- تواضع و فروتنی

حسن بن جهم می گوید از حضرت رضا علیه السلام پرسیدم: اندازه تواضع چيست؟ فرمود: «اين است كه به مردم آنچه را دوست دارى به تو بدهند؛ بدهى».[13]

14- مشورت

معمر بن خلاد می گوید یکی از خادمان امام رضا علیه السلام به نام سعد از دنیا رفت، ایشان به من فرمود: نظرت در باره كسى كه فضيلت و امانتى دارد چیست؟ گفتم: من به شما نظر بدهم؟ خشمگينانه به من فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله هم با اصحاب خود مشورت مي كرد و سپس به آنچه خدا مي خواست تصميم مي گرفت».[14]

15- وفای به عهد و وعده

آن حضرت از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله نقل می فرماید: «هر كس با مردم معامله نمايد و ستمشان نكند، با آنان سخن بگويد و دروغ نگويد، به آنان وعده دهد و تخلّف نكند، مردانگى او كامل و عدالتش آشكار و پاداشش لازم و غيبت او حرام است».[15]

امام رضا عليه السّلام فرمود: «ما خاندانى هستيم كه همچون رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله وعده‏ هايى را كه داده ‏ايم مثل دينى به گردنمان مى ‏دانيم».[16]

16- کمک و دادرسی به مظلومان و درماندگان

امام رضا از پدرشان از امام صادق عليهم السّلام نقل فرمودنده اند: «خداوند به داود عليه السّلام وحى نمود كه: چه بسا يك بنده از بندگانم كار نيكى انجام دهد و بخاطر آن كار وى را به بهشت برم. حضرت داود عليه السّلام گفت: خدايا، آن كار نيك چيست؟ فرمود: برطرف كردن غم مؤمن هر چند با يك خرما. حضرت فرمودند: داود عليه السّلام عرضه داشت: هر كس تو را بشناسد، حقّ است كه نبايد از تو نااميد شود».[17]

17- کم صحبتی مگر درباره خیر

امام رضا عليه السّلام فرمود: «از نشانه‏ هاى فقاهت، بردبارى، علم و خاموشى است، همانا خاموشى يكى از درهاى حكمت است، همانا خاموشى محبت مى‏ آورد و راهنماى هر امر خيرى مي باشد».[18]

18- نگه داشتن زبان

امام رضا از پدرشان از امام صادق عليهم السّلام نقل فرمودنده اند: «نجات مؤمن در نگاهدارى زبانش است».[19]

19- رعایت آداب مهمانی

امام رضا از پدران بزرگوار خود از حضرت على عليهم السّلام نقل فرموده ‏اند: مردى آن حضرت را به ميهمانى دعوت نمود، حضرت فرمودند: به اين شرط كه سه مطلب را به من قول بدهى، مرد گفت: سه مطلب كدامند؟ حضرت فرمودند: از بيرون از منزل چيزى براى من نياورى، از آنچه در منزل هست چيزى از من دريغ نكنى و اهل و عيالت را به زحمت نيندازى. مرد گفت: قول مى‏ دهم، حضرت نيز دعوت او را پذيرفتند.[20]

20- مدارا با مخالفین

امام رضا علیه السلام به مأمون چنین نوشتند: «جايز نيست هیچیک از كافران يا ناصبيان را در زمان تقيّه كشت، مگر اينكه قاتل باشد يا ماجراجو و مفسد (يا ستمكار)، اين هم در صورتيست كه بر خود و ياران خود از كشته شدن نترسی».[21]

منبع: آداب العشره فی احادیث الامام علی بن موسی الرضا علیه السلام، مروجی طبسی، محمدجواد، مشهد: انتشارت قدس رضوی‫، 1394ش، ص 16 – 2.

------------

پی نوشت ها:

[1] عيون أخبار الرضا عليه السلام، شیخ صدوق، نشر جهان‏، تهران‏، 1378 ق،‏ ج 2، ص 184.

[2] ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، شیخ صدوق، دارالشريف الرضي للنشر، قم‏، 1406 ق‏، ص 151.

[3] عيون أخبار، ج ‏2، ص 31.

[4] مصادقة الإخوان، شیخ صدوق، به تصحیح سيد على ‏خراسانى كاظمى، مكتبة الإمام صاحب الزمان العامة، الكاظميه‏، 1402ق‏، ص 52.

[5] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج 2 ص 108.

[6] الأمالي، طوسى، محمد بن حسن‏، دارالثقافة، قم‏، 1414ق‏، ص 478.

[7] عيون أخبار، ج ‏2، ص 12.

[8] همان، ص 24.

[9] الخصال، شیخ صدوق، به تصحیح: على اكبر غفارى، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1362ش،‏ ج ‏1، ص 82.

[10] عيون أخبار، ج‏2 ، ص 29.

[11] الأمالي، شیخ صدوق، كتابچى‏، تهران‏، 1376ش‏، ص 442.

[12] عيون أخبار، ج ‏2، ص 81.

[13] الأمالي، شیخ صدوق، ص 240.

[14] المحاسن، احمد بن محمد بن خالد برقى، دار الكتب الإسلامية، قم‏، 1371 ق‏، ج ‏2، ص 601.

[15] الخصال، ج ‏1، ص 208.

[16] تحف العقول، ابن شعبه حرانى، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1404ق، ص 446.

[17] عيون أخبار، ج‏1 ، ص 313.

[18] الكافي، ج‏ 2، ص 113.

[19] ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 183.

[20] عيون أخبار، ج‏1، ص: 259

[21] همان، ج‏2، ص: 124.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

8877

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8308

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7632

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8583

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9334

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر