قرآن بصیرت را یکی از راهکارهای مقابله با نقشه‏ هاى دشمنانِ اسلام و مسلمانان عنوان می کند

بصیرت، یکی از راه هاى مقابله با دشمنان‏

بصیرت، یکی از راه هاى مقابله با دشمنان‏

موضوع دشمن‏ شناسى در اسلام، از اهميت فراوانی برخوردار است و اسلام مسلمانان را بر ضرورت دشمن‏ شناسى‏ تحریک و تشویق می کند، این تحریک و تشویق بی دلیل نیست زیرا همانطور که امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرموده اند: «مَنْ نَامَ لَمْ يُنَمْ عَنْه‏[1]؛ هر كس از دشمن خود غفلت كند (دشمنان) از او غافل نخواهند بود».

در اهمیت بالای دشمن ‏شناسى در اسلام همین بس که واژه «عدو» و «اعداء» در قرآن بارها تكرار شده و آيات فراوانی، چهره دشمنان اسلام و راه هاى مقابله با شيوه‏ هاى نفوذ آنان را به خوبى تبيين نموده‏ اند اين آموزه‏ هاى قرآنى هم دشمنان ما را به ما مى‏ شناساند و هم شيوه ‏هاى مبارزه با آنان را.

طبعاً بدون بصيرت‏ و هوشيارى و دشمن ‏شناسى، نمى ‏توان بر توطئه‏ هاى دشمنان پيروز گشت. متأسفانه برخى از افراد به ظاهر روشنفكر ادعا مى ‏كنند كه جامعه ما دشمن‏ ندارد و وجود دشمن توهمى بيش نيست! آنان با خيال خام خود گفتمان دشمن‏ شناسى را به جوامع غير متمدن نسبت مى‏ دهند. چنين افرادى آگاهانه و مغرضانه براى ايجاد زمينه ‏هاى نفوذ فرهنگى دشمن و تسلط آنان تلاش مى ‏كنند و سخنان دروغين خود را در قالب‏ هاى روشنفكرى ارائه مى‏ دهند.[2] تاريخ صدر اسلام و همچنين تاريخ معاصر ايران و ديگر كشورهاى تحت ستم نشان مى ‏دهد كه مستكبران هميشه در صدد نابودى يا استعمار كشورهاى ضعيف و چپاول منابع طبيعى و استثمار آنان بوده‏ اند. امروز نيز در كشورهايى چون فلسطين، عراق، افغانستان و ... شاهد دشمنى با عقايد ملى و اسلامى و غارت اموال مسلمانان هستيم.[3]

قرآن براى مقابله با نقشه‏ هاى دشمنانِ اسلام و مسلمانان، راهكارهايى را ارائه نموده است و از آنجا كه قرآن ما را به استوارترين راه ها هدايت مى‏ كند، بدون تردید شيوه‏ هايى را كه براى مبارزه با دشمنان معرفى مى ‏كند از استحكام و تأثير لازم برخوردار است. به طور مثال براى مقابله با دين ‏زدايى و گسترش فساد و ايجاد گمراهى در بين مسلمانان، تقويت بصيرت و صبر و تقوى، سلاح دفاعى بسيار مناسبى است.

خداوند می فرماید: «هذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ‏[4]؛ در اين [قرآن‏] بصيرت ‏هايى براى مردم و هدايت و رحمت براى اهل يقين است».

بصيرت به معناى بينايى است. اين آيه، قرآن را مايه بصيرت همه مردم، و مايه هدايت و رحمت براى ايمان‏ آورندگان معرفى نموده است. يعنى قرآن به مردم بينش ‏هاى صحيح ارائه مى ‏دهد. از جمع آوردن واژه بصائر، مى ‏توان فهمید كه اين كتاب آسمانى در همه ابعاد زندگى به انسان بينش صحيح مى ‏دهد. تجربه، تفكر و تعمق در زندگى گذشتگان مى‏ تواند به انسان راه هاى سعادت را نشان دهد و او را موفق بگرداند. قرآن بارها با كلمه «فانظروا» به اين نكته مهم اشاره دارد و از مردم مى ‏خواهد كه در احوال مكذّبين، مفسدين، آسمان ها و آنچه در آن است و زمين، مجرمين، در آغاز خلقت و اقوام گذشته تفكر نموده و بر بصيرت خود بيفزايد.

امام على علیه السلام به فرزند بزرگوار خود امام حسن علیه السلام چنين توصيه مى‏ كند: «بُنَيَّ إِنِّي قَدْ أَنْبَأْتُكَ عَنِ الدُّنْيَا وَ حَالِهَا وَ زَوَالِهَا وَ انْتِقَالِهَا بِأَهْلِهَا وَ أَنْبَأْتُكَ عَنِ الْآخِرَةِ وَ مَا أُعِدَّ لِأَهْلِهَا فِيهَا وَ ضَرَبْتُ لَكَ فِيهِمَا الْأَمْثَال‏[5]؛ فرزندم، من تو را از دنيا و تغييراتش و از نابودى و دست به دست گرديدنش آگاه و باخبر ساختم و تو را از آن سرا و آنچه براى اهلش فراهم شده آگاه كردم و براى تو در باره هر دو مثلها زدم‏».

بصيرت مى ‏تواند حاصل تجربه و به كارگيرى عقل و هوش و ذكاوت و ميزان صفا و خلوص نيت و پاكى و طهارت باشد. قرآن كريم مى‏ فرمايد: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا[6]؛ كسانى كه در راه ما به جهاد برخيزند ما آنها را به راه هاى خود هدايت مى‏ كنيم». نكته مهم اینكه در برابر كفار و مشركين بايد از استعدادهاى بالقوه و بالفعل خود استفاده نمود و در اين مسير هر كس با صدق و خلوص نيت گام بردارد وعده الهى (اعطاى بصيرت و هدايت) براى او محقق خواهد شد.

يكى از راه هاى مقابله با نقشه‏ هاى دشمنان اسلام، بينايى، هوشيارى و استفاده از تجربيات افراد و جامعه‏ هاى ديگر در مبارزه با مستكبران است و اين بصيرت با تلاش خالصانه انسان هاى مؤمن، همراه با تفكر و تدبر در آيات قرآن به دست مى ‏آيد.

راه ديگر رسيدن به بصيرت نیز پناه بردن به خدا در هنگام هجوم شيطان است چنانکه خداوند می فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُون‏[7]؛ پرهيزكاران هنگامى كه وسوسه‏ هاى شيطانى، آنها را احاطه مى ‏كند به ياد خدا و نعمت هاى بى پايانش، به ياد عواقب شوم گناه و مجازات دردناك خدا، مى‏ افتند، در اين هنگام ابرهاى تيره و تار وسوسه از اطراف قلب آنها كنار مى ‏رود و راه حق را به روشنى مى‏بينند و انتخاب مى ‏كنند».[8]

پس راه نجات، بصیرت نسبت به دشمن واقعی است. مسلمانان باید دشمن واقعی را بشناسند و توطئه و فریب آنها را درک کنند تا ضربه و آسیب نبینند.

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] نهج البلاغه، شريف رضي، تحقیق صبحي صالح، ‏هجرت‏، قم‏، 1414ق‏، ص 452.

[2] گفتمان دشمن ‏شناسى، نشريه آبان، شماره 24.

[3] دشمن شناسى در قرآن، برهانيان، عبدالحسين‏، مركز تحقيقات اسلامي سپاه‏، تهران‏، 1383ش، ‏ص 11.

[4] جاثیه، 20.

[5] تحف العقول، ابن شعبه حرانى، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1404ق، ص 73.

[6] عنکبوت، 69.

[7] اعراف، 201.

[8] دشمن شناسى در قرآن، ص 73 – 69.


مطالب مرتبط