امتيازات گفتگوهاي امام رضا علیه السلام

امتيازات گفتگوهاي امام رضا علیه السلام

اسلام يك دين كاملا مترقي و از معارف بلند منطقي برخوردار است و با قاطعيت تمام از روز نخست باب گفتگو را باز كرده و همه‌ي صاحبان اديان و مذاهب و صاحبان انديشه‌هاي مختلف را به مناظره دعوت كرده و بر اين امر پافشاري نموده است و رهبران دين ما، از پيامبر اسلام گرفته تا اوصياي آن حضرت اين امر مهم را مراعات كرده و با سركردگان فرقه ها و نظريه پردازان اديان و مذاهب، به گفتگو نشسته اند در این ميان، مناظرات امام رضا علیه السلام از ويژگي‌هاي خاصي برخوردار است.

انتقال امام رضا علیه السلام به پايتخت جهان اسلام و پذيرفتن اجباري ولايتعهدي مأمون، سبب شد كه آن حضرت در متن برخوردهاي فكري آن عصر قرار بگيرد . امام رضا علیه السلام براي دفع شبهه ها و تشكيك هاي گروه هاي مختلف با ارباب ملل و مذاهب گوناگون، مناظره‌هاي مهمي انجام داد. توجه دقيق به محتواي گفتگوهاي آن حضرت نشان مي دهد كه:

1. سطح فرهنگي آن زمان و تناسب عبارتهاي انتخاب شده با عقول مردم و سطح افكار و انديشه‌هاي آنان در گفتارهاي آن حضرت مراعات شده است.

2. دفع شبهات و ترديدهايي كه از سوي مخالفين اسلام مطرح مي‌شده به ويژه جنبه‌ي عقلاني احكام دقيقا مدنظر امام رضا علیه السلام بوده است.

به همين جهت حضرت در برخي از گفتگوهاي خويش به علل و فلسفه شرايع و حكمت هاي احكام ديني پرداخته است.

3. آن حضرت با تمسك به مشتركات و دلائل قابل قبول طرف مقابل به استدلال برخاسته كه مورد پذيرش صاحبان اديان و مذاهب قرار گرفته است و ضمن تشريح اهداف مأمون از تشكيل جلسات مناظره و گفتگوي اديان در اين رابطه مي‌فرمايد: «آن‌گاه كه من پيروان تورات را با استدلال به تورات، و پيروان انجيل را با استدلال به انجيل و اهل زبور را با زبور شان و صابئيان را به زبان عبري و آتش پرستان را به زبان پارسي شان و روميان را با منطق خودشان و بر اصحاب مقالات و انديشه‌هاي مختلف به طريقه‌ي خودشان استدلال كرده و آنان را مجاب نمايم و هنگامي كه هر گروه را قانع كردم و بطلان سخن و دليلش را بر خودش آشكار ساختم و او را به اعتراف حقيقت وادار نمودم؛ مأمون در مي‌يابد كه جايگاهي كه او بر آن تكيه زده سزاوار وي نيست. در اين هنگام مأمون از كرده ي خود پشيمان خواهد شد. «و لا حول و لا قوة بالله العلي العظيم».(1)

4. امام با فرقه هاي اسلامي به قرآن استدلال نموده و براي اثبات فضيلت و حقانيت اهل بيت علیهم السلام و در استدلال به حقانيت گفتارهاي خويش از آيات متعدد كلام وحي سود جسته است.

5. اهميت گفتگوهاي آن حضرت با دانشمندان جهان زماني به اوج خود مي‌رسد كه بدانيم آن مناظرات، در عصري واقع شد كه عصر طلائي اسلام ناميده مي‌شود، يعني در زماني اتفاق افتاد كه دين اسلام از لحاظ جغرافيائي به وسيعترين و پهناور ترين دوران خود رسيده بود.

خلاصه در آن عصر آوازه ي پيام حيات بخش اسلام به گوش جهانيان رسيده و دانشمندان از لحاظ علمي خود را آماده‌ي مقابله با فرامين حياتبخش آن نموده و تهاجم گسترده‌ي فرهنگي را به مرزهاي عقيدتي آن آغاز نموده بودند در چنين عصري دانشمنداني را كه مأمون فرا مي‌خواند قطعا همگي از علماء طراز اول مذاهب و ملل خواهند بود.

جريان گفتگوهاي اين مجالس مناظره را، بايد به دقت مطالعه نمود تا تقابل فرهنگي كفر و اسلام، تفوق و برتري امام رضا علیه السلام را بر بزرگترين دانشمندان اديان، نبودن علم صحيح در شرق و غرب جهان و وجود آن را در خاندان رسالت و ائمه معصومين علیهم السلام فهميده و بالاخره حقانيت اسلام و بطلان ساير اديان و مذاهب و نحل را دريافت.(2)

در اين جا نمونه اي از گفتگوي امام رضا علیه السلام را با یکی از بزرگان دین مسیحیت مي خوانيم:

مناظره با عالم مسيحي

صفوان بن يحيي،(3) از دوستان نزديك امام رضا علیه السلام مي‌گويد: يوحناي مسيحي از انديشمندان علم كلام در جهان مسيحيت، از من خواست كه او را به حضور حضرت رضا علیه السلام ببرم. من از امام اجازه گرفته و او را به حضور آن گرامي بردم. يوحنا فرش زير پاي امام علیه السلام را بوسه زد و گفت: «دين ما چنين از ما خواسته كه اين گونه به شريف‌ترين افراد زمان خود احترام كنيم».

سپس از امام پرسيد: «نظر شما درباره‌ي گروهي كه ادعايي مي‌كنند و گروه ديگر آن ادعا را تاييد مي‌كنند، چيست؟»

امام فرمود: ادعاي فرقه‌ي اول درست است.

يوحنا پرسيد: «نظر شما درباره‌ي گروه ديگري كه ادعايي دارند ولي گروه ديگري غير از خودشان آن را تصديق نمي‌نمايند، چيست؟»

امام فرمود: ادعاي اين گروه دوم، بي اساس است.

يوحنا گفت: «ما (مسيحيان) ادعا داريم كه عيسي بن مريم روح الله و كلمه‌ي خداست مسلمانان در اين ادعا با ما موافقند».

ولي مسلمانان ادعا دارند كه محمد صلی الله علیه و آله پيامبر است، ولي ما آن را قبول نداريم، بنابراين بهتر است در آن چيزي كه اتفاق نظر داريم همان را بگيريم، و اين كار شايسته‌تر از اختلاف است.

امام رضا علیه السلام فرمود: «نام تو چيست؟» او گفت: «يوحنا» فرمود: «اي يوحنا! ما ايمان به عيسايي داريم و آن عيسي را روح خدا و كلمه ي (مخلوق) خدا مي‌دانيم كه ايمان به محمد صلی الله علیه و آله داشته باشد و بشارت به آمدن او داده باشد و بر خود اقرار كند كه بنده‌ي مربوب خداست و اگر به ادعاي شما عيسي روح خدا و كلمه‌ي خدا است ولي ايمان به محمد صلی الله علیه و آله ندارد و بشارت به آمدن او نداده است و اقرار به عبوديت خود در برابر خدا نمي‌كند، ما از او بيزاريم بنابراين در كدام نقطه ما با هم موافق هستيم، تا در همان نقطه با هم باشيم و آن را محور حل اختلافات مان قرار دهيم؟

او از اين پاسخ دندان‌شكن در بن‌بست قرار گرفت و برخاست و با ناراحتي تمام به صفوان گفت: «برخيز برويم، از اين مجلس چيزي عايد ما نمي‌شود».(4)

منبع:

کتاب ويژگي هاي امام رضا علیه السلام: خصائص الرضويه، عبدالكريم پاك نيا، ص 104-116 و 117-118.

---------

پی نوشت ها:

1. بحارالانوار، ج 49، ص 176 و 175؛ عيون اخبار الرضا علیه السلام، ج 1، ص 127.

2. مجموعه آثار كنگره، تجلي علوم اهل بيت در مناظرات امام رضا علیه السلام، ص 331.

3. ابومحمد بجلي مشهور به صفوان بن يحيي از اصحاب امام كاظم، امام رضا و امام جواد علیهم السلام مي‌باشد. وي با اينكه به شغل پارچه فروشي اشتغال داشت در علم حديث به مقام والايي دست يافت و در نزد علماي حديث جايگاه ويژه‌اي دارد؛ مستدرك الوسائل، ج 11، ص 381.

4. عيون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 232.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

8888

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8316

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7648

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8596

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9348

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر