استقلال دانشگاه ها از دستاوردهای انقلاب اسلامی

به برکت انقلاب اسلامی، باورهای دینی در بخش عظیمی از دانشجویان ظهور کرد و فضای اسلامی و سالمی بر محیط دانشگاه ها حاکم شد

استقلال دانشگاه ها از دستاوردهای انقلاب اسلامی

اهمیت و نقش دانشگاه ها به عنوان عالی ترین مراکز آموزش کشور در عرصه های مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بر کسی پوشیده نیست. امام خمینی رحمه الله در این مورد می فرماید:

«دانشگاه ها، مبدأ تحولات است. دانشگاه، مرکز سعادت و در مقابل شقاوت یک ملت است. از دانشگاه باید سرنوشت یک ملت تعیین بشود».(1)

رژیم پهلوی چون وابسته و متکی به غرب بود، برای وابسته کردن دانشگاه ها به غرب تلاش می کرد. این تلاش ها تا حدود زیادی به ثمر نشسته بود. این وابستگی ها بیشتر در حوزه های سیاست گذاری، مدیریت، آموزش، اندیشه و رفتار و کردار دانشجویان به چشم می خورد. در واقع، نقشی که دانشگاه ها در جهت وابسته کردن کشور به بیگانگان داشتند، از دیگر گروه های اجتماعی به سادگی برنمی آمد. چنانچه دانشگاه از مسیر اصلی سازندگی خارج شود، این انحراف و وابستگی، فرهنگ غرب گرایی و وابستگی را به دیگر حوزه های اجتماعی سرایت می دهد و دامنه بی هویتی و غرب گرایی را گسترش خواهد داد. امام خمینی رحمه الله در این باره چنین می فرماید:

«مردم بازار نمی توانند ما را بکشند به دامن شوروی یا امریکا. مردمی که دهقان هستند، نمی توانند ما را بکشند به دامن این و آن. مردمی که در کارخانه ها هستند، نمی توانند این کار را بکنند. آن که می تواند ما را وابسته کند و در دامن امریکا یا شوروی بکشد، دانشگاه است، برای اینکه همه چیز ما در دانشگاه است. همت کنید با هم دانشگاه را اصلاح کنیم».(2)

ایشان برای استقلال دانشگاه اهمیت خاصی قائل بود. ازاین رو، تنها پنج روز پس از پیروزی انقلاب فرمود:

«اینها دانشگاه ها را با هر قدرتی که داشتند، عقب نگه می داشتند. نمی گذاشتند که اساتید ما درست بچه های ما را تعلیم کنند. نمی گذاشتند که بچه ها تعلیماتشان درست شود این هم برای این بود که می دیدند... چنانچه دانشگاه به طور صحیح عمل کند، مستقل باشد، بعد که این جوان ها از دانشگاه بیرون بیایند، ضداستعمار بیرون می آیند. این هم یک نقشه ای بود که اینها کشیده بودند».(3)

حضرت امام در سخنانی دیگر ابعاد پر اهمیت استقلال دانشگاه را چنین بازگو می کند:

«ما با تخصص مخالف نیستیم. با علم مخالف نیستیم. با نوکری اجانب مخالفیم. ما می گوییم که تخصصی که ما را به دامن امریکا بکشد یا انگستان، یا به دامن شوروی و چین بکشد، این تخصص مهلک است، نه تخصص سازنده... تخصصی که در خدمت اجانب است، ضررش از همه چیز بالاتر است. علمی که ما را بکشد به طرف امریکا یا شوروی، آن علم، علم مضر است. آن علمی است که برای ملت ها هلاک می آورد. ما می خواهیم یک دانشگاهی داشته باشیم و یک کشوری داشته باشیم که این وابستگی مغزی را که مقدم بر همه وابستگی هاست و خطرناک تر از همه وابستگی هاست، نجات بدهد. ما اساتید دانشگاهی را می خواهیم که آن اساتید بتوانند مغزهای جوانان ما را مستقل بار بیاورند. غربی نباشند، شرقی نباشند، رو به غرب نایستند. آتاتورک نباشند و تقی زاده هم نباشند. ما می خواهیم یک دانشگاهی داشته باشیم که بعد از چند سال دیگر تمام حوایج خودمان را خودمان تحصیل کنیم»(4).

رژیم پهلوی در عرصه فرهنگی و دینی، برای سست کردن اعتقادات و باورهای دینی در بین استادان و دانشجویان تلاش زیادی می کرد، به گونه ای که استادان و دانشجویان از پوشش مناسب استفاده نمی کردند. رژیم پهلوی حتی در سال 1356 تصمیم گرفت از ورود دختران دانشجوی چادری به محوطه دانشگاه جلوگیری کند که این طرح چند روز بیشتر دوام نیاورد و رژیم عقب نشینی کرد.

پیروزی انقلاب اسلامی به همه این مفاسد و بی بندوباری ها پایان داد. به برکت انقلاب اسلامی، باورهای دینی در بخش عظیمی از دانشجویان ظهور کرد و فضای اسلامی و سالمی بر محیط دانشگاه ها حاکم شد. نه تنها دانشجویان و استادان حجاب اسلامی را در حد ضرورت با میل و اختیار انتخاب کردند، بلکه قشر قابل توجهی از دختران دانشجو، حجاب برتر، یعنی چادر را به عنوان حجاب خویش برگزیدند. در زمینه عمل به احکام و واجبات اسلامی نیز تحولات چشم گیری به وجود آمد. انجام فریضه نماز و روزه و توجه جدی به نماز جماعت، ادعیه، زیارات، اعتکاف و گرایش به قرآن در زمینه های مختلف روخوانی، قرائت، حفظ، مفاهیم و تفسیر به شکل گسترده و قابل توجهی در محیط دانشگاهی رواج یافت. اوج تحولات فرهنگی و معنوی در دانشگاه ها را در ایثار و فداکاری های دانشجویان در دوران دفاع مقدس می توان مشاهده کرد. حضور داوطلبانه ده ها هزار دانشجو از سراسر کشور در صحنه های دفاع مقدس و تقدیم هزاران شهید، جانباز و آزاده، جلوه ای از تحولات فرهنگی ایجاد شده در عرصه دانشگاه های کشور است. برای تکمیل این تحولات و نهادینه شدن آنها از ابتدای پیروزی انقلاب، ایجاد اصلاحات لازم در دانشگاه ها به صورت جدی در دستور کار مسئولان قرار گرفت. امام خمینی رحمه الله در این باره فرمود:

«ما که می گوییم دانشگاه باید از بنیان تغییر بکند و تغییرات بنیادی داشته باشد و اسلامی باشد، نه این است که فقط علوم اسلام را در آنجا تدریس کنند... ما می گوییم که دانشگاه های ما مانع از ترقی فرزندان این آب و خاک است. ما می گوییم که جوان های ما اگر علم هم پیدا کردند، تربیت ندارند؛ مربی به تربیت اسلامی نیستند. لهذا آن چیزی که از دانشگاه های ما بیرون آمده است، یک انسان متعهد، یک شخصی که برای مملکت خودش دل سوز باشد و تمام نظرش به این نباشد که منافع خودش را به دست بیاورد، ما نداریم... می خواهیم بگوییم که دانشگاه های ما باید در احتیاجاتی که ملت دارند، در خدمت ملت باشد، نه در خدمت اجانب»(5).

برای ایجاد تحولات فرهنگی لازم در دانشگاه ها، نهادها و سازمان هایی نیز تشکیل شدند که انجمن های اسلامی دانشجویی، بسیج دانشجویی، جهاد دانشگاهی و نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه ها از جمله این موارد است. عملکرد نظام اسلامی در حوزه آموزش عالی در سال های بعد از انقلاب نشان می دهد که جمهوری اسلامی ایران به توسعه آموزش عالی در ابعاد مختلف آن توجه خاصی کرده و پیشرفت چشم گیری داشته است. افزایش تعداد دانشجویان در حال تحصیل، افزایش تعداد پذیرفته شدگان دانشگاه ها، توسعه تعداد دانشگاه ها و دانشکده ها، تأسیس و توسعه دانشگاه ها در مناطق و شهرهای محروم و کوچک، افزایش شاخص حضور دختران دانشجو نسبت به جمعیت کشور و افزایش کادر آموزشی، از دستاوردهای قابل توجه انقلاب اسلامی ایران در حوزه دانشگاه هاست.

منبع:

کتاب ارمغان انقلاب: تلخیصی از نود ودو دستاورد انقلاب اسلامی ایران، حسین اسحاقی، ص 140-145.

---

پی نوشت ها:

1. در جست وجوی راه کلام امام، دفتر بیست و یکم، ص 20.

2. همان، ص 24.

3. کوثر، مجموعه سخنرانی های حضرت امام خمینی ره، ج 3، ص 384.

4. سخنرانی، مورخ 4/3/1360.

5. آیین انقلاب اسلامی (گزیده ای از اندیشه و آرای امام خمینی رحمه الله)، ص 245.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر