آمرزش گناهان زائر

زیارت ائمه معصومین و حضور در پیشگاه آن مقربان خدا و توسل به آنان خود از عواملی است که زمینه رحمت و مغفرت خدای رحمان را فراهم می کند

آمرزش گناهان زائر

در روایات متعددی به بخشش گناهان زائر اشاره شده است . شاید برای کسانی که با معارف اسلامی آشنایی ندارند، این ارزش گذاری و پاداش زیارت اهمیت واقعی خود را نداشته باشد، به طوری که گاه پرسش هایی شبهه آلود در ذهنشان ایجاد کند که: مگر گناه چیست که آمرزش آن تا این حد مهم تلقی شود؟

پاسخ اجمالی مبتنی بر این است که نخست اصول اعتقادی اسلام را پذیرفته باشیم، که براساس آن انسان موجودی است خردمند، با شعور، متفکر، با اختیاری معین.(1) این انسان آفریدگاری حکیم و رحیم دارد، که به مقتضای حکمت و رحمت او را آفریده تا به کمال شایسته اش برساند و مشمول لطف و رحمت خویش گرداند، امّا نیل به کمال و بهره مندی از این رحمت و عنایت سرسری و بی حساب نیست. حکمت و عدالت خداوند اقتضا می کند که این بهترین آفریده اش در مراحل مختلف زندگی در بوته های گوناگون آزمایش قرار گیرد، تا معلوم شود که در شرایط مختلف چه عکس العملی نشان می دهد، و از سرمایه های وجودی خود - یعنی عقل و علم و اختیار و قدرت اجرائی که دارد - چگونه استفاده می کند، سپس استحقاق و شایستگی ثواب یا عقاب بیابد. امّا امتحان الهی در اینجا نه مانند آزمونهایی است که انسانها می کنند تا میزان علم و کیفیت عمل دیگران را دریابند، بلکه مقصود از آزمایش خدایی به فعلیت درآمدن و بروز استعدادهایی است که هر کس دارد یعنی ظهور شخصیت انسان.

توضیح اینکه برای هر کس در زندگی موقعیت ها و دوراهی ها پیش می آید که باید یکی را برگزیند. سخن، تمام بر سر این انتخاب است. لحظه سرنوشت ساز زمانی است که او می اندیشد، ارزیابی می کند، حساب می کند، آینده نگری می نماید تا به یکی از دو طریق گام نهد. راهی که صلاح عمومی و خیر مردم است یا نفع شخصی؟ طریقی که لذاتِ گذرا و خوشیهای نفسانی را همراه دارد یا تمایلات عالی و کمالات معنوی را؟

در این مرحله است که نقش گناه و ثواب نقشی تعیین کننده و بس مهم است، زیرا به اقتضای حکمت و عدالت آفریدگار، کار خیر و عمل ثواب زمینه ای است برای جلب رضای خدا و فَیَضانِ رحمت و هدایت بیشتر، همچنان که کار شر و تضییع حقوق همنوعان و شهوترانی و آزار و ستم - و در یک کلمه گناه - زمینه ای است برای سلب نعمت و واگذاشتن شخص به خود و پیش آمدن انواع گرفتاری در دنیا و آخرت، و این از اصول مهم تعلیمات قرآن مجید است.(2)

با آنکه حجت خدا بر انسان تمام است، و برای هدایت او انبیا و اوصیائشان در هر زمانی بوده اند، و عقل و فهم طبیعی نیز پیامبر درونی و روشنگر راه همه است، با وجود این خواهش های نفسانی و لذت طلبی آدمیزاد، او را به خطا و گناه و ستم بر خود و دیگران وا می دارد. این گناهان دو عکس العمل قطعی دارد: یکی در جامعه و محیط زیست انسان، که موجب تضییع حقوق همنوعان می شود. دیگر انعکاس درونی که در روح و دل شخص گنهکار به وجود می آید و از آن به قساوت قلب و بی وجدانی تعبیر می نمائیم. گناه چه در عالم بیرون و چه در ذهن و عالمِ درون ما اختلال و تباهی ایجاد می کند، زیرا جامعه را به فساد می کشاند و انواع جرم و جنایتها و ناهنجاریها را به وجود می آورد، و در فرد - مثلا جوانی که از فطرت سالم برخوردار است - زمینه پذیرش حق و حقیقت و تشخیص صحیح را از بین می برد، و فرد گنهکار را تیره دل، کج فهم، غیر منطقی و پذیرای باطل می گرداند؛ اینها واقعیاتی است که هم نقل گویای آن است(3) و هم عقل بر آن استدلال می کند و هم روانشناسی بزهکاران مؤیّد آن است، و بلکه نظری اجمالی به زندگی و رفتار و اهداف اجتماعی مصلحین بزرگ بشری و جانیان معروف تاریخ نشانی آشکار و دلیلی محسوس بر آثارِ اعمال خیر یا شر بر اندیشه و روان و رفتار انسان می باشد، به طوری که این موجود شگفت آورِ خلقت و اعجوبه هستی را در دو طرف نیکی و بدی، شرافت و رذالت، صلاح و فساد، اطاعت و معصیت پیش می برد.(4) در جایی که ترکیبهای عناصر و فعل و انفعالات، در طبیعت عکس العملی ایجاد می کند و پدیده ای به وجود می آید، اعمال آگاهانه و اختیاری انسان چگونه ممکن است در فرد و جمع مؤثر نباشد و پدیده ای زشت یا زیبا، مفید یا زیان بخش ایجاد نکند؟ حکمت و عدالت الهی حکم می کند تمام اعمال و رفتار و بلکه نیّات ما نیز دارای بازتاب و اثر باشد، که بعضی از آنها را ما در زندگانی دیده ایم.

بنابراین معلوم شد که «گناه» چه آثار شُوم و زیان آوری خواهد داشت، و آمرزش گناه یعنی زدودن این آثار سوء از روح گنهکار، و بر طرف شدن آلودگیها از دل عصیانگری که توبه نموده، می خواهد سر بر خطِ فرمان آفریدگار نهد.

زیارت ائمه معصومین و حضور در پیشگاه آن مقربان خدا و توسل به آنان خود از عواملی است که زمینه رحمت و مغفرت خدای رحمان را فراهم می کند.

آخرین نکته گفتنی اینکه آمرزش گناهان و پاکی دل و کسب ثواب - و مفاهیمی از این گونه - الفاظی میان تهی یا معانیی خیالی نیست، بلکه واقعیاتی است یافتنی که چون حاصل شود اثرش در زائر دیده می شود، و نه تنها خود او بلکه دیگران هم تغییر حال و روحیه تازه و رفتار خداپسندانه وی را مشاهده می کنند، و تا چنین آثاری در شخص دیده نشود به قبول زیارت و مغفرت وی نمی توان اطمینان پیدا کرد.

منبع: کتاب گزیده شوق دیدار: زیارت و درونمایه آن، محمدمهدی رکنی یزدی، ص 51-48.

------

پی نوشت ها:

1. با آنکه انسان در اعمال غیر طبیعی مجبور نیست، امّا اختیارش نیز محدود و معین است، یعنی «نه جبر است و نه واگذاری امور به انسان بلکه حالتی است بینابین». برای ملاحظه رهنمودهای ائمه هدی در این معضله فکری رجوع شود به: اصول کافی، با ترجمه و شرح دکتر سیدجواد مصطفوی، «باب الجبر و القدر والأمر بین الأمرین»، 1/215 – 224.

2. کلام اللّه انسان را در برابر کردارش مسئول معرفی می کند و پاداش یا کیفر دنیوی و اخروی را نتیجه و تجسّم یافته اعمالش می شمرد مانند: «این [کیفر] بدان سبب است که خداوند نعمتی را که بر قومی ارزانی داشته تغییر نمی دهد، مگر آنکه آنان آنچه را در دل دارند تغییر دهند، و خدا شنوای داناست». انفال، 53. این [عقوبت] به خاطر کار و کردار پیشین شماست. [وگرنه] خداوند هرگز نسبت به بندگان خود بیدادگر نیست. (آل عمران، 182؛ انفال، 51). ای کسانی که کافر شده اید امروز عذر نیاورید [که پذیرفته نیست]، چون فقط به آنچه [در دنیا] می کردید کیفر می یابید. تحریم، 7.

3. سوره روم، آیه 10: «آن گاه فرجام کسانی که بدی کردند [بسی] بدتر بود، [چرا] که آیات خدا را تکذیب کردند و آنها را به ریشخند می گرفتند».

4. برای مثال از افراد تاریخی - چون نِرون، آتیلا، چنگیز - نام نمی بریم. در زمان معاصر صدام متجاوز نمونه آشکاری از جنایت و کشتار و تخریب آن هم به قبیح ترین صورت بود. آیا چنین مفسدِ ددمنشی مفاهیمی چون عدالت، مروَّت، خدا و روز جزا را اصلاً درک می کند؟

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر