چگونه است که وقتی به دین و خصوصاً آموزة فراموش شدة مهدویت می رسیم، به راحتی رفع مسئولیت می کنیم؛ با آنکه اگر هر فردی، جمع های کوچک فامیلی و دوستان ...

انتظار منفعلانه؛ برداشتی انحرافی

انتظار منفعلانه؛ برداشتی انحرافی

هر امر مهم و خطیری، به نسبت اهمیتی که دارد، در معرض خطرها و آسیب هایی است. مقولة مهدویت نیز با تمام آثار مثبت، حیات بخش و بهجت زایی که دارد، از این قاعده مستثنی نیست؛ از این رو، باید مراقب بود تا این آسیب ها مؤثر نیفتد.

برخی انتظار را صرفاً حالتی روانی و منفعلانه می پندارند و نهایت وظیفة خود را در این رابطه، دعا برای فرج می پندارند و وظایف خطیری نظیر امر به معروف و نهی از منکر را بر دوش خود احساس نمی کنند. پاره ای از نتایج این دیدگاه از این قرار است: رکود و سستی، بی توجهی به وضعیت جامعه، سر تسلیم فرو آوردن در مقابل بدی ها و ستم ها، بازیچة سیاست بازان و منحرفان شدن، مقابله با هر حرکت اصلاحی و ... .

در مواجهه با چنین نگرشی باید پرسید که مگر ما در زندگی مادی و روزمره، به اندازة نیازمان در باغچه ها سبزه و گل نمی کاریم، نظم و نظافت ایجاد نمی کنیم، سنگ های مزاحم را کنار نمی زنیم، علف هرزه ها و میکروب ها و آلودگی ها را از خانه و اطراف خود دور نمی ریزیم و خود و خانواده را در روشنایی قرار نمی دهیم؟!

آیا در فصل سرما و پنهانی خورشید، تسلیم سرما و ویروس ها می شویم یا با آنکه توان تغییر جریان هوا و فضا را نداریم، وسیلة گرمازا تهیه کرده و خود و فرزندانمان را گرم می کنیم: «هر کس به قدر همت خود، خانه ساخته.»

برخی انتظار را صرفاً حالتی روانی و منفعلانه می پندارند و نهایت وظیفة خود را در این رابطه، دعا برای فرج می پندارند.

حال، چگونه است که وقتی به دین و خصوصاً آموزة فراموش شدة مهدویت می رسیم، به راحتی رفع مسئولیت می کنیم؛ با آنکه اگر هر فردی، جمع های کوچک فامیلی و دوستان خود را اصلاح کند، جامعه به اصلاح می گراید. در روایتی، امام صادق (علیه السلام) به این نوع کج اندیشی و کج رفتاری پاسخ می دهند:

اسماعیل یکی از فرزندان امام صادق (علیه السلام) بود که در جوانی از دنیا رفت و شیعیان به همراه امام، او را تشییع کردند و به خاک سپردند. ایشان می گوید که از پدرم پرسیدم: «پدر جان دربارة گنهکاران ما و غیر ما، چه می گویید؟ حضرت فرمودند: «امتیاز و معیار، آرزوهای شما و آرزوهای اهل کتاب نیست؛ هر کس عمل بد و ناپسندی انجام دهد، او را کیفر می دهند.» به امام عرض کردم: «عده ای معصیت و گناه می کنند و می گویند ما [به بخشش خداوند] امید داریم؛ آن ها این گونه اند تا مرگشان فرا رسد [و تغییر و توبه و بازگشتی ندارند].» حضرت فرمودند: «اینان گروهی اند غوطه ور در آرزوهای خویش؛ دروغ می گویند و اهل امید و رجا نیستند، زیرا کسی که به چیزی امید داشته باشد، قطعاً در پی تحقق آن است و در طلبش بر می آید و آن که از چیزی بیمناک باشد، از آن پرهیز می کند و می گریزد.» [1]

علاوه بر این، معنای حدیث پیامبر (صلی الله علیه و آله) که می فرمایند: «خداوند به واسطة مهدی، زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد، چنان که از ظلم و جور پر شده است» [2] این است که آن حضرت هر وقت بیایند، زمین را پر از عدل می کنند. معنای این حدیث این نیست که ایشان زمانی می آیند که زمین از ظلم پر شده باشد یا اینکه زمان ظهور حضرت وقتی است که هیچ جا اثری از حق و عدل نمانده باشد و عالم، سراسر، سیه از ستم شده باشد. به تعبیر دیگر، فساد هدف نیست؛ بلکه برای آمدن، آمادگی و عطش عدالت باید پدید آید و دیدن فساد و نابسامانی ها، خود، انگیزة آمادگی و عدالت خواهی است.

پیامبر (صلی الله علیه و آله) می فرمایند: «خداوند به واسطة مهدی، زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد، چنان که از ظلم و جور پر شده است»

جوّ غالب این گونه است که در نگاه ابتدایی، می گویند که همه جا (در ادارات، در خانه و بازار و مجامع جهانی و ...) ظلم فراوان است و عدالت و حقوق افراد و قانون رعایت نمی شود. اما در شب تار هم ستارگانی در آسمان هستند که می درخشند، نور می دهند و رهنمایند؛ در غیبت امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز همیشه منتظران واقعی و زمینه سازانی حضور دارند. لذا، امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «... نه چنین است؛ به خدا سوگند، امر فرج تحقق نپذیرد تا هر یک از شقی و بدبخت و ستمگر) و سعید (خوب و حامی حق) به نهایت کار خود رسند.» [3]

در خاتمه، سه نکته را یادآور می شویم:

اولاً، هیچ نهضت اصلاحی بدون زمینه سازی فکری و پرورش نیروهای فداکار میسّر نمی شود؛ ثانیاً، در قیام امام موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باید موقعیت خود را مشخص کرده و آن را حفظ کنیم. مبادا انقلابی را به انتظار بنشینیم که ما را نیز در ردیف ظالمان و غافلان، کیفر دهد! ثالثاً، باید دانست که پاداش اخروی، نتیجة اعمال نیک دنیوی است؛ و این مهم، ربطی به این ندارد که انسان در زمان غیبت، عمر به سر برد یا در عصر ظهور.

منبع: کتاب مهدویت و آسیب های فرارو، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی

-----------------------------

پی نوشت ها :

1. اصول کافی، ج 2، ص 68.

2. اعلام الوری، ص 424؛ مسند احمد بن حنبل، ج 3، ص 37.

3. کمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 346.


مطالب مرتبط