ام البنین صدایت کنم یا مادر ادب؟

نام ام البنین خلاصه گذشت، ادب، فداکاری، غیرت، محبت و ولایت پذیری بوده است

ام البنین صدایت کنم یا مادر ادب؟

در تاریخ صدر اسلام، زنان بسیاری بودند که پا به پای مردان و گاه جلوتر از آنان رسالت انسان ساز خویش را ایفا می کردند. آنان افزون بر انجام فعالیت های معمول در خانه، در سنگر اجتماع نیز در دفاع از ارزش های اسلامی به جان فشانی می پرداختند. هرکدام از این زنان از نظر ایمان و اخلاق از برترین زنان زمان خویش به حساب می آمده اند. این بزرگواران به دلیل آنکه میزبان و مربی مردان الهی و پیشوایان دینی و سیاسی بوده اند، در میان دیگر زنان از اهمیت بیشتری برخوردارند.

در این میان ام البنین (ع) مادر حضرت عباس (ع) از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. به گونه ای که نام عباس (ع) را بدون نام مادرش ام البنین (ع) نمی توان در ذهن تصور کرد. نام وی خلاصه گذشت، ادب، فداکاری، غیرت، محبت و ولایت پذیری بوده است.

حضرت ام البنین از خاندان و طایفه ای است که به شهامت، رشادت و شجاعت و ویژگی های نیکوی اخلاقی مشهور بودند و همین موضوع در ازدواج علی (ع) با ام البنین (ع) تأثیرگذار بود.[1]

هرچند امام علی (ع) پس از شهادت حضرت زهرا (ع) همسران دیگری نیز انتخاب کرد، ولی همیشه در پی همسری بود که از خاندان شجاعت و غیرت و فضیلت باشد. ثمره ازدواج امیرالمومنین (ع) با حضرت ام البنین (ع) چهار پسر رشید بود به نام های عباس (ع)، جعفر، عبدالله، عثمان که به دلیل داشتن همین پسران، او را ام­البنین، یعنی مادر پسران می خواندند.[2]

هرچند در تاریخ از اهل بیت (علیهم السلام) درباره ام البنین(ع) سخنی به طور مستقیم ثبت نشده، ولی آنچه به طور غیرمستقیم رسیده است، بر ارجمندی و بلندی مقام او نزد آنان دلالت دارد. در این رابطه علی محمد دخیل: نویسنده عرب زبان معاصر می نویسد:

بزرگواری این زن (ام البنین ع) هنگامی روشن می شود که بدانیم وقتی خبر شهادت فرزندش را به او می دهند به آن توجه نمی کند، بلکه از سلامتی حضرت امام حسین (ع) می پرسد؛ گویی حسین (ع) فرزند اوست نه آنان.[3]


وقتی خبر شهادت فرزندش را به او می دهند به آن توجه نمی کند، بلکه از سلامتی حضرت امام حسین (ع) می پرسد؛ گویی حسین (ع) فرزند اوست نه آنان.

برخی از ویژگیهای حضرت عبارتند از:

1- وفاداری: ام البنین در خاندانی پرورش یافت که وفاداری به ارزش های انسانی در آن فضیلتی بزرگ شمرده می شود. ایشان نیز این صفت را در محضر مولا علی (ع) پروراند و ملکه وجودش گشت. ایشان پس از شهادت جانسوز امام با هیچ مرد دیگری ازدواج نکرد.[4]

2- ادب: بزرگ ترین نمود ادب او، در برابر علی (ع) و فاطمه (س) و فرزندان معصوم آنان است. هنگامی که به خانه علی (ع) قدم نهاد، خود را نه به عنوان جانشین فاطمه (ع) بلکه به عنوان خادم فرزندان فاطمه (ع) می­دانست. با آنان به ادب رفتار می کرد و آنها را گرامی می داشت.[5]

3- ولایت دوستی و ولایت پذیری: عشق و محبت به ولایت با جان او آمیخته بود. صفا و صمیمیت در محبت ایشان به مقام ولایت، موج می زد. هنگام وداع با پسرانش وقتی که همراه اباعبدلله به سوی مکه و کربلا حرکت می کردند، با روی باز از آنان استقبال کرد. پاسداری از وجود امام حسین (ع)را به آنان سفارش فرمود و فداکاری را به آنان گوشزد کرد.[6]

4- شجاعت و شهامت: ام البنین (ع) از خانواده ای برخاسته بود که معدن شجاعت و سرچشمه رشادت و غیرت به شمار می آمدند. وی این صفت را از خاندانش به ارث برده بود. پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش و شهادت عباس و دیگر فرزندانش در بقیع حضور می یافت و عبیدالله فرزند خردسال حضرت عباس (ع) را نیز به همراه می برد. این روحیه، شهامت و شجاعت او را در مقابل باطل نشان می دهد.[7]

5- صبر: جمله معروف او هنگام شنیدن خبر شهادت چهار فرزند خویش، مقام صبر و تحمل این مادر را آشکار کرده و زینت بخش صفحات تاریخ کربلا شده است. با آن که بشیر خبر شهادت حضرت ابوالفضل (ع) 34 ساله، عبدالله 24 ساله، عثمان 21 ساله و جعفر 19 ساله را به مادرشان می دهد، وی صبر و بردباری می کند و فقط از امام خود می پرسد.[8]

6- سخنوری و شاعری: علامه نقوی در کتاب زینب کبری (ع) در این باره می نویسد: ام البنین (ع) از زنان فاضلی بود که به حق اهل بیت (علیهم السلام) شناخت کامل داشت. همچنین ایشان به شیوایی و رسایی سخن می گفت.[9]

7- احساس مسئولیت مقابل دین خدا: یکی از دلایلی که باعث شد ام البنین (ع) در عشق به حسین بن علی ذوب شود و با تمام وجود پیرو اهل بیت (علیهم السلام) شود، احساس مسئولیت وی در برابر آنان بود.

باید گفت که این بانوی گرامی از سه خصلت مؤمنانه برخوردار بود؛ وی هم از توفیق و مدد الهی در این مسیر بهره برد و هم از واعظ درونی در ارتباط با احساس مسئولیت نسبت به خاندان پیامبر (ص) برخوردار شد و هم از ارشاد و راهنمایی های همسرش، علی بن ابیطالب (ع) به عنوان ناصح بیرونی استفاده کرد و با این خصلت ها برتر از دیگر زنان شد.[10]

ام البنین (ع) از زنان فاضلی بود که به حق اهل بیت (علیهم السلام) شناخت کامل داشت.

8- علم و دانایی: زندگانی ام البنین همواره با بصیرت و نور دانش همراه بوده است و این ویژگی والا در جای جای کتب تاریخی ذکر شده است. وی از محدثات شیعه است و فرزندان خود را با علم و دانایی تربیت کرد. اگرچه آنان فرزندان «باب علم نبی» بودند، اما از دانش مادری هم بی بهره نبودند. ام البنین (ع) که خود از دانش و فضیلت مایه داشت، در خانه علی نیز از کمالاتی علوی سرشار گشت، به گونه ای که همه آنانی که از ام البنین (ع) نامی برده اند، وی را به فضل و کمال و علم ستوده اند.[11]

8- پاسداشت نهضت عاشورا: از ویژگی های مهم ام البنین (ع)، توجه به زمان و مسائل مربوط به آن است. وی پس از واقعه عاشورا، از مرثیه خوانی و نوحه سرایی استفاده کرده تا ندای مظلومیت کربلاییان را به گوش نسل­های آینده برساند. ایشان به همراه عباس عبیدالله در بقیع حاضر می شد و بر شهیدان کربلا نوحه سرایی می­کرد.[12] ام البنین با این حرکت پرشور خود به بیان حماسه عاشورا و دلیری و شجاعت فرزندان خود، نمایاندن مظلومیت حق و حقیقت، بازگو کردن تاریخ کربلا و اعتراض به حکومت جابرانه و ظالمانه یزید و امویان دست زد.

سرانجام زندگی سراسر فضیلت، مهر، عاطفه و مبارزه حضرت ام البنین (ع) در حدود ده سال بعد از حادثه کربلا به پایان رسید. آن بانوی بزرگوار پس از حادثه جانسوز کربلا، بار رسالت سیاسی و اجتماعی خویش را در زنده نگه داشتن حماسه جاویدان عاشورای حسینی به زیباترین شکل ممکن به انجام رسانید.

منبع: ویژگی های و فضائل ام البنین، زهرا زحمتکش


پی نوشت ها:

[1] . مسعودی، علی بن حسین (1374)، مروج الذهب و معادن الجواهر، ج2، ص67.

[2] . جعفرزاده، جلیل (1394)، بانوی ادب، حضرت ام البنین، ص47.

[3] . دخیل، علی محمد، 1401ق: العباس، ج1، 325.

[4] . ابن شهرآشوب، بی تا: المناقب، ج3، 305.

[5] . الحائری، شیخ محمد مهدی، بی تا: معالی السبطین، ج1، 443.

[6] . عبدالامیر انصاری، محمد رضا (1375)، ام البنین نماد از خودگذشتگی، ص26.

[7] . سماوی، محمد بن طاهر (1341ه.ق)، ابصار العین فی انصارالحسین، ص56.

[8] . کحاله، عمررضا (1404ه.ق)، اعلام النسا فی عالمی العرب و الاسلام، ص243.

[9] . ربعی (نقوی)، 1411ق، ص25.

[10] . الزهیر الجعفری، 1386، ص49.

[11] . سویج، خطیب مهدی (1377ه.ق)، ام البنین (ع) سیده نساء العرب، ص51.

[12] . کحاله، عمررضا (1404ه.ق)، اعلام النسا فی عالمی العرب و الاسلام، ج4، ص40.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر