آیا آثار اعمال انسان به فرزندانش نیز مى ‏رسد؟

آثار عمل خوب یا بد آدمی علاوه بر خودش، گاهی به فرزندان و نسل او نيز می رسد

آیا آثار اعمال انسان به فرزندانش نیز مى ‏رسد؟

بین عمل انسان و حوادث خارجي رابطه هست مانند اینکه اگر كسى بر يتيمى ستم كند و مالش را از دستش بگيرد به زودى همان ظلم و ستم به فرزندان یتیم خودش يا فرزندان آنها بر مى‏گردد و اين اشاره به يك حقیقت عجيب قرآنى است به اينکه بين اعمال نيك و بد انسان و بين حوادث خارجي ارتباط هست. مردم می دانند ثمره عمل هر كسى به خود او برمی گردد، هر كه نيكى مى ‏كند در زندگيش خير مى ‏بيند و سعادتمند مى ‏شود و هر که ستمگر و شرور است، دير يا زود نتيجه عمل خود را مى ‏چشد.

در قرآن آياتى است كه به اين معنا اشاره می کند، مانند آیه «هر كس عمل صالح كند به نفع خويش كرده و هر كس عمل بد كند به خود كرده است».[1]

و آیه «هر كس به وزن يك ذره، عمل خيرى انجام دهد آن را مى‏بيند و هر كس به وزن يك ذره عمل بد كند همان را خواهد ديد».[2]

و آیه «گفت (آرى) منم يوسف! و اين برادر من است خداوند بر ما منت گذارده، هر كس تقوى پيشه كند و شكيبايى و استقامت نمايد (سرانجام پيروز مى‏ شود) چرا كه خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمى‏ كند».[3]

و آیه «... براى آنها در دنيا رسوايى است...».[4]

و آیه «آنچه از مصائب و ناملايمات به شما رسد به خاطر اعمالى است كه خود انجام داده ‏ايد».[5]

و آياتى ديگر که همه دلالت می کند بر اينكه اعمال چه خير و چه شر، نوعى عكس العمل دارد و به شکلی در همين دنيا به صاحب عمل بر مى ‏گردد. مطلبی که از اين آيات به ذهن خطور مى ‏كند اين است كه اين عکس العمل تنها از عمل آدمى، به خود او باز مى ‏گردد و هر كسى تنها ميوه تلخ يا شيرين عمل خود را مى‏ چشد، ولى آيات ديگرى نیز هست كه دلالت می کند بر اينكه عمل خوب یا بد آدمی علاوه بر خودش گاهی به فرزندان و نسل او نيز می رسد، مانند آيه «و اما آن ديوار متعلق به دو نوجوان يتيم در آن شهر بود و زير آن گنجى متعلق به آنها وجود داشت و پدرشان مرد صالحى بود، پروردگار تو مى ‏خواست آنها به حد بلوغ برسند و گنجشان را استخراج كنند، اين رحمتى از پروردگارت بود»[6] كه از ظاهر آیه بر مى ‏آيد صالح بودن پدر آن دو يتيم در اراده خداوند تعالى به اينكه به آن دو یتیم رحمت بفرستد، دخالت داشته است.[7]

اسحاق بن عمار می گويد: از امام صادق عليه السّلام شنيدم؛ فرمود: «خداوند بخاطر رستگارى مؤمن، فرزندان او را هم رستگار مى ‏كند و آنها را در خانه مؤمن حفظ مى ‏كند همان گونه كه همسايه‏ ها را هم حفظ مى ‏نمايد.

فرزندان و همسايگان اهل صالح با عنايت خداوند از هر گزندى محفوظ مى ‏باشند و اين بخاطر كرامتى است كه مؤمن در نزد خداوند دارد، امام علیه السلام بعد از آن، داستان آن دو كودك بنى اسرائيل را ذكر كرد و فرمود: «وَ كانَ أَبُوهُما صالِحاً» مگر نمی بینی كه خداوند شايستگى پدر آنها را تقدير كرده است».[8]

آيه ‏اى ديگری نیز هست كه اشاره دارد بر اينكه اثر عمل زشت انسان به فرزندانش مى‏ رسد خداوند مى ‏فرمايد: «آنها كه اگر فرزندان ناتوانى از خود به يادگار بگذارند از آينده آنان مى ‏ترسند بايد (از ستم در باره يتيمان مردم) بترسند».[9]

در این آيه، مردم مامور به ترحم و مهربانی و امثال آن نشده ‏اند، بلكه مامور به ترس و تقوا گرديده ‏اند و اين تهدید است به اينكه: آنچه بر سر یتیمان مردم مى‏ آوريد و مالشان را مى ‏خوريد و حقوقشان را پايمال مى ‏كنيد، بعد از مردنتان بر سر یتیمان خودتان خواهد آمد و مى‏ خواهد به آنان گوشزد كند كه هر گونه مصائبى را كه براى آنان فراهم آوردند به یتیمان خودشان بر مى‏ گردد.[10]

يكى از ياران امام صادق علیه السلام نقل مى‏ كند كه روزى امام ششم علیه السلام فرمود: «هر که ظلمى به كسى كند خداوند فردى را مسلط مى‏ كند كه نسبت به او و بر فرزندان او همان ظلم و ستم را انجام دهد». من در دل با خود گفتم عجبا پدر ظالم است، ولى فرزند بايد نتيجه ظلم او را ببيند؟ قبل از اينكه من سخن خود را بيان كنم امام علیه السلام فرمودند: «قرآن مي گويد: «وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ».[11] همان سؤال كه براى راوى حديث پيدا شده، براى بسيارى پيدا مي شود كه چگونه خداوند مجازات عمل كسى را بر ديگرى روا مى ‏دارد، و اینکه كودكان شخص ستمگر مگر چه گناهى كرده ‏اند كه گرفتار ستم شوند؟ پاسخ اين است که كارهايى كه افراد در اجتماع مرتكب مى‏ شوند به تدریج شكل يك سنت به خود مي گيرد و به نسل هاى آينده منتقل مي شود، بنا بر اين آنها كه اساس ظلم و ستم بر یتیمان را در اجتماع مى‏ گذارند سرانجام، روزى اين پدیده غلط، دامان فرزندان خود آنها را خواهد گرفت و در حقيقت اين موضوع يكى از آثار اعمال آنها است و هنگامى كه پاى ظلم و ستم در اجتماع باز شد پاى ظالم و فرزندان او را هم خواهد گرفت.[12]

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] فصلت، 46.

[2] زلزال، 8.

[3] یوسف، 90.

[4] حج، 9.

[5] شوری، 30.

[6] کهف، 82.

[7] الميزان فى تفسير القرآن‏، طباطبايى، سيد محمد حسين‏، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسين ‏حوزه ‏علميه ‏قم‏، ج ‏4، ص 202 – 201.

[8] تفسیر العیاشی، محمد بن مسعود عياشى، به تصحیح سيد هاشم رسولى محلاتى، المطبعة العلمية، تهران‏، ‏‏1380ق،‏ ج 2، ص 337.

[9] نساء، 9.

[10] الميزان فى تفسير القرآن‏، ج ‏4، ص 202.

[11] تفسیر العیاشی، ج ‏1، ص 223.

[12] تفسير نمونه‏، مكارم شيرازى، ناصر، دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ش‏، ج ‏3، ص 279.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر