از کلماتی که مردم برای حضرت رضا علیه السلام استفاده می کنند «سلطان» است تعبیر به سلطان معنای منفی دارد که در شأن ائمه علیهم السلام نیست اما معنی دیگری نیز برای «سلطان» می باشد و آن سلطان معنوی ست.

تعبیر از «سلطان» برای امام رضا علیه السلام به چه معناست؟

تعبیر از «سلطان» برای امام رضا علیه السلام به چه معناست؟

یکی از کلماتی که از باب احترام برای علی بن موسی الرضا علیه السلام استفاده می شود «سلطان» است و می گویند «السلطان علي بن موسى الرضا علیه السلام» یا «السلطان ابالحسن» در حالی که تعبیر به سلطان معنی سلبی و منفی دارد که در شأن ائمه علیهم السلام نیست. در این باره می توان گفت تعبیر سلطان معنا و نوع دیگری نیز دارد که در باره حضرت رسول صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام صادق می باشد و آن سلطان معنوی ست که بر عقل و قلب مردم سلطه دارد و این سلطه معنوی سرّ امامت و مرجعیت ائمه علیهم السلام می باشد، قول ایشان فصل الخطاب، حکم و قضاوتشان از روی عدالت، رأیشان حق و کلامشان از چنان حلاوت و جذابیت ویژه ای برخوردار است که بر قلب ها می نشیند و قانع کننده و سحرآمیز است.

از نظر روحی و معنوی نیز حضرت رسول صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام هیبتی خاص و سلطه معنوی بی نظیری دارند که نمونه های آن در کتاب های تاریخ و احادیث، فراوان به چشم می خورد اما در باره امام رضا علیه السلام قضیه ولایت عهدی ایشان است که سلطه معنوی حضرت را به روشنی نشان می دهد.

هیبت حضرت رسول صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام، هیبت تقواست که نفوذ، تأثیر و استمرارش بیشتر از نوع هیبت مادیست و نیازی به مال و دارایی و جاه و جمال نیز ندارد چرا که این هیبت، نتیجه نور ایمان است هر چه انسان، ایمان و معرفت و خشیت و توکلش به خداوند بیشتر شود هیبت و احترامش نیز در قلب بندگان بیشتر می شود و اگر این تقوا با علم همراه گردد سبب هیبت و احترام بیشتری خواهد شد. امام صادق علیه السلام در این باره می فرماید: «مَنْ أَرَادَ عِزّاً بِلَا عَشِيرَةٍ وَ غِنًى بِلَا مَالٍ وَ هَيْبَةً بِلَا سُلْطَانٍ فَلْيَنْقُلْ مِنْ ذُلِّ مَعْصِيَةِ اللَّهِ إِلَى عِزِّ طَاعَتِه‏» [1]- هر که عزتى می خواهد كه وابسته خویشان نباشد و بى ‏نيازى مى ‏طلبد كه وابسته مال نيست و هيبتى مي خواهد كه به سلطنت ربطی ندارد بايد از خوارى و شرمسارى گنهكارى، زير سايه فرمانبردارى خدا برود.

‏هیبت حضرت رسول صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام از این نوع هیبت همیشگی و بلکه از بالاترین و عالی ترین نوع آنست چرا که این حضرات، اهل خداوند تعالی، بندگان خالص او و اهل تقوا هستند علاوه بر اینکه خداوند ایشان را برای هدایت بندگانش قرار داده و این لطف الهی بر هیبت و جلالشان افزوده است. این چنین هیبتی ناشی از نور امامت ایشان است. در حدیثی امام صادق علیه السلام فرموده اند: جمعی خدمت حضرت باقر رسيده پرسيدند: امتيازات امام چيست؟ فرمود: بسيار بزرگ است، هر وقت خدمت امام رسيديد به او احترام كنيد او را بزرگ بداريد و ايمان داشته باشيد به آنچه مي گويد. بر او لازم است كه شما را هدايت كند. يكى از امتيازات او اينست كه هر كدام خدمتش برسيد از جلال و هيبتش نمي توانيد در چشم او خيره شويد زيرا پيامبر (ص) نيز همين طور بود امام هم مثل اوست. [2]

‏این هیبت امام علیه السلام به حدی می رسد که سلطه معنوی بر جان و قلب و عقل ها را در پی دارد و این سرّ عظمت اهل بیت علیهم السلام و امام رضا علیه السلام می باشد که با جانشان در راه خدا جهاد کردند و خداوند نیز بر هدایتشان افزود و نوری به ایشان داد که با آن در بین مردم راه می روند. [3]

#سلطان #پیامبر #امام_رضا

یادداشت: سید مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها

‏[1] شیخ صدوق، جامعه مدرسين‏، قم، 1362 ش،‏ ج‏ 1، ص 169.‏

[2] الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندی، مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف‏، قم، 1409 ق،‏ ج ‏2، ص 596.

[3] برگرفته از یادداشت «أئمة أهل البيت و السلطان المعنوي» نوشته شيخ حسين خشن


مطالب مرتبط