ارزش شهید و جهاد

در اسلام‏ آنچه‏ منجر به شهادت يعنى مرگ آگاهانه در راه هدف مقدس مى‏گردد، به صورت يك اصل درآمده است و نام آن «جهاد» است. قرآن كريم سه مفهوم مقدس...

ارزش شهید و جهاد

در اسلام‏ آنچه‏ منجر به شهادت يعنى مرگ آگاهانه در راه هدف مقدس مى‏گردد، به صورت يك اصل درآمده است و نام آن «جهاد» است.
قرآن كريم سه مفهوم مقدس را در بسيارى از آيات خود توأم آورده است:
«ايمان»، «هجرت» و «جهاد». انسانِ قرآن، موجودى است وابسته به ايمان و وارسته از هر چيز ديگر. اين موجود وابسته به ايمان، براى نجات ايمان خود هجرت مى‏ كند و براى نجات ايمان جامعه و در حقيقت براى نجات جامعه از چنگال اهريمن بى‏ايمانى، جهاد مى‏نمايد. در اينجا اگر بخواهيم آيات مربوط به اين موضوع و يا روايات وارد در اين باب را بياوريم، سخن به درازا مى‏كشد لذا به شرح چند جمله از يك خطبه‏ نهج البلاغه‏ اكتفا مى ‏كنيم.
در قسمت اول مى‏ فرمايد: «أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْجِهادَ بابٌ مِنْ ابْوابِ الْجَنَّةِ فَتَحَهُ اللَّهُ لِخاصَّةِ اوْلِيائِهِ‏» همانا جهاد درى از درهاى بهشت است؛ درى است كه خداوند اين در بهشت را به روى همه كس نگشوده است. هر فردى لياقت ندارد كه باب الجهاد به رويش گشوده شود. هر فردى شايستگى مجاهد بودن ندارد. خداوند اين در را به روى دوستان خاص خويش گشوده است. مجاهدين بالاترند از اينكه بگوييم مساوى با اولياء اللَّه هستند. مجاهدين مساوى با «خاصّة اولياء اللَّه» مى‏ باشند.
قرآن مى‏ گويد بهشت داراى هشت در است، چرا؟
چون در بهشت درجات است نه طبقات. هريك از ايمان و عمل و تقوا داراى مراتب و درجاتى است. هركسى و هر گروهى در يك گروه از ايمان و يك گروه از عمل و يك گروه از تقوا هستند. هر گروهى از نردبان تكامل مقدار معينى بالا رفته ‏اند. به تناسب رفعتى كه از نظر تكامل، در اين جهان كسب كرده‏ اند در آن جهان درى به روى آنها گشوده مى‏ شود. در قسمت دوم مى فرمايد:
«وَ هُوَ لِباسُ التَّقْوى‏»
جهاد جامه تقواست.
قرآن در سوره مباركه اعراف سخن از جامه تقوا آورده است. على علیه السلام مى ‏فرمايد:
جامه تقوا جهاد است. تقوا يعنى پاكى راستين؛ پاكى از چه؟ از آلودگيها. ريشه آلودگيهاى روحى و اخلاقى چيست؟ خودخواهى ‏ها و خودپسندى‏ ها و خودگرايى‏ ها؛ و به همين دليل مجاهد واقعى باتقواترين باتقواهاست؛ زيرا يكى پاك و متقى است ازآن‏ جهت كه پاك از حسادت است، ديگرى پاك از تكبر است، سومى پاك از حرص است، چهارمى پاك از بخل است، اما مجاهد پاكترين پاكهاست، زيرا پا روى هستى خود گذاشته است؛ مجاهد پاكباخته است. لهذا درى كه به روى پاكباخته‏ ها باز مى‏ شود با درى كه به روى ساير پاكها گشوده مى‏ شود متفاوت است.
اين مطلب كه تقوا درجات و مراتب دارد از قرآن مجيد به خوبى استفاده مى‏ شود:
«لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْاوَأَحْسَنُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ»‏ .
بر آنان كه ايمان آورده و شايسته عمل كرده ‏اند، در مورد آنچه از نعمتهاى دنيا مصرف كنند باكى نيست (حلالشان باد) هرگاه تقوا و ايمان و عمل صالح را توأم داشته باشند و بعد از آن ايمان و تقوا و بار ديگر تقوا و احسان (نيكوكارى)، و خدا نيكوكاران را دوست مى ‏دارد.
اين آيه كريمه متضمن دو نكته عالى از معارف قرآنى است: يكى درجات و مراتب ايمان و تقوا كه مورد بحث ماست، ديگر فلسفه حيات و حقوق انسان.
مى‏ خواهد بفرمايد: نعمتها براى انسان است و انسان براى ايمان و تقوا و عمل. انسان آنگاه مجاز است از نعمتهاى الهى بهره‏مند گردد و آنگاه اين نعمت ها به مورد مصرف خواهد شد كه خود انسان در مسير تكاملى خودش كه خلقت، او را در آن مسير قرار داده حركت كند، يعنى مسير ايمان و تقوا و عمل شايسته.
تقواى مجاهدين تقواى پاكباختگى است. شهيدان تمام ما يملك خود را در طبق اخلاص گذاشته و به حق تسليم كرده‏اند. آنان اين جامه از جامه ‏هاى تقوا را بر تن كرده‏ اند.
در قسمت سوم مى‏ فرمايد:
وَ دِرْعُ اللَّهِ الْحَصينَةُ وَ جُنَّتُهُ الْوَثيقَةُ.
جهاد زره نفوذ ناپذير خدا و سپر مطمئن خداست.
اگر ملتى مسلمان روحش روح جهاد باشد، مُدَّرَع باشند به اين دِرع الهى، و اگر اين سپر الهى را همواره در دست داشته باشند ديگر ضربتى بر آنها كارگر نخواهد افتاد.
زره آن جامه حلقه حلقه آهنين است كه سربازان هنگام جنگ مانند يك پيراهن به تن مى‏كرده‏اند و اما سپر ابزارى است كه به دست مى‏گرفته و مانع ورود ضربت مى‏شده‏اند. كار سپر جلوگيرى از ورود ضربت بوده و كار زره خنثى كردن اثر ضربت وارده. ظاهراً على عليه السلام ازآن جهت جهاد را، هم به سپر تشبيه كرده و هم به زره كه برخى جهادها نوعى پيشگيرى است و مانع ورود ضربت مى‏ شود و بعضى ديگر شكل مقاومت و بى‏ اثر كردن حملات را دارد. در قسمت چهارم مى‏ فرمايد:
«فَمَنْ تَرَكَهُ رَغْبَةً عَنْهُ الْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِّ وَ شَمْلَةَ الْبَلاءِ، وَ دُيِّثَ بِالصَّغارِ وَ الْقَماءَةِ، وَ ضُرِبَ عَلى قَلْبِهِ بِالْاسْهابِ، وَ اديلَ الْحَقُّ مِنْهُ بِتَضْييعِ الْجِهادِ وَ سيمَ الْخَسْفُ وَ مُنِعَ النِّصْف» .
آن كه از جهاد به دليل بى ‏ميلى و بى‏ رغبتى (نه به دليل خاص شرايط و احوال) رو بگرداند، خداوند جامه ذلت و روپوش بلا بر تن او مى‏ پوشاند و او را لگدكوب حقارت مى‏ گرداند و حجاب ها و پرده‏ ها روى بصيرت دل او قرار مى‏ دهد و بينش را از او سلب مى‏ كند، دولت حق به جريمه ضايع ساختن جهاد، از او برگردانده مى‏ شود و به سختي ها و شدايد گرفتار مى‏ گردد و از رعايت انصاف درباره‏ اش محروم مى ‏شود.
اين قسمت برخلاف سه قسمت پيشين كه آثار مثبت جهاد را ذكر مى‏ كرد، آثار منفى ترك جهاد را بيان مى‏ فرمايد.
آثار منفى كه در اين جمله‏ ها تذكر داده شده، چنان‏كه از مضمون آنها پيداست آثار جمعى است نه فردى، يعنى مربوط به جامعه است نه فرد.
آثار منفى عبارتند از:
الف. ذلت و خوارى. ملتى كه اين درجه را از دست بدهد قطعاً خوار و زبون مى‏ گردد.
ب. شدايد و گرفتاري ها. زبون و توسرى‏ خور بودن برخلاف تصور آنان كه مى‏ پندارند پناهگاه آسايش است، صدها گرفتارى در پى خود مى‏ آورد.
ج. حقارت روحى.
د. بصيرت و بينش را از دست دادن.
ه. با ترك جهاد، دولت حق از آنان كه به آنها سپرده شده گرفته مى‏شود. ديگر آنها لايق نيستند كه پرچمدار اسلام و مناديان حق به شمار روند.
و. محروميت از انصاف ديگران؛ يعنى تا ملتى مجاهد است ديگران او را به حساب مى‏آورند و اجباراً رعايت انصاف را درباره‏اش مى ‏نمايند، اما ملتى كه اين خصيصه را از دست داد، ديگران براى او شخصيتى قائل نمى‏شوند و از هرگونه انصافى درباره‏اش مضايقه مى‏ كنند.
اين همه نكبتها و ادبارها معلول از دست دادن روحيه مجاهدگرى است.

قیام و انقلاب مهدی و مقاله شهید، مرتضی مطهری، ص 73 الی 78 با تلخیص

تهیه کننده: محمد رضا هادی زاده اصفهانی

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر