ایجاد آمادگی ذهنی در کودکان نسبت به تکالیف، تربیت را آسان تر می کند.

به تدریج و به سادگی به کودکانتان بیاموزید

به تدریج و به سادگی به کودکانتان بیاموزید

یکی از مقدمه های زمینه سازی برای بروز رفتار دینی ایجاد حساسیت نسبت به رفتارها و گفتارهای درست و نادرست و بارگذاری کدهای مثبت و منفی در سنین پیش از تکلیف است؛ همان طور که در لوح فشرده­ی فطرت، خداوند میل به خوبی و تنفر از بدی را قرین ما کرده است.

رفتار بچه ها تا سن چهار سالگی بیشتر در تقلید، از طریق مشاهده ی رفتار اطرافیان و نیز واکنش های خوب یا بد اطرافیان نسبت به رفتارشان ریشه دارد. کودکان سعی می کنند آنچه را می بینند و می شنوند و احساس می کنند، تقلید کنند. کودکان بعد از سن بلوغ، مفاهیم عقلی و استدلالی را درک می کنند و سن آموزش رسمی آنان هفت سالگی است؛ اما آنان بعد از سه و نیم سالگی می توانند مفاهیم کلی[1] را آرام آرام و به تدریج درک کنند. بنابراین، والدین می توانند مفهوم های کلی را از طریق رفتارهای روزمره ی خود که همراه با احساس و عاطفه است، به تدریج و به سادگی به کودکان بیاموزند و هرچه این پیام ها در رفتارهای والدین بیشتر باشد، زمینه ی تاثیرگذاری آن نیز بیشتر خواهد شد.

کودکان سعی می کنند آنچه را می بینند و می شنوند و احساس می کنند، تقلید کنند.

5c14ac702fbb2.jpg

زیبایی و بزرگی یا زشتی و کوچکی هر موضوعی با حِس و حالتِ آن در چهره نمود می یابد. یکی از معناهای تربیت، حرکت سیال کنش و واکنش در موقعیت های گوناگون است. اگر کودک در روالی ثابت و همیشگی، واکنش مناسبی در چهره و یا رفتار والدین نسبت به موضوعات مشاهده کند، به طور ناخودآگاه کدگذاری خوب یا بد را از منظر والدین درمی یابد. امام صادق (ع) فرمودند: «ما اهل بیتی هستیم که هرگاه فرزندانمان به سن پنج سالگی می رسند، به ایشان سفارش می کنیم که نماز بخوانند ولی شما هرگاه فرزندانتان به هفت سالگی رسیدند، به ایشان بگویید که نماز بخوانند.»[2]

برداشتی که از این حدیث می شود این است که از هفت سالگی تا سن تکلیف دختران، یعنی نُه سالگی، دو سال فاصله وجود دارد و از هفت سالگی تا سن بلوغ پسران پنج شش سال فاصله. گویی برای تکلیف پذیری دختران که از جنس احساسات­اند باید دو سال، پیش از تکلیف ایجاد حساسیت کرد ولی پسران که آموزش پذیری کمتری دارند باید این حساسیت را حدود پنج شش سال پیش از تکلیف ایجاد کرد.

پذیرش و کنار آمدن با تکلیف برای بچه هایی آسان تر است که والدینشان دست کم دو سه سال پیش از سن تکلیف، آنان را با موضوعاتی همچون حجاب، حیا و شیوه ی معاشرت با محرم و نامحرم آشنا می­کنند و ذهن آنان را از پیش با این موضوعات مواجه می سازند.

در خیلی از برخوردها که واکنش نامناسبی از افراد سرمی زند یا انتخاب نادرستی می کنند، وقتی از آنان سوال می شود که چرا چنین کردی، می گویند، نمی دانستم چکار کنم. چرا نمی دانند؟ چون پیش زمینه ی ذهنی نداشته اند، چون تاکنون به طور جدی ذهنشان با این مسئله مواجه نشده است و آن را پردازش نکرده اند. یکی از آثار ایجاد حساسیت، مواجهه ی ذهنی با موضوعات است. زمانی پذیرش موضوعی در فرد بیشتر خواهد شد که ذهنش نسبت به آن حساس شود و بعد از مواجهه ی ذهنی با آن، آن را بشناسد و شناختش را به تکنیک و راهکار و یا رفتار تبدیل کرده و در زندگی روزمره، رفتارش را با احساس و عاطفه بروز دهد. گاهی اوقات آمادگی ذهنی برای کاری که فرزند قرار است دو سال دیگر انجام دهد، تربیت را آسان تر می کند.

منبع کتاب دست بچه تو بگیر (راهکارهای عملی تربیت دینی کودکان)- نوشته محمد بیرانوند



پی نوشت ها:

[1]. مفاهیمی همچون دور، نزدیک، بعد، حجم، رنگ، ارتفاع، خوب، بد، زشت.

[2]. صدوق، من لایحضره الفقیه، ص280.


مطالب مرتبط