بازی های رایانه ای از نگاه شریعت

از خطرات و مفاسد این بازی ها، وجود تصاویر و صحنه ها و یا کاراکترهایی با ظاهر یا پوشش تحریک کننده در آنهاست. بر اهل فن مخفی نیست که امروزه تنوع بازی های رایانه ای، مرزهای سن و سال ...

بازی های رایانه ای از نگاه شریعت

گیم نت، خانة سوم بعضی ها
تفریح و سرگرمی یکی از نیازهای انسان در زندگی است که اسلام نیز با کلیت آن مشکلی ندارد و آن را توصیه می کند؛ اما مسئلة مهم، انتخاب نوع و شکل این تفریحات و سرگرمی هاست که متناسب با اوضاع و احوال زمان و مکان، متغیر و متفاوت شده و در هر زمانی به قالبی خاص در می¬آید.
بازی های رایانه ای امروزه به عنوان یکی از مهمترین و پرطرفدارترین ابزارهای بازی و تفریح برای جوانان و نوجوان - حتی جوانان سابق! - گشته تا جایی که گیم نت خانة سوم بعضی ها بعد از خانه پدری و مدرسه محسوب می گردد و گفته می شود متوسط زمانی که یک کاربر بازی های رایانه ای – که در ایران حدود 20 میلیون نفر تخمین زده شده اند- برای این بازی ها اختصاص می دهد دو ساعت در روز است.[1] به هر حال همین سرگرمی مفرّح و جذاب هم، دارای احکام و حساب و کتاب های فقهی است که نمی توان از آن صرف نظر کرد و باید مواظب آلودگی به گناهان احتمالی این بخش بود تا پیچ و تاب خوردن مان با قهرمان بازی، نتیجه قلقلک شیطان نباشد یا با وسیله نقلیه بازی مان، مستقیم به جهنم وارد نشویم.

پشت یک میز با جناب ابلیس
اولین و شاید مهمترین خطری که این قبیل بازی ها و سرگرمی ها را تهدید می کند، قمار است. در واقع یکی از شایع ترین مفاسد و خطرهای دینی که اکثر ورزش ها و تفریح ها را می تواند آلوده سازد، همین مشکل است. تعریف ساده قمار «تعیین جایزه و منفعت برای برنده» است که در اصطلاح فقهی معمولاً به وجود «برد و باخت» در بازی تعریف می شود.

قمار «تعیین جایزه و منفعت برای برنده» است که در اصطلاح فقهی معمولاً به وجود «برد و باخت» در بازی تعریف می شود.


اگر در یک بازی، برد و باخت شرط شود، یعنی بازنده ملزم و متعهد به رساندن منفعتی به برنده مانند پرداخت پولی به او گردد، قمار صورت گرفته که در قرآن عملی پلید و شیطانی خوانده شده است؛ [2] در نتیجه اگر در هر نوع بازی، مانند فوتبال، والیبال و مانند آن، همین شرط ساده اتفاق بیفتد، این کار قمار و حرام است، چه این عمل در یک جام رسمی و با حضور تیم های مختلف و با جایزه ای کلان باشد یا در یک گل کوچک خانوادگی به شکل تعهد تیم بازنده برای خرید نوشابه برای تیم برنده. به همین نسبت تفاوتی بین بازی های بدنی با فعالیت جسمی بالا یا بازی های فکری نیست و روشن است که بسیاری از شرط بندی های دوستانه که در بازی های چند نفره رایانه ای انجام می شود، چیزی جز قمار نیست و به قول بچه ها باید دور آن را خیط کشید؟!

نکتة مهم
البته مشکل قمار به همین تعهد بازنده برای خرید جایزه برنده یا پرداخت پول گیم نت ختم نمی شود و یک نکتة مهم دیگر هم در این موضوع وجود دارد که معمولاً از دید بسیاری از افراد مخفی می ماند و آن «حرمت بازی با ابزار قمار» است؛ در واقع در مسئله قمار دو موضوع متفاوت وجود دارد؛ یکی قمار کردن که از اعمال حرام است و دیگری بازی با ابزار و آلات قمار که این کار هم عملی حرام محسوب می شود. در واقع در طول تاریخ برخی بازی ها و ابزار و آلات، مخصوص قمار کردن و شرط بندی ساخته شد یا لااقل برای این کار رواج پیدا کرد مانند تخته نرد، شطرنج، بیلیارد، پاسور و... که به طور معمول ابزار و آلاتی برای قمار به حساب می آیند.

در مسئله قمار، دو موضوع متفاوت وجود دارد؛ یکی قمار کردن که از اعمال حرام است و دیگری بازی با ابزار و آلات قمار که این کار هم عملی حرام محسوب می شود.


بر اساس نظر فقها، بازی با این ابزار حتی بدون برد و باخت و شرط بندی هم، عملی حرام محسوب می شود، به شرطی که این ابزار و آلت و بازی ها در عرف جامعه هنوز به عنوان ابزار قمار محسوب شوند؛ اما اگر ابزار قمار شناخته نشوند، طبق نظر برخی از مراجع بازی با آن ها بدون شرط بندی اشکال ندارد. [3] بر این اساس بازی با آنچه که هنوز ابزار قمار محسوب می شود مانند پاسور حتی اگر هیچ پولی در میان نباشد، حرام است و طبق نظر بسیاری از مراجع در این حرمت، فرقی بین بازی با خود ورق های پاسور یا بازی رایانه ای آن نیست، در واقع اگر وسیله ای ابزار قمار بود، بازی با آن در هر صورت اشکال دارد حتی اگر به شکل رایانه ای انجام شود.[4] گرچه برخی از مراجع، بازی تفریحی با نسخه رایانه ای این بازی ها را حرام ندانسته اند. [5]

بازی با افزودنی های غیر مجاز
یکی دیگر از خطرات و مفاسد این بازی ها، وجود تصاویر و صحنه ها و یا کاراکترهایی با ظاهر یا پوشش تحریک کننده در آنهاست. بر اهل فن مخفی نیست که امروزه تنوع بازی های رایانه ای، مرزهای سن و سال، فرهنگ، نژاد و حتی سیاست را در نوردیده و انواع و اقسام بازی ها برای مخاطبان مختلف و در موضوع های گوناگون؛ طراحی و روانه بازار سیری ناپذیر جهانی می شود و در این میان برخی از این بازی ها به طور خاص در حوزه بازی های «پورنو» تعریف می شود و هدفی جز همان اهداف فیلم ها و تصاویر مستهجن و ضد اخلاقی ندارد.

اگر وسیله ای ابزار قمار بود، بازی با آن در هر صورت اشکال دارد، حتی اگر به شکل رایانه ای انجام شود.


در بسیاری از بازی های رزمی و تخیلی و... هم به دلیل تهیة آنها در برخی کشورهای غربی که توجهی به اصول اخلاقی و خانوادگی ندارند، نوع پوشش و رفتارهای شخصیت های طراحی شده در بازی، متناسب با دین و فرهنگ ما نبوده و بعضاً تصاویر این بازی ها موجب تحریک جنسی و برخی مفاسد و مشکلات از این دست می شوند.
بر همین اساس، اگر نفس انجام این بازی ها و دیدن صحنه های آن، موجب تحریک جنسی فرد بیننده یا کاربر آن بازی شود و یا مفاسدی از این دست را در آینده داشته باشد، انجام این بازی ها یا حتی مشاهدة آن جایز نیست؛ البته گفتنی است کاری که یک شخصیت نرم افزاری انجام می دهد، به منزلة رفتار و عمل فرد در حال بازی که آن شخصیت مجازی را هدایت می کند، محسوب نمی شود؛ یعنی اگر کسی شخصیت بازی خود را هدایت کند تا عملی که از نگاه شرع حرام محسوب می شود را انجام دهد مثلاً مشروب بخورد یا دیگری را بکشد، این هدایت کردن؛ گناه نیست، اما اگر همین عمل موجب تحریک بازی کننده شود یا مفاسد دیگری را در آینده به دنبال داشته باشد، حرام محسوب می شود.

دو نکتة گیم نتی
لازم است به دو نکته پیرامون بازی های رایانه ای توجه شود: نخست آنکه اگر انجام بازی های رایانه ای به گونه ای فرد را معتاد کند که افراط در انجام آن صدمات قابل توجهی به جسم و روح او بزند، این عمل یقیناً جایز نخواهد بود.

اگر انجام بازی های رایانه ای، به گونه ای فرد را معتاد کند که افراط در انجام آن، صدمات قابل توجهی به جسم و روح او بزند، این عمل یقیناً جایز نخواهد بود.


حتماً شما هم در خبرها خوانده یا شنیده اید که برخی نوجوانان یا جوانان با افراط در این بازی ها حتی جان خود را از دست داده اند. در اسلام این ضرر رسانی های غیرمتعارف به خود جایز نیست و باید از آن دوری کرد.
نکته دوم اینکه برخی خانواده ها از افراط فرزندانشان در بازی های رایانه ای خسته می شوند و اجازه بازی بیش از حد را به فرزندشان نمی دهند؛ اما از آنجا که چند ساعت بازی با جدیدترین ورژن های بازی از نان شب واجب تر است، این نوجوانان و متأسفانه جوانان عزیز! راهی جز رفتن به نزدیک ترین گیم نت نمی بینند؛ در این موارد معمولاً والدین عدم رضایت خود را از رفتن فرزندشان به گیم ها اعلام می کنند و حتی تأکید می کنند، راضی نیستند گل پسرشان پول توجیبی خود را هزینه گیم نت بکند.
در این موارد بچه های عزیز به ویژه آنهایی که به سن تکلیف رسیده اند، باید توجه داشته باشند که این بی توجهی به خواست والدین، می تواند مصداق ترک اطاعت والدین در موارد لازم باشد و حتی خدای ناکرده آنها را مشمول عنوان خطرناک «عاق والدین» قرار دهد.
خلاصه اینکه همان گونه که بازی های رایانه ای، می تواند تفریح مناسبی برای اوقات فراغت محسوب شود، می تواند زمینة خطرات و مشکلات گوناگونی از قبیل قمار، بازی با آلت قمار، درگیر شدن با تصاویر و صحنه های نامناسب و یا موسیقی های حرام، صدمه زدن به جسم و اعصاب و روان، مخالفت با خواست و نظر والدین و دیگر مشکلات احتمالی گردد که لازم است استفاده از این ابزار تفریحی کاملاً حساب شده و مطابق ضوابط دینی و عقلی و اخلاقی انجام شود.

منبع: کتاب رهنما 108؛ رسانه رایانه، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی


------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. http://ictna.ir /id/043773.
2. مائده: 6.
3. امام خمینی (ره)؛ استفتائات؛ ج2، ص1، سؤال2 و2.
4. آیت الله خامنه ای؛ استفتائات؛ رساله اجوبة الاستفتائات، سؤال1125.
5. http://makarem.ir/websites/farsi/estefta/?it =889&mit.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر