از سرزنش کردن دیگران بپرهیزید

سرزنش و سرکوفت زدن دیگران به خاطر لغزش هایی که انجام می دهند زیان های بزرگی را برای روح و روان آنان در پی دارد

از سرزنش کردن دیگران بپرهیزید

یکی از رایج ترین شیوه های تحقیر دیگران، سرزنش کردن و سرکوفت زدن است. این کار یک رذیله اخلاقی است. پیشوایان گرامی اسلام همه را از این عمل نهی کرده اند. امام صادق علیه السلام فرموده است: «مَنْ عَيَّرَ مُؤْمِناً بِذَنْبٍ لَمْ يَمُتْ حَتَّى يَرْكَبَه[1]؛ هر کس مؤمنی را بخاطر گناهی سرزنش کند نمی میرد تا اینکه خودش به همان گناه آلوده گردد».

و نیز آن حضرت علیه السلام فرموده است: «مَنْ لَقِيَ أَخَاهُ بِمَا يُؤَنِّبُهُ أَنَّبَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَة[2]؛ هر کس مؤمنی را ملامت کند در دنیا و آخرت مورد نکوهش خداوند قرار خواهد گرفت».

برخی از افراد به دلیل انتظارات خاصی که از کودکانشان دارند یا به سبب مقایسه فرزندان با دیگر هم سن و سالان، بر آنان ایراد می گیرند و از عیب یا ضعف هوشی یا اخلاقی آنان حرف می زنند. این کار کاخ اعتماد به نفس کودکان را ویران می سازد و ذهن آنان را منفی بار می آورد. هیچ کس را به خاطر کار خطایی که بر تکرار آن اصرار دارند سرزنش نکنید به ویژه کودکان و کسانی را که ضعیف تر و آسیب پذیرترند.

زیان های سرزنش کردن دیگران

سرزنش کردن دیگران به سبب لغزش هایشان نه تنها سودی ندارد بلکه زیان های زیاد و بزرگی را بر روح و روان فرد وارد می سازد:

1- کمترین زیان سلب اعتماد به نفس است.

2- کسی که مورد سرزنش قرار می گیرد شرمنده می شود.

3- به خود گمان بد می برد.

4- احساس حقارت می کند.

5- بذر نفرت را از کسی که او را سرزنش کرده در دل می کارد.

6- با خود می پندارد که دیگر لیاقت خوب بودن را ندارد. [3]

یکی از قصه هاى قرآنى که به سرزنش کردن دیگران اشاره دارد قصه حضرت مريم عليها السّلام‏ است. قرآن اینگونه می فرماید: «فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَها تَحْمِلُهُ؛ سرانجام مريم در حالى كه كودكش را در آغوش داشت از بيابان به آبادى بازگشت و به سراغ قوم خود آمد».

هنگامى كه آنها كودكى نوزاد را در آغوش او ديدند، دهانشان از تعجب باز ماند، آنها كه سابقه پاكدامنى مريم‏ را داشتند و آوازه تقوا و كرامت او را شنيده بودند سخت نگران شدند، تا آنجا كه بعضى به شك و ترديد افتادند، و بعضى ديگر هم كه در قضاوت و داورى، عجول بودند زبان به ملامت و سرزنش‏ او گشودند و گفتند: حيف از آن سابقه درخشان، با اين آلودگى! و صد حيف از آن دودمان پاكى كه اين گونه بدنام شد.

«قالُوا يا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئاً فَرِيًّا؛ گفتند: اى مريم! تو مسلما كار بسيار عجيب و بدى انجام دادى» بعضى به او رو كردند و گفتند: «يا أُخْتَ هارُونَ ما كانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَ ما كانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا؛ اى خواهر هارون! پدر تو آدم بدى نبود، مادرت نيز هرگز آلودگى نداشت».

با وجود چنين پدر و مادر پاكى اين چه وضعى است كه در تو مى ‏بينيم؟ چه‏ بدى در طريقه پدر و روش مادر ديدى كه از آن روى برگرداندى؟ در اين هنگام، مريم به فرمان خدا سكوت كرد، تنها كارى كه انجام داد اين بود كه «فَأَشارَتْ إِلَيْهِ؛ اشاره به نوزادش عيسى كرد». اما اين كار بيشتر تعجب آنها را برانگيخت و شايد جمعى آن را حمل بر تمسخر كردند، خشمناك شدند و گفتند: مريم با چنين كارى كه انجام داده‏ اى قوم خود را مسخره نيز مى‏ كنى. به هر حال «قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا؛ به او گفتند ما چگونه با كودكى كه در گاهواره است سخن بگوئيم». ولى اين حالت چندان به طول نيانجاميد چرا كه آن كودك نوزاد زبان به سخن گشود و «قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا...[4]؛ گفت: من بنده خدايم، او كتاب آسمانى به من مرحمت كرده و مرا پيامبر قرار داده است...».[5]

به جای سرزنش کردن کسی که خطایی را مرتکب شده است این گونه رفتار کنید:

با توجه به زیان هایی که سرزنش کردن دیگران در پی دارد به جای اینکه آنها را سرزنش کنید شایسته است که:

1- خطاکار را به بخشش خداوند امیدوار کنید.

2- از زشتی کارش بکاهید و کار زشتش را به رخ او نکشید.

3- به او برای انجام کارهای شایسته فرصت دهید.

4- او را تشویق به جبران کنید.

5- برای او از رحمت و مغفرت بیکران الی سخن بگویید و اینکه خداوند چنان مهربان است که بدی های توبه کنندگان را به خوبی تبدیل می کند.

6- اگر به سبب خطای دوست یا آشنا، حقی قابل گذشت از شما ضایع شده شما نیز به تاسی و پیروی از بزرگان از اشتباه او درگذرید و به جبران آن کمکش کنید.[6]

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1][2] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج ‏2، ص 356.

[3] سبک زندگی، فرهنگ نامه کاربردی مهارت های رفتاری و اجتماعی، محمد دشتی نیشابوری، نشر بشکوه، مشهد، 1392ش، ص 307.

[4] مریم، 33 – 27.

[5] تفسير نمونه‏، مكارم شيرازى، ناصر، دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ش‏، ج ‏13، ص 53 – 50.

[6] سبک زندگی، ص 307.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر