اسلام عامل انقلاب ایران نیست

اگر اسلام یک از عوامل انقلاب است، چرا با وجود نورافشانی اسلام، در طی چهارده قرن گذشته در ایران، انقلابی صورت نپذیرفته است.

اسلام عامل انقلاب ایران نیست

جای این شبهه وجود دارد که اگر اسلام عامل انقلاب است چرا با وجود نورافشانی آن، در طی چهارده قرن گذشته در ایران، انقلابی صورت نپذیرفته است؟ پاسخ این سؤال را به ‌گونه‌ های مختلفی می ‌توان بیان کرد: از سویی، پس از زوال تمدن اسلامی، شاهد نضج(پدید آمدن) جنبش اصلاح دینی هستیم. در ایران، طی دهه ‌های سی به بعد، اسلام تجدید حیات یافت. جامعه ایرانی پس از محک زدن حرکت ‌های انقلابی در دهه ‌های پیش و آشنایی عمیق با ملی‌گرایی غربی و اجتماع‌ گرایی (سوسیالیسم) شرقی به هویت اصلی خود بازگشت. در این راستا، فرهیختگانی در جامعه ایران ظهور کردند. از جمله مرحوم علامه طباطبائی ‌رحمه الله و پس از وی، شاگردان ایشان و حضرت امام خمینی ‌رحمه الله که نقاب از چهره فرهنگ رایج در جامعه برگرفتند. تحلیل‌ های نادرست از مفاهیم دینی طرد شد و بر جنبه‌ هایی از اسلام تاکید گردید که تحرک ‌آفرین و انقلاب‌ زا بود. بنابراین، جامعه پس از پشت ‌سر گذاشتن یک دوره تعارض فرهنگی، که حاصل برخورد با فرهنگ غرب و غربزدگان بود، منتهی به بحران «هویت» گردید. ارائه چهره صحیح اسلام موجب شد که این بحران منتهی به بازگشت ‌به فرهنگ دینی گردد و این فرهنگ دینی عصاره اصلی ایجاد حرکت در ایران شد.

نکته دیگری که در ایجاد انقلاب نباید از آن غفلت کرد این است که جامعه دینی ایران به دنبال حضور استعمار غرب و استبداد داخلی، طی سده اخیر، هرگاه فرصت ‌یافته و زمینه را مهیا (آماده) دیده به صحنه آمده است; جنگ‌ های ایران و روسیه در عصر قاجاریه تا قضیه گریبایدوف، نهضت تنباکو، نهضت مشروطیت، نهضت جنگل، قیام خیابانی، واقعه مسجد گوهرشاد، نهضت ملی شدن نفت و قیام سال 1342 همه نشانگر نقش دین در حرکت ‌آفرینی اجتماعی است.

نکته پایانی این که در تکوین هر انقلاب، مجموعه عواملی به طور منظم دخیل ‌اند که فقدان یکی از آن ها علی ‌رغم وجود عوامل دیگر، منتهی به عدم شکل ‌گیری و یا شکست انقلاب می ‌گردد. این عوامل عبارتند از: ایدئولوژی یا دین اسلام، رهبری، سازماندهی و توده‌ های مردم. فقدان یکی از این عوامل، که در این نوشتار با خمیرمایه اسلام مورد بررسی قرار گرفت، ممکن بود منجر به عدم شکل‌گیری و یا شکست انقلاب گردد.

علی کفشگر فرزقی

منبع: بانک جامع مقالات انقلاب اسلامی ایران/ نقش اسلام در تکوین و پیروزی انقلاب ایران / محمدجواد نوروزی(تلخیص)

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر