آسیب شناسی اصل وحدت اسلامی

آسیب شناسی اصل وحدت اسلامیتکتم مشهدی، کارشناسی ارشد فلسفه و پژوهشگر جهاد دانشگاهی مشهد چکیدهاصل وحدت اسلامی نیاز اصلی جامعه اسلامی است. بخشی از این پژوهش به بررسی اجمالی آسیب...

آسیب شناسی اصل وحدت اسلامی

ShowPicture.aspx?ID=eca2c9a1-835c-4066-82aa-9f9f92ac2a94&Width=200&Height=177


آسیب شناسی اصل وحدت اسلامی

تکتم مشهدی، کارشناسی ارشد فلسفه و پژوهشگر جهاد دانشگاهی مشهد



چکیده
اصل وحدت اسلامی نیاز اصلی جامعه اسلامی است. بخشی از این پژوهش به بررسی اجمالی آسیب هایی چون تبیین نادرست اختلاف ها، نداشتن آگاهی جمعی از درک موقعیت خود در جهان، عدم آشنایی با آثار وحدت و تفرقه و سطحی نگری، تعصبات، سهل انگاری علماء اسلام، حمایت نکردن حکومت های اسلامی از هم، بدفهمی و بدبینی و اهانت به مقدسات مذهبی پرداخته شده که ریشه در درون ما دارد و بخشی دیگر به آسیب هایی چون دشمنان خارجی و شیوه های نفوذ آنها، توجه شده که ریشه بیرونی دارند. موانع درونی، زیانبخش تر از موانع بیرونی است، زیرا زمینه ساز توطئه های دشمنان خارجی خواهد بود.
کلید واژه: وحدت اسلامی، آسیب شناسی وحدت، امت اسلامی، تفرقه، اتحاد



مقدمه
اصل وحدت در میان فرق اسلامی به عنوان مهم ترین مسأله جهان اسلام مطرح است تا جایی که این اصل به عنوان یکی از علائم حیات جامعه معرفی شده است. (احیاء تفکر اسلامی، مطهری، ص 21-22) نگاه اسلام به مقوله «اتحاد» و «انسجام» نگاهی مبتنی بر ژرف اندیشی و آینده نگری است چرا که این اصل برای امت اسلام چه در بعد داخلی و چه در بعد خارجی، بسیار حساس و سرنوشت ساز است و به همین دلیل می تواند در معرض انواع و اقسام آسیب ها باشد. به موازات پیدایش و گسترش این ضرورت در میان مسلمانان، دشمن برای از بین بردن این اصل از طرح ها و ترفندهای متعددی استفاده کرده و می کند، زیرا ایجاد تفرقه زمینه را برای به وجود آمدن شرایط بحرانی و نامطلوب آماده می سازد و در نهایت سبب تسلط دشمن بر سرزمین های اسلامی و تضعیف دین خواهد بود. اسلام به وحدت به عنوان یک پدیده اجتماعی مهم نگریسته است که به همان اندازه که می تواند منشأ تأثیرات عمیق و شگرف در جامعه باشد می تواند در معرض آسیب جدی هم قرار بگیرد به همین جهت شناسایی این آسیب ها ضروری است، چرا که اگر این آسیب ها به موقع شناسایی نشوند، ریشه «اتحاد ملّی» و «انسجام اسلامی» را از پایه و اساس ویران خواهند نمود. نوشتار حاضر به شناسایی این آسیب ها می پردازد که در دو دسته آسیب های نظری و عملی بیان می شود. این مقاله از نوع مطالعات توصیفی - تحلیلی است که با استفاده از تکنیک فیش برداری، مطالعات و منابع مکتوب موجود مورد بررسی قرار می گیرد. روشن است که ارائه راهکار به اندازه شناسایی این آسیب ها ضروری است به همین جهت این مهم، بحث جداگانه ای را می طلبد.



اصل وحدت در میان فرق اسلامی مهم ترین مساله جهان اسلام است.

مفهوم شناسی
الف) وحدت
واژه وحدت در علوم مختلفی از جمله جامعه شناسی، فلسفه، عرفان و روانشناسی به کار برده شده است و در هر علم معنای خاص خود را دارد. وحدت در لغت به معنای یگانگی، یکپارچگی و یکی شدن آمده است (الصحاح، جوهری، ج 2، ص 547) و در اصطلاح به معنای «وجود روحیه برادری دینی و همکاری و تعاون پیروان مذاهب اسلامی بر اساس اصول مشترک اسلامی و اتخاذ موضع واحد برای تحقق اهداف و مصالح عالیه امت اسلامی و موضع گیری واحد در برابر دشمنان اسلام و احترام به التزام قلبی و عملی هر یک از مسلمانان به مذهب خود» به کار می رود. (درباره وحدت و تقریب مذاهب اسلامی، تسخیری، ص 218)
شاید بتوان ادعا کرد که یکی از آسیب هایی که متوجه این اصل شده روشن نبودن معنای وحدت در اصطلاح است. اولین سؤالی که در خصوص این اصل برای هر ذهنی مطرح می شود این است که آیا منظور از وحدت این است که همه فرق اسلامی جمع شوند و یک مذهب درست کنند و «وحدت مذهبی» به وجود بیاورند یا در عین وجود فرق مختلف، وحدت اسلامی تحقق پیدا کند؟
با تأمل روشن می شود که معنای اول اصلاً عملی نیست، چرا که وقتی در خود شیعه در مسأله فقاهت وحدت ایجاد نمی شود، چطور انتظار داریم همه فرقه ها را یکی کنیم؛ اما بر اساس معنی دوم وحدت امکان پذیر است، چون در عین اختلافات مذهبی، میان مسلمانان اصول مشترک زیادی وجود دارد که بر اساس همان ها وحدت تحقق پیدا خواهد کرد، از جمله اعتقاد به خدای یگانه، نبوت رسول اکرم (صلی الله علیه و اله) قرآن، حج، نماز، روزه، وحدت در جهان بینی، در فرهنگ، در سابقه ی تمدن، در بینش و منش، در پرستش ها و نیایش ها، در آداب و سنن اجـتماعی خـوب و ... که می تواند مبنای یک اتحاد محکم گردد. به تعبیر دیگر می توان گفت منظور از وحدت اسلامی، متشکل شدن مسلمانان در یک صف، در برابر دشمنان مشترکشان است. (وحدت از نگاه امام خمینی، خمینی، ص 40)



منظور از وحدت اسلامی، متشکل شدن مسلمانان در یک صف، در برابر دشمنان مشترکشان است.

نکته دیگر روشن شدن نسبتِ اتحاد با وحدت است. توضیح این که اگر دو امر با خصوصیات مختلف به دلایلی یکی شوند یا واقعا این یکی بودن اتفاق می افتد که در این صورت وحدت نمایان می شود و یا اینکه دو امر مختلف، در عین حفظ نقاط مشترک خود یکی نمی شوند که از آن به اتحاد تعبیر می کنند. به تعبیر دقیق علمی، اتحاد یعنی «تقویت ما به الاشتراک در عین حفظ ما به الامتیاز»، (الباب الحادی عشر، فاضل مقداد، ص 21) با این توضیح روشن می شود که منظور از وحدت فرق اسلامی اتحاد است، نه وحدت به معنایی که گذشت.



ب) «آسیب شناسی»
شاید بتوان ادعا کرد اولین بار اصطلاح آسیب شناسی را استاد مطهری (رحمه الله علیه) در حوزه تفکر دینی به کار بردند. (احیاء تفکر اسلامی، مطهری، ص 18-33) مقصود از «آسیب شناسی» شناخت مجموعه آفات و موانعی است که ممکن است به شکل بالفعل یا بالقوه پدیده ای مانند وحدت اسلامی را تهدید کند. (تفکر فلسفی غرب، دژاکام، ص 7)



اتحاد یکی از مصادیق وحدت است.

آسیب های اصل وحدت اسلامی در عرصه نظری و عملی
اگر زندگی انسان ها را به دو بخش نظری و عملی تقسیم کنیم، اتحاد نیز در همین دو عرصه قابل بررسی و تبیین است و نیز اگر در عرصه عملی و نظری زندگی، تقدم را با عرصه نظری بدانیم در اتحاد نیز چنین نسبت و تقدمی لازم است. بر همین اساس آسیب ها را می توان به نظری و عملی تقسیم کرد. منظور از آسیب شناسی نظری، آسیب هایی است که به لحاظ فکری و نظری میان مسلمانان تفرقه ایجاد می کند و منظور از آسیب شناسی عملی، آسیب هایی است که در حوزه عمل صورت گرفته و سبب اختلاف میان مسلمانان می شود. (آسیب شناسی اتحاد و انسجام اسلامی، سپهریان، ص 39-40) در این نوشتار به برخی از این آسیب ها اشاره می کنیم.



1- آسیب های نظری
1-1- تبیین نادرست اختلاف ها
یکی از اولین چالش هایی که اصل وحدت را درگیر خود می کند، اختلاف در تفکر و اندیشه ها و تمرکز بر نقاط اختلاف است؛ در حالی که اشکالی متوجه اختلاف معقول نیست و اختلاف امری طبیعی است. شناخت فلسفه وجودی اختلاف ها، طبیعی دانستن و به رسمیت شناختن آنها، زمینه را برای به وجود آوردن تساهل و مدارای دینی فراهم می سازد. اصلی که به دلیل نپذیرفتن همین اختلاف های معقول و منطقی و در نتیجه عدم تحمل مخالفان آن نادیده گرفته شده است. حال آن که جذب افراد مختلف به دین در سایه همین اصل امکان پذیر است. به تعبیر دیگر به رسمیت شناختن نگرش همه مذاهب، زمینه ای برای پذیرفتن حسن تعامل و گفتمان دینی خواهد بود. (تسخیری، تعدد مذاهب و مسأله تقریب و وحدت اسلامی، رسالت 5/2/84) به همین دلیل عوامل غیرمسلمان و وابسته، سعی کرده اند این اختلاف طبیعی را تبدیل به خصومت، کینه، تفرقه و تجزیه کنند و به بزرگ نمایی این اختلافات پرداخته اند. (آسیب شناسی اتحاد و انسجام اسلامی، سپهریان، ص 45)



شناخت فلسفه وجودی اختلاف ها، طبیعی دانستن و به رسمیت شناختن آن ها زمینه را برای به وجود آوردن تساهل و مدارای دینی فراهم می سازد.

1- 2- تهمت و افتراء پیروان مذاهب به یکدیگر
پایه های وحدت و مبانی همبستگی و تقریب اصول مسلمین در اصول اساسی اسلام نهفته است، اصولی که اعتقاد به آنها مسلمان بودن را در پی دارد و حال آن که عدم فهم این مهم، تبدیل به آفت شده است. فراموشی اصول مشترک، تأکید بر مسائل فرعی، تعصب و جهل، زمینه ساز نگرش های غلط و فتواهای نادرست است. در طول تاریخ اسلام، فتواهای فراوانی درباره تکفیر افراد یا تحریم مذاهب مختلف اسلامی صادر شده است. پدیده تکفیر از مهم ترین موانع وحدت است؛ اما باید به این نکته دقت داشت که هر کدام از عناوین کفر و شرک معنای مشخصی دارد و به همین دلیل کسی نمی تواند با دلایل ناکافی، کسی را کافر یا مشرک بنامد. در صورت حفظ این مبنا و مرز هست که اصل وحدت از این آفت مهم در امان خواهد بود و این وظیفه هر مسلمانی است که توجه کند قرآن و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) چه کسانی را مسلمان و چه کسانی را کافر می دانند. (تفصیل بیشتر رک. همان، ص 38)



1- 3- نداشتن آگاهی جمعی از درک موقعیت خود در جهان و عدم آشنایی با آثار وحدت و تفرقه
یکی دیگر از آسیب ها، فقدان آگاهی مسلمانان نسبت به جایگاه خود در جهان است که به خودبینی و نداشتن تفاهم بین گروه ها، ملت ها و مذاهب می انجامد. (آسیب شناسی وحدت اسلامی، پژوهنده، ص 117) این فهم نادرست و ضعیف مسلمانان از اسلام و جایگاه خود ریشه در دو چیز دارد. اینکه یا از عمق تعالیم دینی بی اطلاعند و یا اینکه با وجود فهم کامل حقایق دینی، اما خواسته های نفسانیشان بر آنها تسلط پیدا کرده است و همین تسلط نفس بر انسان باعث اختلاف می شود. در هر حال این ضعف آگاهی، ناخودآگاه به بروز عمل و عکس العمل هایی در جامعه می انجامد و این کشمکش ها قطعاً سبب مستهلک شدن قدرت دو طرف و سوء استفاده دشمن خواهد بود. حال آن که اگر به این باور و آگاهی برسند که تحقق آرمان های مشترک و متعالی انسانی در گرو وجود این اصل است راهی برای نفوذ دشمن باقی نمی گذارند.



مبنای وحدت و همبستگی مسلمانان در اصول اساسی اسلام نهفته است.

1 -4- سطحی نگری و عدم ژرف اندیشی
سطحی نگری و عدم ژرف اندیشی از مهم ترین موانع وحدت است، چرا که با شناخت درست مبانی و اصول روشن می شود که اختلاف فقط در فروع است. در نتیجه همین بی اطلاعی از عمق معارف اسلامی است که همدیگر را تحقیر و تکفیر می کنیم. خواست دشمن، دور نگه داشتن مسلمانان از شعور و اراده است که انگیزه وحدتند. خواست دشمن از بین بردن تعمق و تفکر است چرا که به درستی دریافته که «حیات و مرگ یک جامعه بستگی به حیات و مرگ فکر آن دارد. اگر فکر یک جامعه مُرد یا فلج شد یا انحرافی شد، آن جامعه مرده است و اگر فکرش زنده بود، آن جامعه زنده است.» (یادداشتهای استاد مطهری، مطهری، ج 1، ص 159)



2- آسیب های عملی
2 -1- دشمنان خارجی
یکی دیگر از مهم ترین عوامل تفرقه در بین امت اسلامی، دشمنان خارجی و توطئه های آن هاست. دشمنان به این درک رسیده اند که اگر وحدت تنها عامل پیروزی مسلمانان نباشد اما می تواند از عوامل مهم پیروزی باشد. آنها متوجه شده اند که وحدت فقط در یک زمینه نمایانگر نیست، بلکه همه زمینه های حیاتی انسان از جمله اخلاق، اقتصاد، سیاست و اجتماع را در برمی گیرد. برای آنها مسلم شده است که مذهب نیرومندترین عاملی است که می تواند یک ملت را در یک مسیر قرار دهد، به همین دلیل تمام تلاش خود را برای تضعیف آن انجام می دهند.
ترویج سکولاریسم و جدایی دین از سیاست در کشورهای اسلامی، اولین اقدام دشمنان برای ایجاد فاصله میان مردم و دینشان است. آنها با نقشه های گوناگون سعی در جداسازی کشورهای اسلامی از یکدیگر دارند و می کوشند در تلاش مسلمانان برای پیدا کردن دشمن حقیقی انحراف ایجاد کنند. آنها برای اجرای نقشه های شومشان از شیوه های مختلفی استفاده می کنند و گاه از خود ما بهره می گیرند، (لطیفی پاکده، انسجام اسلامی، ص 84) که به برخی از آنها در اینجا اشاره می کنیم.



وحدت فقط در یک زمینه نمایانگر نیست، بلکه همه زمینه های حیاتی انسان از جمله اخلاق، اقتصاد، سیاست و اجتماع را در برمی گیرد.

2 -1 -1- حمایت از افراد متعصب
همیشه میان گروه های مسلمان افرادی هستند که دچار افراط و تفریط هستند و همین امر زمینه را برای سوء استفاده دشمنان از این افراد به صورت های مختلف فراهم می کند. این افراد از راه تبلیغات زبانی، تدوین کتاب ها و آثاری که ظاهراً علمی اند، زمینه را برای تحقق اهداف دشمن فراهم می کنند. (آسیب شناسی وحدت اسلامی، سپهریان، ص 44)



2- 1 -2- نگارش کتاب های تفرقه انگیز
دشمن گاهی از طریق بحث های نفاق افکنانه در جامعه اسلامی تحت عنوان خیرخواهی، حفظ مذهب و ... موجب تفرقه بین آنها و در نتیجه نفوذ خود می شود و در این راه از هیچ کوششی فروگذار نمی کند. متأسفانه گاهی از روی غفلت تحت تأثیر این تبلیغات قرار می گیریم و به جای دفاع از هم، به جنگ علیه هم مشغول می شویم. گاه خود ما را سبب ایجاد تفرقه معرفی می کنند، چنان که به جای بیان حقیقت بر علیه هم کتاب می نویسم. اگر نگاهی به کتاب ها و رساله هایی که در بعضی از کشورهای عربی منتشر شده و می شود بیندازیم، متوجه خواهیم شد که متأسفانه برخی مؤلفین بدون برخورداری از روحیه علمی و رعایت بی طرفی دست به قلم برده و به جای بیان حقیقت به خرده گیری در طرف مقابل پرداخته اند. (همان، ص47) هم اکنون شمار این گونه کتاب ها و رساله ها از صدها جلد فراتر رفته و تیراژ هر یک از آن ها صدهزار یا احیاناً میلیونی است. (سبحانی، جعفر، منطق شعیه در کنگره ها و مجامع علمی، ص 16) در این وضعیت است که دشمن هرگونه تفرقه را بزرگ نمایی و از آن برای ایجاد اختلاف در امت اسلامی بهره برداری می کند.



مذهب نیرومندترین عاملی است که می تواند یک ملت را در یک مسیر قرار دهد.

2- 1- 3- تشکیل گروه های افراطی
علاوه بر مقابله افراطی جهان غرب با اسلام، افراط گرایی دیگری در خود جهان اسلام در پیوند فکری و فرهنگی با جهان غرب و ضد اسلام و گروه های اسلامی وجود دارد. استعمار در هر دوره ای متناسب با آن دوره، سعی در ایجاد و تأسیس گروه هایی کرده است که وجود آن در درون مسلمانان بهترین شیوه اختلاف و از بین بردن وحدت است. اگر شکل گیری این گروه های افراطی تنها به عرصه های فکری یا اعتقادی محدود باشد، خطر اجتماعی آن کمتر است، ولی مشکل اینجاست که بخش اعظم فرقه ها و گروه های افراطی تنها به محدوده های فکری بسنده نمی کنند وخیلی زود شکل عملی به خود می گیرند و به صورت تکفیر و اخراج از دین و سپس حکم به قتل و فتوای قتل مخالفان به اتهام کفر، در می آیند. (امت اسلامی، «نگاهی به پدیده افراط گرایی و چگونگی برخورد با آن»، اندیشمندان جهان اسلام، ص 195) شکل گیری گروه هایی مانند وهابیت، بهائیت، داعش، القاعده، احرار الشام، جندالله، النصره و ... کاملاً مؤید این معناست.



2- 1 -4- راه اندازی سایت های اینترنتی
یکی دیگر از توطئه های دشمن که تأثیر زیادی بر تخریب بنیان های فکری مسلمانان در حوزه های مختلف فرهنگی، اعتقادی و فقهی و ایجاد تفرقه در میان امت واحده و جدایی میان مذاهب دارد، راه اندازی سایت هایی است که تضعیف این امر مهم را به عهده دارند. با فعال شدن این سایت ها طرح عقاید موهوم علیه اسلام و برجسته ساختن موضوعات تفرقه انگیز افزایش یافته است. از جمله این سایت ها می توان به سایت مجاهدین، جنبش سبز، صدای اسرائیل، رادیو فردا و ... اشاره کرد.



تأسیس گروه هایی افراطی در درون مسلمانان بهترین شیوه اختلاف و از بین بردن وحدت است.

2 -2- تعصبات
چه بسیار مسائل بحث انگیزی که در جامعه وجود دارد؛ اما ریشه انسانی و اجتماعی ندارد و چه بسیار مسائلی که در بین مردم است؛ بدون آن که مردم، خود، آن را به وجود آورده باشند. اگر درباره ریشه آن ها دقت شود مشخص می شود با دست هایی دیگر پدید آمده اند و حتی از سوی برخی دوستان تقویت شده است. (قائمی، تفرقه مساله روزما، ص 80)
«در طی تاریخ یکی از عوامل مهم تفرقه و اختلاف مسلمانان تعصبات بوده است، یعنی اصالت دادن به قومیت، ملیت و نژاد؛ حال آن که از نگاه اسلام ملاک اصالت، انسانیت است که در همه انسان ها وجود دارد. استکبار برای این که «اصل تفرقه بینداز و حکومت کن» را اجرا کند راهی از این بهتر ندید که اقوام و ملل اسلامی را متوجه قومیت و ملیت و نژادشان کند و آنها را سرگرم افتخارات موهوم نماید.» (مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، ص 51)
این تعصبات و متهم کردن دیگر فرقه های اسلامی زمانی بروز پیدا می کند که منطق حاکم نباشد. در نتیجه تعصب بدون پشتوانه عقلانی، خشونت را به همراه خواهد داشت که ماحصل آن جنگ میان مسلمانان است. این عامل فرد را به سمت پای بندی به خواست های شخصی و عدم انعطاف در شنیدن سخن دیگران می کشاند. (آسیب شناسی اتحاد ملی و انسجام اسلامی، سپهریان، ص 53)
چنان که اکنون جهان اسلام با فرقه هایی روبه روست که اساس و پایه اعتقادی آنها تعصب ورزی، اتهام زنی و تکفیر سایر فرقه های اسلامیست.
وقتی معیار وحدت جمعی ملیت، زبان و سرزمین بشود قطعاً دین به فراموشی سپرده می شود و اولین چیزی که صدمه می خورد ارزش های دینی و به دنبال آن اتحاد اسلامی است که می تواند به مهم ترین آسیب در عرصه سیاسی تبدیل شود. اگر مسلمانان با هم اتحادی دارند به دلیل وجه اشتراکی است که در نگرش به ارزش های دینی دارند.



2 -3- سهل انگاری علمای اسلام
یکی از تأثیرگذارترین گروه های موجود در هر جامعه، به ویژه در مسائل فرهنگی و مقوله های اجتماعی علمای اندیشمند و متفکران آن جوامع اند.



تعصبات و متهم کردن دیگر فرقه های اسلامی زمانی بروز پیدا می کند که منطق حاکم نباشد.

رهبر معظم انقلاب در بیان اهمیت ویژه ی نقش و جایگاه علماء فرموده اند: «ایجاد یک فکر، گفتمان و جریان فکرى در جامعه، به دست خواص جوامع و اندیشمندان جامعه است که می توانند فکر ملت ها را به سمتى هدایت کنند که مایه ى نجات آنها شود.» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار شرکت کنندگان در اجلاس جهانی اساتید دانشگاه هاى جهان اسلام و بیدارى اسلامى، مورخ ۱۳۹۱/۰۹/۲۱) بر این اساس بی تفاوتی علمای دین در این عرصه حساس و سرنوشت ساز از آسیب های بسیار جدی است.



2 -4- حمایت نکردن حکومت های اسلامی از هم
یکی از کارهایی که دشمن برای تحقق هدف خود یعنی رخنه کردن در جبهه حق و ایجاد اختلاف انجام می دهد فراهم آوردن شرایطی است که حکومت های اسلامی نسبت به هم احساس مسئولیت نکنند. احساس بی تفاوتی در میان حکومت ها قطعاً وحدت را دچار چالش می کند.



2 -5- اهانت به مقدسات مذهبی
یکی از جنجالی ترین موانع همبستگی مسلمانان «اهانت به مقدسات یکدیگر» است. سوء تفاهم میان پیروان مذاهب گوناگون، موجب طرح اتهام های نسنجیده علیه یکدیگر می شود که هیچ توجیه قرآنی، روایی و عقلی ندارد و این نشانه دور شدن از ارزش های دین است. بدیهی است دشمنان امت اسلام، از این وضعیت بیشترین استفاده را می کنند و به دنبال تشدید جوّ اتهام و بدبینی میان مسلمانان می شوند.



ایجاد یک فکر، گفتمان و جریان فکرى در جامعه، به دست خواص جوامع و اندیشمندان جامعه است.

جمع بندی
وحدت در همه عرصه های ملی، اسلامی و جهانی به عنوان یک هدف ضروری مطرح است و دستاوردهای بزرگی را به همراه دارد و به همین میزان در معرض آسیب ها قرار دارد. برخی آسیب های فراروی این اصل مبنایی، ریشه در درون ما دارد و برخی ریشه در بیرون، که گاه از داخل شروع و به ‎وسیله دشمنان خارجی تقویت می‎شود و گاه از خارج نفوذ کرده و مزدوران داخلی آن را پیاده می‎کنند. دشمن برای از بین بردن همگرایی مسلمانان از تمام امکانات و ابزارهای تبلیغاتی بهره می برد تا در نگرش آنها به یکدیگر، تخریب ایجاد کند و در این زمینه بیشترین استفاده را از جهل و ناآگاهی مسلمانان می کنند. همین جهل، تحمل و باور اختلاف های موجود با دیگران را سخت می کند در نتیجه بدون این که فکر کنیم در برابر هم موضع می گیریم.
سطحی نگری ها، بدفهمی و بدبینی ها، تعصبات، افتراء، توهین به مقدسات مذاهب دیگر، تکفیر، شکل گیری گروه های افراطی، ترور، شایعه ها و شبهه افکنی ها، سهل انگاری علماء، حمایت نکردن حکومت های اسلامی از هم، از بارزترین مصادیق این آسیب هاست. اگر درک کردیم وحدت در میان ما چه نقش مهمی را دارد به این باور خواهیم رسید که ایجاد تحول در ما و جامعه اسلامی فقط در سایه وحدت امکان پذیر خواهد شد. آگاه شدن و آگاهی دادن قدم اول در مسیر وحدت خواهد بود. باید در حوزه فرهنگ و مذهب زمینه این همگرایی را ایجاد کرد چرا که زمینه ساز تحقق وحدت در حوزه سیاسی نیز خواهد بود و مسلما وحدت سیاسی راه را برای وحدت اقتصادی هموارتر خواهد کرد. وجود اختلافات در خیلی از موارد معقول و طبیعی است و نباید صرف وجود اختلاف نظر در فروع، میان مسلمانان تفرقه ایجاد شود. ضمانت این امر محور قرار گرفتن اصول و متن اصلی دین و قرآن خواهد بود.



نتیجه
از جمله نتایج این بحث می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- مهم ترین اصل و مبنا در وحدت اسلامی، دین و تعالیم اسلامی است.
2- همان گونه که وحدت ما را در نیل به آرمان ها و اهداف مقدس موفق می کند، پراکندگی و اختلاف هم قوای ما را تحلیل می برد و دچار ضعف می سازد.
3- ضرورت شناسایی آسیب های این اصل مهم، با توجه به آموزه های دینی و آثار عملی وحدت، روشن می شود.
4- بخشی از این آسیب ها به خود ما بر می گردد و ریشه درونی دارد و بخشی دیگر از سوی دشمنان طراحی شده است.
5- موانع وحدت در داخل جهان اسلام، زیانبخش تر از موانع بیرونی است، زیرا زمینه ساز توطئه های دشمنان خارجی خواهد بود.
6- نادیده گرفتن اشتراکات، تمرکز بر اختلافات، تعصب ها، سطحی نگری ها، شبهه سازی ها، خودخواهی ها، برتری طلبی ها، مصلحت پرستی ها و بی تفاوتی علماء از عوامل اساسی هستند که زمینه را برای تفرقه فراهم می سازند.
7- اگرچه موانع وحدت هم داخلی و هم خارجی است، اما این موانع در برابر اراده جمعی مسلمانان برای رسیدن به اتحاد ناچیز است.





فهرست منابع
* قرآن کریم
1- الباب الحادی عشر، فاضل مقداد، ابوالفتح بن مخدوم، مع شرحیه النافع یوم الحشر و مفتاح الباب، مؤسسه مطالعات اسلامى، بی تا.
2- امت اسلامی و برنامه های راهبردی برای رویارویی با چالش های فراروی وحدت، اندیشمندان جهان اسلام، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی - معاونت فرهنگی، چاپ 1، 1390.
3- آسیب شناسی اتحاد ملی و انسجام اسلامی، سپهریان، سهراب، مرکز چاپ سازمان عقیدتی سیاسی ناجا، 1386.
4- انسجام اسلامی (زمینه ها، مبانی، موانع و راهکارهای اتحاد اسلامی)، لطیفی پاکده، لطف علی چاپ اول، دفتر عقل، 1388.
5- احیاء تفکر اسلامی، مطهری، مرتضی، دفتر انتشارات اسلامی،1361.
6- تفرقه مسأله روز ما، قائمی، علی، تهران، تنظیم برآبادی، انتشارات قیام، 1358.
7- تعدد مذاهب و مسأله تقریب و وحدت اسلامی، تسخیری، الشیخ محمد علی، رسالت 5/2/84.
8- تفکر فلسفی غرب، دژاکام، علی، چاپ اول، 1375.
9- درباره وحدت و تقریب مذاهب اسلامی، تسخیری، محمدعلی، ترجمه محمد مقدس، تهران، مجمع تقریب، 1383.
10- رویکرد دینی به مسأله وحدت و همگرایی، منصورنژاد، محمد، چاپ اول، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی،1387.
11- الصحاح، جوهری، بیروت، چاپ چهارم، دارالعلم للملایین، 1407.
12- عقبات فی طریق التقریب، رساله التقریب، تسخیری، الشیخ محمد علی، العدد المتوالی 58، ذوالقعده و ذی الحجه.
13- منطق شعیه در کنگره ها و مجامع علمی، سبحانی، جعفر، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، 1366.
14- وحدت از نگاه امام خمینی، خمینی روح الله (رحمه الله علیه)، چاپ اول، مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام، 1376.
15- خدمات متقابل اسلام و ایران، مطهری، مرتضی، چاپ 12، اننتشارات صدرا، 1362.
16- آسیب شناسی وحدت اسلامی، پژوهنده، محمدحسین، پژوهش های اجتماعی اسلامی، 1386، شماره 67-68، ص 113-118.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر