ایجاد حکومت جمهوری از دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی

مردم ایران در یازدهم فروردین 1358 با اکثریت 98/2 درصدی به حکومت جمهوری اسلامی رأی دادند.

ایجاد حکومت جمهوری از دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی

رژیم پهلوی در قانون و عمل، هیچ نقشی برای مردم قائل نبود. مردم جایگاه مؤثری در رژیم پهلوی نداشتند و رژیم به مردم متکی نبود. انقلاب اسلامی، به این سیاست و بینش که خاص رژیم های سلطنتی است، پایان داد. بدین ترتیب، مردم در مهم ترین ساختارهای حکومتی، وضع قوانین و همه پرسی ها و اداره کشور نقش اصلی و تعیین کننده یافتند. در دوران مبارزه و پس از پیروزی انقلاب، مردم، مخاطب اصلی و همراهان همیشگی امام بودند. امام، مردم را ولی نعمت مسئولان کشور می دانست و همه مقام های مملکتی را به خدمت به آنها دعوت و سفارش می کرد. اکنون حکومت ما، از دو پایه اصلی «اسلامی» و «جمهوری» شکل گرفته و این ترکیب بسیار قابل توجه است. در این نظام، در عین وفاداری به اسلام، نقش مردم نیز حفظ شده است. اصل اول قانون اساسی، به جمهوری بودن حکومت تصریح می کند. در این اصل آمده که حکومت ایران، جمهوری اسلامی است. همچنین قانون اساسی، دولت را به مشارکت دادن مردم در تعیین سرنوشت خود ملزم کرده است.(1) بر اساس اصل ششم قانون اساسی، امور کشور باید به اتکای آرای عمومی اداره شود که انتخاب رئیس جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر اینها و همه پرسی، نمونه آن است. این اصل به کلیات جمهوری بودن نظام و نقش مردم در آن اشاره می کند.

مردم ایران در یازدهم فروردین 1358 با اکثریت 98/2 درصدی به حکومت جمهوری اسلامی رأی دادند. مردم در تصویب قانون اساسی نیز مشارکت جدی داشتند. آنان ابتدا خبرگان تدوین کننده قانون اساسی را آزادانه انتخاب کردند و سپس به قانون اساسی مصوب همین مجلس خبرگان رأی مثبت دادند. «قانون اساسی نظام اسلامی ایران برای نخستین بار در همه پرسی سال 1358 با رأی مثبت 5/99 درصد شرکت کنندگان مصوب شد.»(2) در بازنگری قانون اساسی در سال 1368 نیز مردم با رأی مثبت 38/97 درصدی خود اصلاحات آن را به تصویب رساندند.

از دیگر جلوه های جمهوری بودن نظام، انتخاب شخص اول مملکت یعنی مقام رهبری است. این حق در اصل 107 قانون اساسی به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم پیش بینی شده است. روش مستقیم در جایی است که به صورت آشکار، رهبر، مورد پذیرش اکثریت قاطع مردم باشد که مقبولیت حضرت امام خمینی رحمه الله چنین بود. روش غیرمستقیم، پس از ایشان به اجرا درآمد. در این روش، ابتدا مردم، خبرگان را انتخاب می کنند. سپس خبرگان از میان فقیهان دارای شرایط در اصول 5 و 109 قانون اساسی، رهبری را برمی گزینند که اعلم بوده و از پذیرش همگانی برخوردار باشد. انتخاب رئیس جمهور نیز یکی دیگر از ویژگی های جمهوری بودن نظام اسلامی است. مردم، عالی ترین مقام کشور پس از رهبری را که ریاست قوه مجریه را بر عهده دارد، با رأی مستقیم خود انتخاب می کنند. مردم در انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز دخالت دارند. نمایندگان علاوه بر قانون گذاری، از وظایف و اختیارات مهم دیگری همچون رأی دادن به وزیران کابینه، استیضاح رئیس جمهور و وزیران، تصویب بودجه کل کشور، تحقیق و تفحص در تمام امور کشور، تصویب عهدنامه ها و موافقت نامه های بین المللی و... برخوردارند. با توجه به اهمیت وظایف نمایندگان، واگذاری حق انتخاب آنان به مردم می تواند از جلوه های مهم جمهوری بودن نظام باشد.

منبع: کتاب ارمغان انقلاب: تلخیصی از نود ودو دستاورد انقلاب اسلامی ایران، حسین اسحاقی، ص 16-18.

----

پی نوشت ها:

1. اصل سوم قانون اساسی.

2. عباس علی عمید زنجانی، فقه سیاسی، ج 1، ص 201.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر