از امام حسین(ع) عاشورا تا عاشورای امام حسین (ع)

قسمت دوم : مهد مهربانی در قسمت اول خواندید که چگونه امام حسین (ع) چگونه در دامان پیامبر (ص) تربیت شد . در این قسمت می خواهیم درباره مهدمهربانی ،...

از امام حسین(ع) عاشورا تا عاشورای امام حسین (ع)
قسمت دوم : مهد مهربانی

در قسمت اول خواندید که چگونه امام حسین (ع) چگونه در دامان پیامبر (ص) تربیت شد . در این قسمت می خواهیم درباره مهدمهربانی ، خانه علی (ع) و فاطمه (س) و نحوه ی تربیت فرزندانشان بگوییم .
خانه مولا علی (ع) را اگر «کانون کمال و جمال الهی» بنامیم، برای بسیاری، مُجمل و مبهم خواهد بود و اگر «معدن محبت و مشرق مهر و رحمت» بخوانیم، توصیفی به خصوص نخواهد بود.
پس مجبوریم واژه ای بجوییم تا برای خانه علی (ع) وصفی در خور و کامل بگوییم. به گمانم جز واژه عشق، هیچ عبارتی نمی تواند آن خانه بزرگ را بشناساند و ما چاره ای نداریم، جز آن که خانه علی (ع) را در یک عبارت «خانه عشق» بنامیم.
عشقی که معبود یکتا و سرمدی را معشوق بی همتا و همیشه زیبا می دانست و عاشق، نخست خدا را که خالق همه خوبی هاست می پرستید و سپس به همه خلق، به عنوان نشانی از معشوق می نگریست و همگان را در خور مهر و محبت می دید و از سرشت سالم و زیباپرست خویش، سروشی را در می یافت که با تمام وجودش می سرود:


به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست


باری، در خانه علی (ع) در کنار کلمه توحید (لا اله الا الله: جز خدا هیچ چیز در خور پرستش نیست)، بیشترین سخنی که می شد شنید، سپاس از خالق و ستایش مخلوقاتش بود که در عبارت «الحمدلله رب العالمین» خلاصه می شد، یعنی سپاس خدایی را سزاست که پروردگار همگان است.
و این نغمه که از نهاد و جان تک تک اعضای خانواده بر می خاست، به خوبی نشان می داد که خانه علی (ع) کانون آرامش و آسایش بود و کودکان این خانه، از روز نخست، پیوسته در اوج رضامندی و سِزامندی پر می کشیدند و بزرگ می شدند. هر سحر که چشم می گشودند، پدر و مادرشان را عاشق و معشوق یکدیگر می یافتند و آن ها را چنان می دیدند که در سایه پرستش خدای زیبایی و خالق خوبی ها، مهر و عشقشان به همدیگر هر روز بیشتر از پیش می شود و تا عشق به معشوق همشه زنده و زیبا پر می کشد.
راستی آیا در تاریخ، با آن همه دشمنی که ارباب تاریخ با علی و آل علی (ع) داشته اند، می توان گزارشی یافت که حاکی از رنجش آن دو (پدر و مادر امام حسین (ع)) از یکدیگر باشد؟
نه! هرگز چنین گزارشی، اگرچه مختصر و مجمل، نمی توان یافت؛1بلکه برعکس آن، در تاریخ، اخبار و گزارش‌های بسیاری می توان یافت که حکایت از عشق پاک و کامل آن دو بزرگ به یکدیگر دارد؛ تا آنجا که فاطمه زهرا علیها السلام در دفاع از همسرش مولا علی (ع) تا پای جان می ایستد و در نهایت نیز خود را فدای اهداف و اندیشه های شوهرش می سازد و علی (ع) نیز چنان از این فداکاری همسرش می شکند و فرو می ریزد که قابل توصیف نیست.
باری، بازتابی از این دلدادگی و دل شکستگی را از سخنانی که علی (ع) هنگام خاک سپاری فاطمه علیها السلام خطاب به رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم گفته است، می توان دید:
ای فرستاده خدا! از دوری دخترت صبرم سر آمد و صلابتم فرو شکست... حال سپرده بازگردانده شد و روحی که در گرو تن بود، ستانده شد! امّا من اندوهم همیشگی و شبم تا سحر بیداری است...2
شبی که آینـه ام را بـه زیـر خاک سپردم هزار بار شکستم، هزار مرتبه مُردم
بدون فاطمه سخت است زندگی که پس از او برای آمدن پیک مرگ لحظه شمردم3
این نمونه به خوبی نشان می دهد که پدر و مادر امام حسین (ع) در نظام خانوادگی خویش، نه تنها کسر محبتی هرگز نداشتند، بلکه عاشق و معشوق هم بوده اند و حسین (ع) در چنین خانواده صمیمی و صدیقی که حرف اول را در آن عشق می زد، بزرگ شد و بالید.

59f5ab3a608a7.jpg


در آغوش مادر
امام حسین (ع) حدود هفت سال با مادرش فاطمه صدّیقه علیها السلام زیسته، زندگی و زیبایی را نیز پیش از همه، در بهاران زندگانی اش، از مادرش دیده است.
دریغا که از طرفی، تاریخ نویسان به خانه علی (ع) راه نیافته اند تا گزارشی از چگونگی آن هفت سال نخست به دست دهند و از طرفی هم، غالیان و افراطیان در میان راویان ما نفوذ کرده اند و اخباری را ساخته اند که امام حسن و امام حسین علیهما السلام را از همان آغاز زندگی، «تافته جدا بافته» می نمایانند، تا آنجا که گویند: «حسین (ع) به جای پستان مادر، از لب یا انگشتان پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم شیر می خورد تا بزرگ شد و هرگز از شیر مادرش تغذیه نکرد!»4
خلاصه، با این اخباری که برخی به شدت بوی غُلو می دهند و برخی از سند صحیح بی بهره اند و برخی دیگر در متن خود معانی دیگری دارند، مثل آنکه اگر موردی را پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم برای مشغولیت و در لحظه ای اندک انگشتش را به لب یا دهان فرزندش نهاده باشد، هرگز نمی توان گفت که امام حسین (ع) در خردسالی از شیر مادرش محروم بوده است.
آری، اصل این است که گفته شود: امام حسین (ع) هم مانند همه بچه های آن روز، بهاران زندگی را از شیر پاک و کامل مادرش تغذیه کرده است؛ و گرنه به صِرف یک یا چند روایت ضعیف، نمی توان از این اصل دست شست تا راهی نامتعارف جست؛ زیرا که می دانیم شیر مادر برای بچه در دو سال اول، مثل اکسیژن هوای سالم ضرورت دارد و هیچ چیز دیگری جای آن را پر نمی کند که در سیره و سخنان آل رسول علیهم السلام هم به این مهم بسیار توصیه و تأکید شده است.

اول همسایه، سپس خانه
امام حسین از برادرش امام حسن مجتبی علیهما السلام روایت کند که گفت:
مادرم فاطمه را شب جمعه در سجاده اش دیدم که پیوسته در حال رکوع و سجده بود... تا سپیده سحر سر زد. آن شب تا سحر می شنیدم که انسان های باورمند، اعم از مرد و زن نام می بُرد و بسیار دعایشان می کرد؛ ولی برای خود از خدا چیزی نمی خواست. پس به او گفتم: «مادر جان، چرا برای خود دعایی نمی خوانی؛ همان طور که برای دیگران می خوانی؟!» پاسخ داد: «پسرکم! نخست همسایه، سپس خانه.»5
آری، امام حسین (ع) در چنین خانه ای بزرگ می شد که معدن معنویت و عرفان بود و در آن نه تنها هرگز خبری از خودخواهی نبود که هر نغمه آن حتی در خلوت نماز و راز و نیاز هم خبر از خیرخواهی به دیگران و نوع دوستی می داد و در کنار پرستش و عشق به آفریدگار، مهرورزی به آفریدگان را نیز او از اعضای بزرگ خانواده می آموخت و مادرش را چنان می دید که «از عرش می ستانَد، بر فرش می نشاند».

در کنار پدر، در دفاع از مادر
پس از وفات پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم اعضای خانواده علی (ع) همگی هم صدا با هم، به غصب خلافت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم از سوی ارباب سقیفه اعتراض داشتند و آن ها را هرگز شایسته جانشینی پیام آور خدا نمی دانستند.
در اینجا تنها به برخی موارد برای مثال اشارتی می رود که امام حسین (ع) نیز همراه با پدر و مادر و برادر بزرگش، مکتب اعتراض را بنیان می نهند و همین مکتب را بعدها فرزندان امام حسین (ع) مدام پی می گیرند تا یکی از شاخصه های مذهب اثنا عشری می شود:
1. وقتی که حکومت، باغ فدک را که مِلک فاطمه زهرا علیها السلام بود مصادره کرد، امام حسن و امام حسین علیهما السلام همگام با مادرشان، برای مطالبه حق و حقوق خویش قیام کردند و هم صدا با امیرمؤمنان علی (ع) و امّ ایمن، شهادت دادند که فدک مِلک فاطمه صدّیقه علیها السلام است.6
2. هر دو برادر، همراه پدر و مادر، چهل روز به خانه های مهاجر و انصار سر زدند تا آن ها را برای پیشگیری از مشروعیت یافتن ظلم و زور فراخوانند، به امید اینکه برخیزند و کاری کنند.7
3. در غسل و کفن و دفن مادر، در کنار پدر بودند که همراه اشخاص معدودی چون عمّار، مقداد، عقیل، زبیر، ابوذر، سلمان و بریده، به پیکر پاکش در دل شب نماز خواندند و بنا به وصیتش، امیرالمؤمنین (ع) دور از چشم دیگران به خاکش سپرد.8

آموزگار پر آوازه
عبدالله بن حبیب، مشهور به ابوعبدالرحمان سُلَمی، را معلم امام حسن و امام حسین علیهما السلام در کودکی شناسانده اند.[9]
ابوعبدالرحمان خود از شاگردان امام علی (ع) در قرائت قرآن بود و قرائت های دیگران را با قرائت استادش، یعنی مولا علی (ع) تطبیق و تصحیح می کرد و در جنگ صفّین از یاران آن حضرت بود. او را در تاریخ، مردی زاهد و عابد (یعنی رهیده از ظاهر فریبای دنیا و پرستشگر خدا) معرفی کرده اند.
اشخاص نامداری چون ابراهیم بن مالک اشتر نخعی، سُدّی و سعید بن جبیر از او روایت می کرده اند. وی را در زمره فقیهان به شمار آورده اند که نامش در مجموعه های معتبر حدیثی مانند الکافی از کلینی و تهذیب الاحکام از شیخ طوسی و نیز در صحاح ستّه اهل سنّت دیده می شود.10
یعنی افزون بر اینکه امام حسین (ع) در خانه دانش و بینش و در معدن حکمت واخلاق رشد می کرد، آموزگاری ویژه هم داشت تا معلمی باشد که همه هم و غمّش را در آموزش و پرورش او از همان دوران کودکی مصروف دارد و این همه می تواند درسی به دیگران هم باشد تا بدانند که تعلیم و تعلم فرزند خود کاری است کارستان که باید به صورت منظم و دقیق و روزانه پی گرفته شود و مهم تر از همه اینکه بایسته است در انتخاب معلم مخصوص و آموزگار ویژه برای فرزندان دقت لازم و کافی به کار برده شود؛ زیرا که انسان در دوران کودکی و نوجوانی، بیشتر تأثیرپذیر است و شخصیت انسان پیش تر در خردسالی شکل می گیرد. پس هرگز نباید تعلیم و تربیت کودک را به هر کسی سپرد؛ بلکه باید در این مهم از آموزگاری یاری جست که تردیدی در تخصص و تعهدش نداشت.

در یاری پدر
فرزندانی که در دوران کودکی و نوجوانی و از همان پگاهان پاک زندگانی، در کنار مادران مهربان و پدران کاردان و سرد و گرم روزگار چشیده بزرگ می شوند و در کانون صمیمی خانواده، راه و رسم زندگانی را با مهربانی و به تدریج و طبیعی از بزرگ تر ها می آموزند، گام به گام، مسیر کمال را می پیمایند تا همیشه به خوبی تجربت اندوز و مسئولیت پذیر باشند و فردا و فرداها که بزرگ و بزرگ تر شدند، در عرصه های گوناگون زندگی و از خانه تا اجتماع، عنصری مفید و موفق باشند تا همراه پدران و بزرگ تران، با همدلی و کارآمدی پیشتاز گردند.
برای همین است که در تاریخ می بینیم امام حسین (ع) مانند برادر بزرگش امام حسن (ع) همیشه و پیوسته در مسیر کمال و عدالت، یار و یاور پدرش امیرمؤمنان (ع) بود.
برای همین است که بعدها می بینیم امام حسن مجتبی (ع) ده سال و امام حسین (ع) بیست سال با معاویه به نوعی رفتار می کنند که اصل صلح و امنیت آسیب نبیند و جامعه به هرج و مرج کشیده نشود و تردیدی نداریم که عاشورا، آن شوم ترین روز در تاریخ مسلمانان، به سرور آزادگان تحمیل شد؛ و گرنه آن حضرت در عین فریاد بلندی که در اعتراض به حکومت ستمگران داشت، هرگز گامی ولو کوتاه به سوی کشت و کشتار و واقعه عاشورا برنداشت؛ بلکه در هر شرایط، با همه وجودش، از اینکه خدای ناکرده آغازگر جنگ باشد دوری می جست. باری:

کربلا اصل نبود، از سر ناچاری بود آن قیامی که اصولیست، قیام حسن است


منبع: پدری به نام حسین علیه السلام، نویسنده: محمد صحتی سردرودی


پی نوشت ها
----------------------------------------
1. البته قرن ها بعد، برخی از اتباع بنی امیه یا آل زبیر یا پیروان خلفای بنی عباس افسانه خواستگاری امام علی علیه السلام از دختر ابوجهل را ساخته اند که ارزش استناد ندارد و ساختگی بودن آن برای همگان هویداست.
2 . سید رضی، نهج البلاغه، خطبه202، ص462.
3 . اشارتی است به سوگ سروده‌ای که گفته می‌شود مولا علی علیه السلام در مرگ فاطمه علیها السلام خواند:
نفسی علی زفراتها محبوسة یا لیتها خرجت مع الزفراتی
لا خیر بعدک فی الحیاة و انّما ابکی مخافة ان تطول حیاتی!
نک: ابن کرامه، تنبیه الغافلین عن فضائل الطالبین، ص41. البته برخی دیگر نیز گفته اند که این سوگ سروده را امام علی علیه السلام در وفات پیامبر ص می خواند.
4 . برخی از این گونه اخبار را مؤلفان دانشنامه امام حسین علیه السلام در جلد 1، ص218 تا 223، آورده و به توجیه آن ها پرداخته اند که پذیرفتنی نمی نماید.
5 . شیخ صدوق، علل الشرایع، ص182، باب 145، حدیث 1 و2.
6. شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج4، ص148 (414).
7. شیخ مفید، الاختصاص، ص184.
8 . طبرسی، اعلام الوری، ج1، ص300.
9. محمد بن حبیب، کتاب المحبر، ص475، چاپ دار الآفاق الجدیده، بیروت.
10 . دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج5، ص678 و 679.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر