کم رویی و مشکل در برقراری ارتباط، یکی از مشکلات شایع در میان کودکان است.

به بچه ها رو بدهید!

به بچه ها رو بدهید!

گاهی وقت ها که کودک مان را با بقیه بچه ها مقایسه می کنیم، حسی در درون ما می گوید که او با دیگران فرق دارد. نگران می شویم وقتی می فهمیم برخی از توانمندی های آن ها را ندارد. به ویژه وقتی می بینیم فرزندمان از هر جمعی گریزان است و نمی تواند حتی در محفل دوستانه یا جمع خانوادگی به یک احوال پرسی ساده پاسخ بگوید. او با بچه های دیگر بازی نمی کند. فقط یکی دو تا دوست دارد و بسیار کم حرف و گوشه گیر است. برای والدین، این پرسش ها مطرح می شود که چرا کودک مان این گونه شده است؟ این مسئله تا چه حد خطرناک است؟ آیا راه درمانی وجود دارد؟ در چه سنی باید درمان را شروع کرد؟ در این باره وظیفه والدین و معلمان چیست؟ از دست برادر و خواهرها چه کاری بر می آید؟

کم رویی و مشکل در برقراری ارتباط، یکی از مشکلات شایع در میان کودکان است. در اصطلاح، به ترس از برقراری ارتباط با دیگران و احساس رنجش در حضور دیگران کم رویی می گویند. کودک کم رو، علاقه ای به حضور در مهمانی، صحبت کردن در جمع، دوست شدن با کودک ناآشنا و ارتباط با بزرگ سالان غریبه ندارد و از همین رو به گوشه گیری و انزوا رو می آورد و به اندازه دیگر کودکان، شاداب و فعال نیست، مهارت های اجتماعی را یاد نمی گیرد و نمی تواند از حقوق خود دفاع کند.

متأسفانه در بیش تر موارد، انزوا و خجالتی بودن کودکان به موقع تشخیص داده نمی شود؛ زیرا کودک کم رو، ساکت و آرام است و اسباب آزار و اذیت دیگران نمی گردد و به عنوان فرد مؤدب شناخته می شود.

- معمولاً اولین نشانه های خجالت و شرم را می توان در سنین سه تا نه سالگی مشاهده کرد.

اولین نشانه های خجالت و شرم را می توان در سنین سه تا نه سالگی مشاهده کرد

- پسرها کم رو تر از دخترها هستند؛ از آن جا که معمولاً دختربچه ها شیرین زبان تر از پسربچه ها هستند، مورد توجه و حمایت والدین قرار می گیرند و جرأت بیشتری برای سخن گفتن و برقرار کردن ارتباط دارند.

- کودکان کم رو، پیشرفت تحصیلی کمتری دارند. کودک منزوی و گوشه گیر، از فضا و امکانات آموزشی بهره نمی برد و با معلم و هم کلاسی ها رابطه برقرار نمی کند. این حالت سبب می شود که سوالات خود را سرکوب کند و ترجیح دهد که در کلاس، سخنی نگوید، اگرچه پرسش هایش بی پاسخ بماند.

5ee1a2a25e898.jpg

برای شناخت کودک کم رو باید ببینیم آیا ویژگی هایی که در ادامه آمده در او وجود دارد یا خیر؟

1- کودک کم رو احساس بی کفایتی می کند و به درون خود پناه می برد.

2- این کودکان، عزت نفس پایینی دارند.

3- آن ها بیش از حد، متواضع به نظر می رسند.

4- حتی اگر با کسی مخالف باشند، جرأت ابراز آن را ندارند.

5- کودک خجالتی نسبت به محیط حساس است؛ اگر مسئله ای مخالف نظر او باشد یا مجبور به شرکت در کار جمعی گردد، با دیگران صحبتی نمی کند و در هنگام ناراحتی شدید، به جویدن ناخن رو می آورد.

6- بااکراه سخن می گوید، سرخ می شود و لکنت زبان می گیرد.

7- از داشتن دوست محروم است و حداکثر یک دوست دارد که به او وابسته می شود.

8- از هم نشینی با دوستان لذت نمی برد.

9- بازی در تنهایی را به بازی در جمع ترجیح می دهد.

10- گفتارش نرم، ملایم و همراه با لرزش و تردید است.

11- ممکن است کم رویی در کودکان کوچک تر، با مکیدن انگشت همراه باشد.

12- ناراحتی معده، تپش قلب، تعریق، لرزش، احساس حقارت و نگرانی از نظر منفی دیگران درباره خود، از دیگر خصوصیات کودک کم رو است.

کم رویی نیز همانند همه مشکلاتی که ممکن است کودکان به آن گرفتار شوند، علت هایی دارد که با شناختن و برطرف کردنش می توان آن را درمان کرد. علت های کم رویی عبارتند از:

1- آمادگی وراثتی: ده درصد از افراد کم رو به علت مسائل ژنتیکی و ارثی به این حالت دچار می شوند.

2- ضعف در یادگیری مهارت های اجتماعی: کودکی که مهارت های ارتباطی، بازی، همکاری و بیان احساسات را نیاموخته است، در ارتباط با دیگران احساس ضعف می کند و از برقراری ارتباط با آن ها اجتناب می ورزد.

3- سرزنش، تمسخر و سرکوب: انتقاد و عیب جویی و سرزنش مکرر کودک از سوی خانواده و اطرافیان، باعث افزایش کم رویی در او می شود.

4- الگوگیری و یادگیری: اگر والدین، ساکت و کم رو باشند، کودک از آن ها الگوگیری می کند.

5- محرومیت از محبت خانواده: محبت، مهم ترین عنصر رشد سالم فرزند است. وقتی کودک از مهر و عطوفت خانواده و اجتماع بهره نگرفته باشد، مهارت های اجتماعی را نخواهد آموخت و با روانی آشفته و ناسالم بزرگ خواهد شد.

6- بیماری جسمی و نقص عضو: یکی از عوامل انزواجویی و کاهش عزت نفس کودکان، مسخره شدن آن ها به دلیل ضعف جسمی یا بدشکلی بدنی است. این کودکان حتی در بزرگ سالی، خود را بسیار پایین تر از آن چه هستند، می دانند. آن ها مشکل خود را بیش از حد بزرگ و حتی وحشتناک می بینند، خود را برای این مسئله سرزنش می کنند و شهامت و جرأت بازی و حضور در مناسبات اجتماعی را ندارند. والدین این کودکان باید در پی کاستن آلام و رنج های آن ها باشند و برایشان تبیین کنند که مشکلشان، مشکلی بزرگی نیست و می توانند با وجود آن، دوستانی خوب داشته باشند و از زندگی و لذت های آن بهره ببرند. والدین باید چیزهای با ارزش دیگری را که در وجود کودک موج می زند، به او یادآوری کنند. هم چنین باید مراقب تمسخر کودک شان توسط دوستانش باشند؛ البته مداخله مستقیم والدین نمی تواند مشکل را برطرف کند، بلکه باید کودک آموزش ببیند تا خودش مشکلاتش را حل کند. در این باره دعوت از دوستان به خانه و مشارکت والدین در جمع کودکان و جهت دهی و اصلاح ارتباطات، مفید و ثمربخش است.

7- شکست های متعدد در زندگی: احساس شکست مداوم در زندگی کودک، باعث حس بی کفایتی و بی لیاقتی در او می شود و وی را به انزوا و گوشه گیری می کشاند. لازم است والدین تلاش های کودک را در انجام وظایفش از او بپذیرند و بیش از اندازه از او توقع نداشته باشند.

8- نداشتن مهارت جذب: کودکی که نمی داند چه کارهایی انجام دهد تا محبوبیت بیابد و نمی تواند در جمع دیگران، ابراز وجود کند، ناچار از جمع کناره می گیرد. برای درمان این مشکل، آموزش راه های ابراز وجود کارساز است.

9- محیط نامناسب: ممکن است کودک در محیطی قرار گیرد که نمی تواند دوستانی داشته باشد که او را تأیید کرده و با او رابطه دوستانه برقرار کنند. راه درمان این مشکل، شرکت دادن کودک در کلاس های هنری، ادبی، ورزشی و ... است. هم چنین پیدا کردن دوستانی با علایق و استعدادهای مشترک با کودک، چاره ساز است.

کم رویی کودکان پیامدهای منفی مخربی بر روی آنان دارد که عبارتند از:

1- پریشانی روانی: کودک کم رو، تفکرات، احساسات و رفتار غیرطبیعی دارد و پیوسته در رنج و عذاب است.

کودک کم رو، تفکرات، احساسات و رفتار غیرطبیعی دارد و پیوسته در رنج و عذاب است

2- از دست دادن دوستان: انزوا و گوشه گیری باعث می شود که دیگران احساس کنند کودک کم رو علاقه ای به برقراری رابطه با آن ها ندارد و در نتیجه او را رها کرده و در جمع خود راه نمی دهند و با او بازی نمی کنند.

3- افت تحصیلی: کودک کم رو و منزوی، با دوستان در تمرین های درسی شرکت نمی کند، از معلم درباره مطالب درسی نمی پرسد و برای مجهولاتش راه حل نمی یابد.

4- مشکلات پزشکی: گاهی احساس خجالت، شرم و فشار روانی در کودک کم رو نمودهای بدنی همچون مکیدن انگشت، جویدن ناخن، تیک عصبی، مشکل تغذیه و آشفتگی خواب و مشکلات گوارشی مانند ناراحتی های معده ای و روده ای پیدا می کند.

5- ضعف مهارت های اجتماعی: کودک کم رو شهامت اقدام به دوست یابی و تمرین و تجربه در این موضوع را ندارد و به طور طبیعی مهارت های لازم برای زندگی اجتماعی را نخواهد آموخت.

6- کاهش عزت و اعتماد به نفس: چنین کودکی خود را از بازی و ارتباط با دوستان محروم می کند، در نتیجه، عزت نفس پایینی خواهد داشت و استعداد و توانایی های خود را باور نخواهد کرد.

7- احساس گناه: این کودکان به خاطر ضعف اعتماد به نفس، هرگاه با مشکلی مواجه شوند، خود را مقصر می دانند و احساس گناه دارند. این احساس گناه برای سلامتی کودک مضر است و سبب ساز اختلالات بعدی همچون افسردگی خواهد شد.

8- مشکلات ارتباطی: این کودکان در برقرار کردن ارتباط با کودکان دیگر مشکل دارند و لذتی که کودکان دیگر از بازی می برند، تجربه نمی کنند.

9- زمینه تنش و اضطراب در نوجوانی: از آن جا که نوجوان به ابراز وجود و احساس استقلال و بزرگ شدن نیاز دارد، کودکان کم رو در نوجوانی، با مشکلات بیشتری رو به رو می شوند.

منبع: نشریه خانه خوبان (75-74)، هادی عبدلی


مطالب مرتبط