در یکی از زیارات امام رضا علیه السلام، انبياء و ائمه اطهار عليهم السّلام با القابشان ذکر شده اند، گویا حضرت علیه السلام نیز این القاب را از ایشان به ارث برده است.

امام رضا علیه السلام، وارث انبياء و ائمه اطهار عليهم السّلام

امام رضا علیه السلام، وارث انبياء و ائمه اطهار عليهم السّلام

اسامى و القاب انبياء و ائمه اطهار عليهم السّلام مطابق با واقعيت وجودى آنان بوده، و محتواى واقعى آن لقب بطور حقيقى در وجود آنان متجلى است و حكايت از مقامى است كه آن وجود شريف داراى آن مقام است. در کتب تاریخی و روایات برای انبياء و ائمه اطهار عليهم السّلام، اسامی و القاب فراوان و ارزشمندی ذکر شده است که در متون ادعیه و زیارات نیز دیده می شود. در یکی از زیارات امام رضا علیه السلام نیز این مطلب به چشم می خورد و در هر سلامی که به حضرت عرضه می شود کلمه وارث هم بکار رفته است گویا حضرت علیهم السلام صفت نامبرده از هر یک از ایشان را به ارث برده است.

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صِفْوَةِ اللَّهِ

«صفوه» از ماده صفأ يعنى برگزيده و آدم عليه السّلام را صفى اللَّه مي گويند و خداوند انبياء را بر تمام مخلوقات خود برگزيد، پیامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را مصطفى گفتند براى اينكه برگزيده خداوند بود و در زيارت جامعه صغيره در حق ائمه علیهم السلام مى‏ گويیم: «السلام عليكم يا اصفياء اللَّه».[1]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ نُوحٍ نَبِيِّ اللَّهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلِ اللَّهِ

از امام رضا علیه السلام روايت شده كه امام صادق علیه السلام روايت فرموده: «اگر خداوند، ابراهيم را خليل خود گرفت براى اين بود كه نه هيچ سائلى را رد كرد و نه از احدى غير از خداوند چيزى را درخواست نمود».[2]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُوسَى كَلِيمِ اللَّهِ

موسى عليه السّلام به «كليم اللّه» شهرت دارد؛ زيرا خداوند فرموده است: «وَ كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى‏ تَكْلِيماً».[3]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ عِيسَى رُوحِ اللَّهِ

عيسى عليه السّلام به «روح اللّه» مشهور است؛ جبايى گويد: مقصود اين است همانطورى كه مردم به وسيله روح، زنده مى ‏شوند، به وسيله او نيز حيات پيدا مى ‏كنند.

رحمت یکی دیگر از معانی «روح» است، خداوند عيسى را براى مومنان و پيروانش، رحمت قرار داده است، زيرا آنان را به راه سعادت هدايت كرده است.[4]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُحَمَّدٍ حَبِيبِ اللَّهِ

پيغمبر اكرم صلی الله علیه و آله را حبيب اللَّه مى ‏نامند زيرا دوست، هر چه خوبى باشد براى دوستش مى ‏خواهد و هر چه بد باشد از او بر طرف مى ‏كند، شخصى كه خدا او را دوست دارد از هيچ تفضلى از او دريغ نمى ‏فرمايد و هيچ گونه بلاء و عقوبتى به او نمى ‏كند.[5]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَلِيِّ اللَّهِ

ولايت عبارتست از قربى كه باعث و مجوز نوع خاصى از تصرف و مالكيت تدبير مى ‏شود، مثلا رسول اللَّه صلی الله عیه و آله، ولى مؤمنين است و بين آنها حكومت و قضاوت مى ‏نمايد.[6]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ سَيِّدَيْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ زَيْنِ الْعَابِدِينَ

امام سجاد عليه السّلام، زين العابدين است يعنى زينت بخش، مثلا اگر شما مجلسى تشكيل بدهيد و نسبت به يكى دو نفر از اشخاص كه دعوت شده ‏اند نظر خاصى داريد وقتى مى‏ خواهيد از آنها تشكر كنيد در جمع يا در حضور خودشان مى ‏گوييد فلان آقا مجلس ما را زينت بخشيدند. امام سجاد عليه السّلام، زين العابدين است، يعنى اين ‏گونه بندگان خدا اگر در يك مجلسى رديف بنشينند، وی در آنجا زينت بخش آن مجلس خواهد بود.[7]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ بَاقِرِ عِلْمِ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ

حضرت صادق عليه السّلام فرموده پدرم به جابر انصارى گفت‏: «باقر عليه السّلام شكافنده علم و دانش است مردم را به سوى راه راست دعوت مي كند».[8]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ الْبَارِّ التَّقِيِّ النَّقِيِّ

حضرت صادق عليه السّلام فرموده پدرم به جابر انصارى گفت‏: «‏حضرت صادق راستگوترين مردم است در گفتار و كردار».[9]

غزّالى در کتاب احياء العلوم درباره یکی از انواع صدق می گوید: راستى به زبان كه در اخبار از گذشته و حال و آينده زبان خود را در اختيار بدارد و سخن نگويد مگر مطابق با حقيقت، كه وفاى به وعده‏ در آينده هم صدق در گفتار است و چنين كسى را صادق مى ‏نامند و مشهورترين انواع صدق همين است.[10]

تقی و نقی از «وقى وقاية» گرفته شده اند. «وقايه» در لغت به معناى مطلق حفظ و نگه ‏دارى است و در اصطلاح شرع، به معناى نگه ‏دارى از خشم و مجازات خدا بر اثر ترك واجب يا فعل حرام است.[11]

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ الْكَاظِم‏

به كسانى كه بسيار خشمگين يا غمناك مى‏شوند و خويشتن‏دارى مى‏كنند كاظم گفته مى‏شود.[12]

حضرت صادق عليه السّلام فرموده پدرم به جابر انصارى گفت‏: ‏«موسى كاظم فرو برنده خشم است»‏.[13]

#وارث #انبیاء #اهل بیت #ائمه

یادداشت: سید مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

‏[1] اطيب البيان في تفسير القرآن، ذیل آیه 47 سوره آل عمران.‏

[2] علل الشرائع، ج ‏1، ص 34‏.

‏[3] نساء، 164‏.

‏[4] مجمع البيان فى تفسير القرآن، ذیل آیه 171 سوره نساء.

‏[5] اطيب البيان في تفسير القرآن، ذیل آیه‏‎ ‎4‏ سوره صف.

[6] تفسير الميزان‏، ذیل آیه 55 سوره مائده.

‏[7] تقوى و اخلاق قرآنى، 161‏.

[8] علل الشرائع، ج ‏1، ص 233‏.

[9] همان

[10] تفسير عاملى، ذیل آیه 17 سوره آل عمران.

[11] ترجمه تفسير كاشف، ذیل آیه 2 سوره بقره.

[12] تفسیر نمونه، ذیل آیه 48 سوره قلم.

[13] علل الشرائع، ج ‏1، ص 233‏.


مطالب مرتبط