به هر حال انسان بر اساس نوع خلقتش، در زندگی‌ نیاز به تفریح دارد و این تفریح و شادی اگر در مسیری سالم و صحیح باشد، باعث انرژی انسان شده...

بیا کمی خوش بگذرانیم؟!

بیا کمی خوش بگذرانیم؟!

به هر حال انسان بر اساس نوع خلقتش، در زندگی‌ نیاز به تفریح دارد و این تفریح و شادی اگر در مسیری سالم و صحیح باشد، باعث انرژی انسان شده و به انسان برای زندگی و بندگی بهتر کمک خواهد کرد. اسلام دارای یک برنامه کامل برای زندگی انسان است و در برنامه‌اش به مسئله مهمی همچون تفریح نیز اشاره کرده است.[1] از نظر اسلام، تفریح اگر با نافرمانی خدا، کارهای بیهوده، آزار و اذیت دیگران و دیگر مسائل نادرست همراه باشد، مورد قبول نیست و اگر تفریح کنترل ‌شده، در حد اعتدال و در مسیری که خداوند گفته، باشد، مورد قبول خواهد بود.
یکی از راه‌هایی که دشمنان برای انحراف در جامعه اسلامی از آن بهره می‌گیرند، پرداختن به همین مسئله تفریح است. آنها سعی می‌کنند تا تفریحات ناسالم را در میان جامعه اسلامی رواج دهند و از این طریق جامعه اسلامی را به انحراف بکشانند و دقیقاً در نقطه مقابل آنها اسلام هدفش از ترویج تفریح، کمک به زندگی و بندگی بهتر است.
اساساً همه فرمول‌هایی که اسلام برای زندگی ‌کردن ارائه کرده است، در خدمت زندگی، بندگی و سعادت بشر است و فرمول محرمانه تفریح نیز بر پایه همین اصل شکل گرفته است که با عمل به آن، انسان به انرژی مثبت و سازنده برای زندگی و بندگی بهتر می‌رسد. برویم سراغ فرمولمان؛ فرمول اسلام برای تفریح عبارت است از:
«مسافرتی که به دین ضرر نزند + شوخی به اندازه + دید و بازدید از فامیل و دوستان + ورزش ـ انواع بازی‌های قمار + مطالعه و تفکر»
مسافرت یکی از نعمت ‌های خداوند است که در قرآن بارها به آن اشاره شده است. مسافرت هم در جسم انسان و هم در روح انسان تأثیر دارد و اگر درست، به موقع، با تفکر و به دور از اسراف و نافرمانی خدا باشد، می‌شود عاملی برای سلامت جسم و روح انسان: «قُلْ سیرُوا فِی‌الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کیفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ‌اللهُ ینْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ‌اللهَ عَلى‏کلِّ شَی‏ءٍ قَدیرٌ.»
اى رسول ما! بگو در زمین سیر کنید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده؟ سپس خداوند به همین‌گونه جهان آخرت را ایجاد مى ‏کند؛ بى‏گمان خداوند بر هر چیز تواناست.[2]

فرمول اسلام برای تفریح عبارت است از:
«
مسافرتی که به دین ضرر نزند + شوخی به اندازه + دید و بازدید از فامیل و دوستان + ورزش ـ انواع بازی‌های قمار + مطالعه و تفکر»


انسان‌ هایی هستند که مسافرت را که یکی از نعمت ‌های خداوند است، تبدیل می‌کنند به فرصتی برای نافرمانی خدا. به عمد و برای لذت‌ بردن حرام، به مکان‌ هایی می ‌روند که برخی ضوابط اسلامی در آنها سست است یا اینکه به مسافرت ‌های پُرخرجی می‌ روند که در واقع ثمری جز اسراف که نافرمانی خداست، ندارد.
به هر حال، اسلام موافق مسافرت است؛ ولی مسافرتی که به دین انسان ضرر وارد نکند.[3] خداوند مسافرت را فرصتی قرار داده است تا انسان به استفاده از آن انرژی مضاعف کسب کند و قدمی به سعادت نزدیک‌ تر شود و مسافرتی که به دین انسان ضرر وارد کند، با سعادت انسان در تناقض است.
مسافرت اگر صحیح باشد، یکى از عوامل پیشرفت اخلاقى، علمی، سیاسی و... جامعه اسلامی می ‌شود؛ ولی گاهی انسان‌ ها به جاى اینکه با مسافرت باعث پیشرفت جامعه اسلامی شوند، هوسرانى، لذت‌ های نادرست، مدهای جدید لباس و خانه و... را برای جامعه اسلامی به ارمغان می ‌آورند.
یکی از عواملی که فشار روانی انسان را کم می‌ کند و باعث نشاط و انرژی انسان می‌ شود، شوخی و خنده است. انسان ‌های بسیاری هستند که با کمی خنده و شوخی، نیروی مضاعف گرفته و مشکل ناراحتی و عبوس بودنشان حل شده است.اسلام به این مسئله اهمیت فراوانی داده است و همه انبیا و اولیای الهی یکی از صفات بارزشان شادی و شوخی و خنده به اندازه بوده است.[4]
البته حتماً می‌دانید که شوخی ‌کردن نیز مانند دیگر چیزها دارای حد و مرز است[5] و تا زمانی که از حدودش تجاوز نکند، مناسب حال انسان مؤمن است و زمانی که از حدش تجاوز کرد، دیگر مورد تأیید اسلام نخواهد بود.[6]
شوخی نباید به باطل، دشنام، تمسخر دیگران و... و به طور کلی بهانه ‌ای برای انجام‌ دادن کاری حرام تبدیل شود. اگر این موارد در شوخی‌ کردن مورد توجه قرار بگیرند، شوخی و خنده، هم فشار روانی را از خود انسان کاهش می ‌دهد و هم باعث کم ‌شدن فشار روانی دیگران می ‌شود و به عبارت دیگر، شوخی و خنده‌ای که در چهارچوب اسلام باشد، هم به فرد شوخی ‌کننده نفع می‌ رساند و هم به دیگران.

یکی از عواملی که فشار روانی انسان را کم می‌ کند و باعث نشاط و انرژی انسان می‌ شود، شوخی و خنده است.


این مسئله محدود به بودن انسان ‌ها در کنار یکدیگر نمی ‌شود و قطعاً دیدن یک فیلم طنز سالم یا خواندن یک کتاب طنز سالم و... هم جزء موارد شوخی و خنده و تفریح از نظر اسلام محسوب می‌شود، فقط یادمان نرود در تشخیص حد و مرز سالم ‌بودن یا نبودن این‌گونه چیزها نباید خودمان را گول بزنیم! به هرحال وجدان هر کس بهترین قاضی است برای اینکه انسان بفهمد این شوخی فرضاً مسخره‌ کردن هست یا نه، زیاده‌روی هست یا نه و... .
نشست و برخاست با یکدیگر، بودن در کنار خانواده و فامیل و دوستان، یکی از سالم‌ترین تفریحات است که باعث افزایش روزی نیز می‌شود.[7] این دید و بازدید و صله رحم می ‌تواند در خانه باشد، در پارک باشد، در یک مسافرت گروهی باشد و... .
روحیه ‌ای که انسان از این‌گونه روابط می‌ گیرد و انرژی که نصیبش می ‌شود، در بسیاری موارد بیش از انجام سایر تفریحات و کارهای دیگر است. روایات و آیات بسیاری درباره این مسئله وجود دارد و البته باید توجه داشت این در کنار هم ‌بودن نباید در مسیر غیرشرعی قرار گیرد. عده‌ای هستند که تا در کنار یکدیگر قرار می‌ گیرند، فضای تهمت و غیبت و تمسخر و... اطرافشان را می‌ گیرد و به جای اینکه از دید و بازدید و کنار یکدیگر ‌بودن، استفاده مثبت و در جهت بندگی خداوند را بکنند، دید و بازدید برایشان می‌ شود مسیری برای گناه و انجام ‌دادن کارهای حرام.

59f18def495c9.jpg


ورزش یکی از تفریحات سالم است که هم در روح انسان تأثیر دارد و هم در جسم انسان. ورزش بدن انسان را سالم نگه داشته و آن را نیرومند می‌سازد و اراده را در روح انسان تقویت می ‌کند. به هر حال، انسان زمانی می ‌تواند زندگی بهتر و بندگی بهتری داشته باشد که از بدنی سالم برخوردار باشد.
زندگی‌ کردن، کار و تلاش و انجام فرمان‌ های خداوند نیاز به انرژی دارد و یکی از راه ‌هایی که موجب داشتن انرژی می‌ شود، ورزش ‌کردن است. اسلام به برخی ورزش ‌ها بیشتر اهمیت داده است و صریحاً نام آنها را آورده است از جمله پیاده‌روی،[8] کشتی،[9] تیراندازی،[10] شنا[11] و...
متأسفانه در زمانه ما از ورزش به جای استفاده در جهت آرامش انسان، در برخی موارد در جهت پریشانی اعصاب و روان استفاده می‌ شود.
از وقتی ورزش تبدیل به سیاست و صنعت شد، در کنار این تغییر و تبدیل، یک سری فواید و مضرات هم قرار گرفت که در بسیاری موارد ضررهای این سیاسی و صنعتی ‌شدن ورزش بیش از نفع آن بوده است. فضای ورزش امروزه چگونه است؟ چقدر در خدمت رقابت مفید و در خدمت سلامت روح و بدن است؟ فضای استادیوم ‌های ورزشی، فضای سالمی هستند؟ انسان در فضاهای ورزشی، جسم و روحش آرامش پیدا می ‌کند یا آرامشش را از دست می ‌دهد؟! چقدر صداقت و راستی در ورزش قرار دارد؟ و... . به هر جهت ورزش مطلوب اسلام چیزی است در خدمت آرامش جسم و روح و هر ورزشی که خودش یا محیط اطرافش به آرامش جسم و روح ضربه بزند، مطلوب اسلام نیست.

زندگی‌ کردن، کار و تلاش و انجام فرمان‌ های خداوند نیاز به انرژی دارد و یکی از راه ‌هایی که موجب داشتن انرژی می‌ شود، ورزش ‌کردن است.


متأسفانه یکی از مواردی که امروزه زیاد دیده می‌شود، استفاده از بازی‌ های قمار به عنوان تفریح است. اسلام صریحاً این‌گونه موارد را جزء تفریحات ناپسند برشمرده و مسلمانان را از انجام این کارها نهی کرده است: قال‌الرِّضَا (علیه السلام): «وَاعْلَمْ یرْحَمُک‌اللهُ أَنَّ‌اللهَ تَبَارَک وَ تَعَالَى نَهَى عَنْ جَمِیعِ‌الْقِمَارِ وَ أَمَرَالْعِبَادَ بِالِاجْتِنَابِ مِنْهَا وَ سَمَّاهَا رِجْساً.»امام رضا (علیه السلام) می‌فرمایند: «خدا بندگانش را از همه قمارها نهی و به اجتناب از آنها امر کرده است و قمارها را رجس و پلیدی نامیده است.»[12]
اساساً تفریح باید وسیله ‌ای براى افزایش قواى روحى و جسمى انسان باشد و باعث نشاط روان و عاملى براى جلوگیرى از گناه گردد؛ پس چگونه انسان‌ ها برای جلوگیری از گناه، گناه دیگری را مرتکب می ‌شوند؟ قرار است با تفریح انرژی بگیریم برای بندگی خداوند‍! نمی ‌شود به بهانه انرژی‌ گرفتن برای بندگی خداوند خودمان را به گناه آلوده کنیم.
تفریح در اسلام هم جنبه سرگرمى دارد و هم عاملى است براى تأمین سلامتى جسمى، روانى، فردى و اجتماعی. تفریح ‌کردن با گناه، هم باعث اختلالات روانى و هم باعث ترویج فحشا و جنایات می‌شود؛ پس تفریح را انجام بدهیم؛ اما در حد و مرزی که اسلام قرار داده است، نه کمتر از آن و نه بیشتر از آن.
مطالعه و تفکر از جمله تفریحاتى است که به رشد فکری و روحی انسان کمک می‌کند.[13] لازم نیست حتماً کسی کتابی به دست بگیرد و در آن تفکر کند. ممکن است تفکر انسان در طبیعت باشد، در انسان‌های دیگر باشد، در یک فیلم یا اثر هنری باشد و... . تفکر و مطالعه اگر با اشتیاق همراه باشد، لذت ‌بخش خواهد بود. این طبیعت انسان است که وقتی چیز جدیدی می ‌آموزد یا مطلبی کشف می ‌کند، از این یاد گرفتن و کشف خود لذت می ‌برد.
انسان اگر قدرت فکر و اندیشه را به کار بیندازد، خواهد فهمید که تفریحات مدل غیر اسلامی نتیجه عکس داشته و به جاى استراحت اعصاب و روان، ناراحتى را پدید مى ‌آورد و به جاى جلوگیرى از گناه و فساد، به آنها می ‌افزاید و اساساً خود تفریحات غیر اسلامی عاملی هستند در جهت افزایش جنایات و فساد اخلاقى.
قبول دارم برای خیلی ‌ها تفریح‌ کردن بر اساس اسلام سخت است. قبول دارم که در فرهنگ ما تفریحات غیر اسلامی کمی جا باز کرده است و بعضی ها به جای تفریح بر اساس اسلام، تمایل به انجام تفریحات غیر اسلامی دارند؛ ولی اگر هم در شروع عمل به تفریح بر اساس اسلام، انسان علاقه‌ای به این مدل تفریحات نداشته باشد، با گذشت زمان و با تکرار و تمرین، علاقه در او ایجاد خواهد شد. فقط کافی است کمی این مدل‌ اسلام را هم تجربه کند تا به فواید آن بر جسم و روحش پی ببرد؛ چرا که تفریح و شادی واقعی در چیزهایی است که به بندگی انسان کمک کند و اسلام میزانش برای تفریح و شادی همین نکته است. در اسلام همه ‌چیز در خدمت زندگی بهتر و بندگی ‌کردن است؛ همه‌چیز:

منبع: کتاب از جنس خاک، رهنمای 114؛ اداره تولیدات آستان قدس رضوی



---------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. بحارالأنوار، ج75، ص321.
[2]. عنکبوت: 20.
[3]. الخصال، ج2، ص630.
[4]. بحارالأنوار، ج74، ص155.
[5]. غررالحکم، ص222.
[6]. اصول کافى، ج2، ص663.
[7]. غررالحکم، ص40.
[8]. نهج‌البلاغه، ص372.
[9]. بحارالأنوار، ج100، ص189.
[10]. وسائل‌الشیعه، ج19، ص255.
[11]. نهج‌الفصاحه، ح1527.
[12]. مستدرک‌‏الوسائل، ج13، ص118.
[13]. اصول کافی، ج1، ص48.


مطالب مرتبط