توحید و شرک

کسی که خداوند را به مخلوقاتش تشبیه کند مشرک و کسی که صفات ناقص و نهی شده به خداوند نسبت دهد کافر است».یکی از پایه های اصلی توحید در صفات، بی مانندی خداوند ...

توحید و شرک

امام رضا (علیه السلام) می فرماید: «مَنْ شَبَّهَ اللهَ تَعَالَى بِخَلْقِهِ فَهُوَ مُشْرِکٌ وَ مَنْ نَسَبَ إِلَیهِ مَا نَهَى عَنْهُ فَهُوَ کَافِرٌ‏».[1] کسی که خداوند را به مخلوقاتش تشبیه کند مشرک و کسی که صفات ناقص و نهی شده به خداوند نسبت دهد کافر است».

یکی از پایه های اصلی توحید در صفات، بی مانندی خداوند است، یعنی خداوند شبیه و مثل ندارد و نمی توان او را به چیزی تشبیه کرد. خداوند از هر نظر نامحدود و بی پایان است و هر چه غیر خداست از هر نظر، حیات، علم، قدرت، احاطه، ... محدود و متناهی است. در نتیجه نمی توان خدا را در صفاتش به هیچ موجودی تشبیه کرد و هر گونه تشبیه و تمثیل برای خداوند، محدود ساختن او است و مایة بُعد و دوری از شناخت حقیقی خداوند خواهد شد، زیرا به جای آن که خدا را بشناسیم موجود دیگری که ناقص تر از اوست در نظر گرفته ایم و این جا است که گفته اند: یکی از خطرناک ترین پرتگاه هایی که در راه شناخت صفات خداوند وجود دارد پرتگاه تشبیه است یعنی خدا را در وصفی از اوصاف شبیه انسان با مخلوقاتش بدانیم، این سبب می شود که انسان به درّة شرک سقوط کند، به همین جهت است که مشرکان عصر جاهلی تصور می کردند که خداوند مانند یک پادشاه بزرگ است و نمی توان به او دسترسی پیدا کرد که وزرا و نزدیکان پادشاه به سراغ او می روند ولی تودة مردم دسترسی به خود پادشاه ندارند و باید به سراغ مقرّبان او بروند، به همین جهت بتی را می ساختند تا آن ها مقربان درگاه خداوند باشند و این بارزترین مصداق شرک است، لذا امام هشتم (علیه السلام) در روایت فوق هشدار می دهد، هر کسی خداوند را به مخلوقاتش تشبیه کند مشرک است و قرآن نیز مرتب تذکر می دهد که «لَیسَ کَمِثْلِهِ شَی‏ءٌ» [2] ، «لَمْ یکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَد» [3]، خداوند همتا و مانندی ندارد. حتی در آن جایی که ناچار می شویم خداوند را به نور و مانند آن تشبیه کنیم باید توجه داشته باشیم که این گونه تشبیهات ناقص و نارسا است و تنها از یک جنبه قابل قبول است نه از تمام جهات. از طرف دیگر خداوند از هر عیب و نقص و عوارض و صفات ممکنات پاک و منزّه است، در نتیجه صفاتی مانند جسمانیت، اعضا، جوارح، ترکیب، مکان، زمان، تغییر، دگرگونی و ... نمی توان به خداوند نسبت داد.

یکی از خطرناک ترین پرتگاه هایی که در راه شناخت صفات خداوند وجود دارد پرتگاه تشبیه است؛ یعنی خدا را در وصفی از اوصاف شبیه انسان با مخلوقاتش بدانیم، این سبب می شود که انسان به درّة شرک سقوط کند.


کوته فکران اوصاف ناشایستی برای خدا قایل شدند و به درّة کفر سقوط کردند، گاهی برای خدا فرزند قایل می شدند، گاهی عیسی را پسر خدا می شمردند، گاه فرشتگان را دختر خدا می نامیدند، گاه میان خدا و طایفة جن رابطة خویشاوندی برقرار می ساختند، گاه بتها را همتا و شریک خدا قرار می دادند و گاه برای خداوند اوصافی مانند موجودات و یا اجسام معتقد بودند اما طبق آیات قرآن و آموزه های اهل بیت (علیهم السلام) همه این اوصاف از ذات مقدس خداوند منتفی است، [4] او دارای کمال مطلق است، مثل و مانندی برای او نیست، بی نیاز است و امام هشتم (علیه السلام) می فرماید: هرگونه توصیف مخلوقات یا وصف منفی به خداوند نسبت داده شود منجر به کفر می شود.
«سُبْحانَ اللهِ عَمَّا یصِفُون» [5] خداوند برتر از هر گونه توصیف توصیف کنندگان است، بنابراین مسلمان موحد نباید خداوند را به چیزی تشبیه کند یا صفتی از صفات مخلوقات را به او نسبت دهد و بهترین راهنما برای فهم اوصاف خداوند بهره گرفتن از آیات قرآن و روایات اهل بیت (علیهم السلام) می باشد.

منبع: کتاب نشانی بهشت، چهل درس زندگی از نگاه امام رضا (علیه السلام)، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی

--------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا (علیه السلام)، ج2، ص105.
2. شوری/ 11.
3. توحید/ 4.
4. برای این قسمت از پیام قرآن، ج4، ص215-216، بهره برده ایم.
5. مؤمنون/ 91.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر