كسى كه مى‏ خواهد دست به خريد و فروش بزند، لازم است مسائل مربوط به كسب و دستورات دينى و احكام حق را در اين زمينه بداند تا خرید و فروش پاک و صحیحی انجام دهد.

بعضی آداب خريد و فروش در روایات

بعضی آداب خريد و فروش در روایات

در روایات نقل شده که اميرمؤمنان علیه السلام بارها در ميان بازار و در برابر بازاريان قرار می گرفت و فرياد می زد: اى اهل كسب اول يادگرفتن مسائل و آداب كسب و كار سپس وارد تجارت شدن.[1]

افرادی كه مى‏خواهند وارد كسب و کار شوند، لازم است آداب و دستورات دينى را در اين زمينه بداند، چرا که اگر كسى وظايف و آداب خريد و فروش را نداند ممکن است در تجارت و كسب، حرامی را انجام دهد. حضرت رسول و ائمه علیهم السلام در پاره‏اى از احاديث، راجع به آداب كسب سفارشاتی نموده اند:

1- به هنگام خريدن جنس از ديگران، آن را كم ارزش جلوه ندهد و براى كالا عيب نشمارد.[2]

2- وقتى جنس را مى‏ فروشد بيش از اندازه از آن تعريف و تمجيد نكند.[3]‏

3- جنس را همان طور كه هست معرفى نمايد و طرف خود را فريب ندهد و او را به خسارت نيندازد.‏[4]‏

4- به هنگام معامله و خريد و فروش از سوگند بپرهيزد.‏[5]‏

5- با مشتريان سهل‏گير باشد نه سخت‏گير.‏[6]‏

6- نسبت به خريداران نرمى كند و سبب نزديك شدن و رغبت آنان گردد نه اين كه در آنان ناراحتى و نفرت ايجاد كند‏.‏[7]‏

7- به حوصله و بردبارى خود را زينت دهد‏.‏[8]‏

8- كاملًا مراقب باشد كه به دروغ آلوده نگردد‏.‏[9]‏

9- در داد و ستد هيچ گونه تجاوز و ستم روا ندارد‏.‏[10]‏

10- تا مى ‏تواند به كسانى كه مورد ستم و تجاوز ديگران قرار گرفته‏ اند مهربانى كند و تا مى‏تواند در معامله با طبقات ضعيف ‏تر مدارا نمايد‏.‏[11]‏

11- مبادا به ربا نزديك شود‏.‏[12]‏

12- متاع را به اندازه دهد و حق مردم را به واسطه كم‏ فروشى از بين نبرد‏.‏[13]‏

13- با رعايت نكردن شرايط كسب و تجارت صحيح سبب فساد در روى زمين نگردد‏.‏[14]‏

14- راضى نشود براى ديگران، مگر همان طور كه ميل دارد ديگران آنگونه با او معامله و رفتار كنند‏.‏[15]‏

15- حق بگيرد و حق بدهد‏.‏[16]‏

16- در خريد و فروش تقلب و دوروئى نكند‏.‏[17]‏

و سفارشات مهم دیگری که در کتب حدیثی از حضرات علیهم السلام به ما رسیده است.

نقل شده «امام صادق عليه السلام يكى از دوستدارانش به نام مصادف را فراخواند، هزار دينار به وى داد و فرمود: براى مسافرت به مصر [براى تجارت‏] آماده شو، كه نان‏ خوران من زياد شده‏ اند. مصادف كالايى آماده كرد و همراه تاجران به سوى مصر حركت كرد. نزديك مصر با قافله ‏اى كه از آنجا باز مى‏ گشت، برخورد كردند و درباره وضعيت كالايشان در مصر سوال كردند. آنان گفتند: اين كالا در مصر يافت نمى ‏شود.

آنان نيز با يكديگر هم ‏قسم شدند و پيمان بستند كه به كمتر از دو برابر قيمت خريد، كالايشان را نفروشند. آنها كالايشان را فروختند، پول آن را گرفتند و به سوى مدينه حركت كردند. پس از رسيدن به مدينه، مصادف همراه دو كيسه هزار دينارى نزد امام صادق عليه السلام رفت و گفت: فدايت شوم! اين سرمايه و اين هم سود آن.

امام عليه السلام فرمود: اين سود بسيار است، با آن كالا چه كرديد؟

مصادف ماجراى هم ‏پيمان شدن تاجران را شرح داد. امام عليه السلام فرمود: سبحان الله! به زيان گروهى از مسلمانان هم‏ پيمان مى ‏شويد كه به كمتر از دو برابر قيمت خريد به آنها نفروشيد؟ آن‏ گاه امام عليه السلام يكى از كيسه‏ ها را برداشت و فرمود: اين سرمايه من. ما نيازى به اين سود نداريم. آن‏ گاه فرمود: نبرد با شمشير، آسان‏تر از طلب حلال است».[18]

پیشوایان ما این چنین بوده اند ما به عنوان شیعیان و پیروان ایشان باید روش و منش ایشان را دنبال کنیم و سفارشاتشان را بکار گیریم تا علاوه بر کسب و معامله بهتر، به مهلکه کسب حرام یا نادرست وارد نشویم.

#خرید #فروش #آداب #روایات #معامله #تجارت

یادداشت: سیدمهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

‏[1] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ‏ج ‏5، ص 151‏.

[2] تا [5] همان 153‏.

[6] تا [14] همان 151‏.

[15] تا [17] فتح الأبواب بين ذوي الألباب و بين رب الأرباب، ابن طاووس، على بن موسى‏، به تصحیح حامد خفاف، مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، قم‏، 1409ق. ‏ص 160‏.

[18] کافی ج ‏5، ص 161‏.


مطالب مرتبط