حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، پیامبر مهر و محبت

با سیری در تاریخ اسلام و بررسی سیره عملی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) می یابیم کلام و رفتار ایشان مملؤ از مهر و محبت نسبت به دیگران است؛ خداوند متعال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را الگو و اسوه قرار داده؛ برای جلوگیری از انحطاط اخلاقی و ...

حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، پیامبر مهر و محبت

جلیله صالحی، پژوهشگر مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)


چکیده
با سیری در تاریخ اسلام و بررسی سیره عملی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) می یابیم کلام و رفتار ایشان مملؤ از مهر و محبت نسبت به دیگران است؛ خداوند متعال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) را الگو و اسوه قرار داده؛ برای جلوگیری از انحطاط اخلاقی و شکاف بین مؤمنین می بایست به سیره و سنت معصومین (علیهم السلام) مراجعه شود که زندگی ایشان سراسر درس مهرورزی و محبت به هم نوع را به ما می آموزد.
کلید واژه: مهر، محبت، پیامبر، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم)، مسلمانان.

مقدمه
مهرورزی در فرهنگ لغت دهخدا به معنی کسب مهر و محبت و مهربانی به یکدیگر آمده است. محبت، یکی از شیرین ترین واژه های زندگی بشر است. دوست داشتن و محبوب بودن، هر دو مورد علاقه انسان است. هر آدمی بستگی به موقعیت فرهنگی و اجتماعی خود شیوه ها و روش های مختلفی را برای ابراز محبت به دیگران انتخاب می کند.
امروزه در اثر کم رنگ شدن مهر و عاطفه در روابط انسانی در کشورهای پیشرفته و صنعتی، فجایع عظیمی رخ می دهد. مسلمانان برای جلوگیری از رخ دادن این فجایع در جوامع مسلمین، می توانند برای بدست آوردن راهکار مناسب به بررسی سیره بزرگان دینی بپردازند. سیره عملی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) یکی از بهترین الگوها برای ما مسمانان می باشد. در این مقاله به نمونه کوچکی از جلوه های مهرورزی و محبت پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله وسلم) به دیگران می پردازیم.
با سیری در تاریخ اسلام و بررسی سیره عملی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در می یابیم، کلام و رفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) مملؤ از مهر و محبت است که در ذیل به چند نمونه از آن اشاره می کنیم:

1.
محبت به وسیله ی رفتار خوش با اقلیت های مذهبی
پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) بارها مسلمانان را به رفتار خوش و انصاف در حق غیر مسلمانان سفارش کرده و می فرمودند: «بدانید که هر کس به اهل ذمه ستم کند، یا حقّش را کم بدهد، یا بیش از توانش او را مکلّف سازد، یا بدون رضایتش چیزى از او بگیرد، در روز قیامت من طرف مخاصمه و مدّعى او هستم.» 1(ری شهری، منتخب المیزان الحکمه، ج1، ص413، ح4650) این سخن پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نشانه قلب پر مهر و عطوفت ایشان است که حتی نمی توانند ببینند به غیر مسلمانان ستمی شود و مدام به مسلمانان سفارش می کردند که با غیر مسلمانان خوش رفتاری کنند و آنان را نیازارند.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) چنین دستور می داد: «با آسان گیری، مردم را جذب کنید و مبادا سخت گیری کنید.»


2. محبت و مهربانی در تبلیغ دین
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به فرستادگان خویش برای تبلیغ سفارش می کردند که با مردم خوش رفتاری کنند و با آنها مهربان باشند و آسان بگیرند، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) چنین دستور می داد: «با آسان گیری، مردم را جذب کنید و مبادا سخت گیری کنید.»2 (ابن هشام، سیره ی ابن هشام، ج4، ص10100) و نیز می فرموند: «آسان بگیرید و سخت نگیرید و خبر خوب بدهید و مردم را بیزار نکنید.» 3(ابن حجر عسقلانی، الاصابه، ج8، ص252) این گونه سفارش کردن به فرستادگان تبلیغی، نشانۀ وجود محبت و مهربانی ایشان نسبت به مردم است. 4(ر.ک: نریمانی زمان آبادی، اصل مهرورزی در سیره نبوی (صلی الله علیه و آله و سلم))

3. محبت و مهربانی به مردم با خوش طبعی و مزاح
وقتی در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) جستجو می کنیم متوجه می شویم، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در گفتار خود، با مردم خوش طبعی و شوخی می کردند که این خود نشانۀ محبت داشتن ایشان نسبت به مردم است و خود پیامبر در حدیثی به این مورد اشاره می کنند: «من مزاح و خوش طبعی می کنم، ولی جز حق نمی گویم.»5 (طبرسى، مکارم الاخلاق، ص 21)

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در گفتار خود با مردم خوش طبعی و شوخی می کردند که این خود نشانه ی محبت داشتن ایشان نسبت به مردم است.


4. محبت نسبت به مراجعان
پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) نسبت به مردم ابراز محبت و مهربانی می کردند و دوست داشتند که مردم همیشه در اطراف ایشان باشند و بدون ترس خواهش ها و سؤالات خود را مطرح کنند، حتی برای آن که ابهت شان باعث نشود که مردم درخواست خود را نگویند به شخصی که نزدشان آمده بود، فرمودند: «نترس من همانند پادشاهان نیستم.» 6(مجلسى، بحارالانوار، ج16، ص229) و در معجم الاوسط آمده است که؛ پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با روی خندان و گشاده روی، مشکلات مردم را حل می کردند و کسی جرأت نداشت مردم را از گرد پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دور کند.7 (لخمی طبرانی، المعجم الاوسط، ج2، ص214)

5. محبت به وسیله رعایت مساوات
یکی از جلوه های محبت به دیگران رعایت مساوات در بین آنها می باشد، زیرا برای نشان دادن محبت داشتن نسبت به مردم باید همه را به یک چشم نگاه کنیم و بین آنها تفاوت نگذاریم. در تمامی رفتار و سیره عملی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رعایت مساوات با مردم مشاهده می شود، چنان که آن حضرت در نگاه کردن به اصحاب نیز آن را پاس می داشت. از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) این گونه بودند که نگاه هایشان را بین اصحاب تقسیم می کردند. به این شخص و آن شخص مساوی نگاه می کردند. مجلس ایشان چنان بود که هیچ تفاوتی میان او و اصحابش دیده نمی شد.» 8(کلینى، الکافى، ج2، ص 671)


رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نگاه هایشان را بین اصحاب تقسیم می کردند، به این شخص و آن شخص مساوی نگاه می کردند. مجلس ایشان چنان بود که هیچ تفاوتی میان او و اصحابش دیده نمی شد.


6.
مهرورزی به مردم با تواضع و حسن معاشرت
در احوالات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) است که مردی وارد مسجد شد، در حالی که رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) تنها در مسجد نشسته بودند، برخاستند و جا باز کردند و فرمودند: بفرمایید! آن مرد گفت: ای رسول خدا! مکان وسعت دارد. پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: «حق مسلمان بر مسلمان این است که وقتی دید مسلمانی می خواهد بنشیند، برخیزد و متواضعانه او را احترام کند.» 9(محمدی اشتهاردی، سیمای پر فروغ محمد (صلی الله علیه و آله)، ص166)

نتیجه
با نگاهی به سیره عملی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) مشاهده می کنیم، تمام زندگی عملی ایشان سرشار از مهر و محبت است؛ لذا ما مسلمانان به عنوان پیروان حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) باید ایشان را الگو در زندگی قرار دهیم و با یکدیگر با مهر و عطوفت رفتار کنیم، تا از رخ دادن فجایع در روابط انسانی، جلوگیری کنیم.

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «حق مسلمان بر مسلمان این است که وقتی دید مسلمانی می خواهد بنشیند، برخیزد و متواضعانه او را احترام کند.»




----------------------------------------
پی نوشت ها:
1. ری شهری، محمد، منتخب المیزان الحکمه، تلخیص سید حمید حسینی، قم، دارالحدیث، ۱۴۲۲ق، ج1، ص413، ح4650؛ قدردان قراملکی، محمد حسن، اسلام خاستگاه تفاهم و مدارا، بی جا، بی نا، بی تا، ص4.
2. ابن هشام، عبد الملک، سیره ی ابن هشام، مترجم هاشم رسولی، تهران، کتابچی، 1375، ج4، ص1010.
3. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه، محقق عبد الموجود و عادل محمد، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق، ج8 ، ص252.
4. نریمانی زمان آبادی، مهدی، اصل مهرورزی در سیره نبوی (صلی الله علیه و آله)، قم، پایگاه اندیشوران حوزه، 1392.
5. انّی لامزح و لا اقولُ الّا حقّاً؛ طبرسى، رضى الدین، مکارم الاخلاق، قم، شریف رضى، 1412، ص 21.
6. مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1404، ج16، ص229.
7. لخمی طبرانی، سلیمان بن احمد بن ایوب، المعجم الاوسط، بی جا، دار الحرمین، 1415، ج2، ص214.
8. کان رسول الله تقسم لحظاته بین اصحابه فینظر الی ذاو ینظر الی ذا بالسوّیه؛ کلینى، محمّد بن یعقوب، الکافى، تهران، دارالکتب اسلامیه، 1365، ج 2، ص 671 .
9. محمدی اشتهاردی، محمد، سیمای پر فروغ محمّد، ترجمه «کحل البصر» شیخ عبّاس قمی، قم، ناصر، 1365، ص166.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر