انواع بازی

تقسیم بندی بازی ها از نظر سن و مرحله رشد

انواع بازی

بازی ها از نظر سن و مراحل رشد به سه دسته بازی های تمرینی ، بازی های نمادین و بازی های باقاعده تقسیم بندی می شوند .

اصولا پیشرفت کودکان در بازی ها از طریق یک سلسله مراحل رشد صورت می گیرد . البته سرعت رشد کودکان با همدیگر متفاوت است . بعضی از کودکان استعدادخود را در زمینه های معینی زودتر نمایان می سازند و بعضی دیگر قابلیت های خود را در آینده جبران می کنند .

به طور کلی کودکان خردسال ابتدا به تنهایی بازی می کنند ، در مرحله بعدی به فعالیت های موازی روی می آورند . به این معنا که در کنار دیگر کودکان بازی می کنند ، در این حالت اغلب از وسایل مشابه و یکسانی استفاده می کنند . از واکنش های اجتماعی که تغییر دهنده کیفیت بازی هستند ، کمتر بهره می گیرند . سرانجام اینکه کودکان با بازی های اجتماعی مشغول می شوند که در این هنگام فعالیت ها بین دو یا تعداد بیشتری از کودکان رخ می دهد .

باید دانست که با رشد سنی و پختگی ذهنی کودکان ، به تدریج از مقدار زمان صرف شده در بازی های منفرد و موازی کاسته می شود . بنابراین کودکی چهارساله که در مهد کودک یا خانه به مدت طولانی به تنهایی بازی می کند می تواند نشانه ای برای نگرانی والدین و مربیان باشد که مستلزم توجه نسبت به کودک است . البته آنچه مسلم است نابهنجار بودن رفتار کودک به مداومت رفتار و موقعیتی که او در آن قرار می گیرد بستگی دارد . [1]

یکی از بهترین تقسیم بندی بازی مرتبط با سن و مراحل رشد در روان شناسی سویسی به نام ژان واژه است به نظر وی :

" در جریان رشد سه نوع بازی مشاهده می شود که از نظر ساختار با یکدیگر متفاوت اند و به ترتیب یکی پس از دیگری ظاهر می شوند : تمرینی ، نمادین ، با قاعده .

1- بازی های تمرینی (0-2 سالگی)

در بیان چگونگی بازی های تمرینی می توان گفت کودک در این مرحله ، بازی را وسیله ای برای لذت بردن از حواس می داند ، زیرا لمس کردن ، چشیدن ، گوش کردن ، حرکت اعضای بدن و احساس کیفیت مختلف اشیاء را از راه بکار بردن حواس درمی یابد و این جریان سبب لذت بردن او می شود . کودک با استفاده از حواس ، از تقلید پا فرا می گذارد ، به تکرار می پردازد و حرکاتش از شکل ابتدایی آزمایش و خطا به مهارت می رسد . ابتدا با اعضای بدن خود بازی می کند مثل مکیدن انگشتان و بازی کردن با دست های خود . سپس به اشیای محیط توجه می کند ؛ آنها را لمس می کند ، تکان می دهد ، در دهان می برد ، به اطراف می کوبد ، آن ها را روی هم می چیند ، جمع می کند و در نهایت در حدود دو سالگی قادر به گروه بندی اشیاء بر اساس کاربرد و ویژگی های یکسان می شود .

این حرکات تقلیدی مقدمه ای می شود تا کودک بتواند به اعمال پیچیده تری دست بزند . وقتی کودکان این مرحله را پشت سر می گذارند برای بازی های دیگر آماده می شوند .

2- بازی های نمادین یا رمزی(2-5 سالگی)

در این مرحله از بازی که از دو تا پنج سالگی ادامه دارد عناصر جدیدی وارد بازی کودکان می شوند . واقعیت ها تغییر شکل می یابند و اشیایی که وجود ندارند به وسیله اشیا دیگر نمایش داده می شوند . کودکان در این سن از یک تکه چوب ، اسب و با قرار دادن چند بالش در کنار هم خانه و یا باغچه ای می سازند . کودک در این مرحله به تمرین تجربیات زندگی می پردازد و آنها را به شکل های مختلف تجربه و آزمایش می کند . این بازی ها نیازمند فکراند . بازی های نمادین اوج بازی های کودکانه هستند و بیش از شکل های دیگر بازی در زندگی کودک نقش اساسی ایفا می کنند . در واقع بازی نمادین آغاز می شود که کودک به تدریج زبان می گشاید و توانایی کاربرد علائم و نمادهای زبان را دارد .

در بسیاری از اوقات ، محدودیت ها مانع دست یابی کودک به ابزار و وسایلی است که در بازی به آن نیاز دارد . در این مرحله است که کودک ، برای حل مشکل خود به بازی های نمادین روی می آورد و عناصر تازه ای وارد بازی کودکان می شوند . در این بازی ها واقعیت ها تغییر شکل می یابند و اشیایی که وجود ندارند به وسیله اشیا دیگر به نمایش درمی آیند . کودک قوطی کبریت را در دست می گیرد و آن را ماشینی می داند که بوق می زند ترمز می گیرد و عقب و جلو می رود . قاشق غذاخوری را هواپیما می داند که در فضا حرکت می کند .

همانندسازی با والدین ، همانندسازی با اشیاء و حیوانات نیز در این سنین شکل می گیرد .

بازی های تخیلی یکی از اصیل ترین اشکال تفکر نمادین در کودکان خردسال هستند و استفاده از آن به کودک فرصت می دهد تا واقعیت ها بر اساس علایق و دانش پیشین خود در دنیای اطرافش درونی سازی کند بنابراین این بازی ها به رشد ذهنی و هوشی کودک بسیار کمک می کند .

3- بازی های باقاعده(7-11 سالگی)

در این مرحله اثرات بازی برای تمام عمر باقی می ماند و همزمان با رشد کودک ، به صورت کامل تری انجام می شود . معمولا قواعد بازی های باقاعده از بزرگ ترها به کوچک ترها یا از نسلی به نسلی دیگر منتقل می شود . در بازی های باقاعده رقابت وجود دارد و علاوه بر آن در هر بازی قراردادهایی وجود دارد که نهادینه شده است . با قراردادهایی که ممکن است دائمی و یا بر اساس موافقت موقتی خود بازیکنان باشد .

در هر سنی کوددک بازی های خاصی را انجام می دهد و گاهی با رشد سنی ، بعضی از بازی های قبلی را رها می کند . مثلا بچه های کودکستان ، بازی با مکعب های چوبی را رها می کنند زیرا اشیایی از قبیل رنگ ، گل رس و مداد رنگی فعالیت های جالب تر و متنوع تری را به آن ها عرضه می کند . وقتی کودک اسباب بازی ها و عروسک های خود را نمی تواند جاندار فرض کند این بازی ها نیز جذابیت خود را از دست می دهد و کودک کم کمبه سوی بازی هایی مثل فوتبال ، بسکتبال و بازی های پیچیده فکری می رود که نیازهای فکری و ، جسمی، روانی و اجتماعی را بهتر برآورده می کند . [2]


[1] . ر. ک : " نقش بازی در رشد همه جانبه کودکان پیش دبستانی" فرخنده مفیدی ، نشریه پیوند ، شماره 149 ، ص 35-36، 1377- ش .

[2] .ر. ک : راهنمای انتخاب اسباب بازی ، محمدرضا مطهری، ص11-12. روان شناسی بازی، سیامک مهجور، ص 45-56

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر