آیا می‌دانید آستان قدس رضوی در هنر جلدسازی حرف اول را در آسیا می‌زند

آستان قدس رضوی یکی از بزرگ‌ترین دارندگان دست‌نویس‌های کهن در دنیا و پرچم‌دار هنر مرمّت دست‌نویس‌های کهن، جلدسازی و کاغذسازی سنتی است.

آیا می‌دانید آستان قدس رضوی در هنر جلدسازی حرف اول را در آسیا می‌زند

شاید بتوان گفت قدمت جلدسازی به قدمت خودِ نوشتن است. در ایران هم آغاز جلدسازی به قدمت نوشتن و کتابت کردن بود؛ اما آنچه ما به عنوان هنر جلدسازی می‌شناسیم، در دوره صفوی شکل گرفت و در زمان شاه طهماسب صفوی به اوج رسید.
آستان قدس رضوی یکی از بزرگ‌ترین دارندگان دست‌نویس‌های کهن در دنیا و پرچم‌دار هنر مرمّت دست‌نویس‌های کهن، جلدسازی و کاغذسازی سنتی است.
پس از انقلاب اسلامی به حفاظت و نگهداری علمی این دست‌نویس‌ها که عمدتا وقفی بود، توجه و اهتمام ویژه‌ای شد. امکانات و تجهیزات زیادی فراهم شد و نیروهای متخصص و آموزش دیده برای این کار مامور شدند و آموزش آسیب‌شناسی و آفت‌زدایی دست‌نویس‌های کهن در این مجموعه راه‎اندازی شد.
جلدسازان در جهان اسلام، جلدهای گوناگونی از چوب، چرم، پارچه و کاغذ می‌ساختند و انواع بسیار نفیس و هنری جلد را درست می‌کردند؛ به طوری که جلد در کتاب‌سازی، نه تنها وسیله‌ای برای حفظ و نگهداری برگ ‌های کتاب از آفت‌های بیرونی و فرسوده و پوسیده شدن بود، بلکه در مواردی نشان‌دهنده محتواب کتاب نیز بود.

توجه جلدسازان به درون مایه و موضوع کتاب، آگاهی و آشنایی آنان با خط و نقاشی و همکاری با خوش‌نویسان، نقاشان و مذهّبان باعث شد تا جلد کتاب ها به‌ عنوان نمادی ممتاز از خط و نقاشی در‌آید
به عنوان نمونه برای شاهنامه فردوسی، جلدی با نشانه‌ها و عبارت‌های اساطیری و پهلوانی آماده می‌شد که خوانندگان، با دیدن آن می‌توانستند تصور کنند که کتاب مورد نظرشان اثر مشهور فردوسی است.

5a895b7a7a2fc.jpg

به این ترتیب جلدهای هنری با دوام و زیبای گل و مرغ، معرّق چوب و چرم، سوخت روی چرم و... به‌وجود آمدند. جلدهایی که در عین کاربردی بودن و وابسته بودن به کتاب و متنِ آن، خود یک اثر هنری به شمار می‌رفتند.

5a895bc717afd.jpg


مثلا جلد سوخت چرم که بهترین نوع جلد در دنیاست، توسط قوام‌الدین مجلّد تبریزی، از هنرمندان به نام دوره تیموری که در کتابخانه بایسنقر میرزا فعالیت می‌کرد، ابداع شد.
آستان قدس رضوی در زمینه جلدسازی در آسیا حرف اول را می‌زند که این توفیق تا حدودی مرتبط با پیشینه غنی هنر جلدسازی در ایران است
منبع: برگرفته از مصاحبه با حمید لطفی، هنرمند مرمت کار و جلدساز دست نویس‌های کهن آستان قدس، دانشورز، نشریه داخلی سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، ش 6-105.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر