در قرآن، خداوند وعده داده است محبّت مؤمنان نیکوکار را در دل‏ مردم قرار دهد

خداوند محبت مؤمنانِ نیکوکار را در دل‏ مردم قرار می دهد

خداوند محبت مؤمنانِ نیکوکار را در دل‏ مردم قرار می دهد

خداوند در كتاب آسمانى قرآن وعده داده است کسانی که ايمان آوردند و كارهاى نيكو و شايسته انجام دهند خداوند محبّت آنها را در دل‏ مؤمنان و غیر مؤمنان قرار دهد. «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا[1]؛ همانا آنان كه ايمان آوردند و كارهاى نيكو و شايسته انجام دادند خداوند رحمان به زودی براى آنها محبّت و مودّتى در قلوب‏ ديگران‏ و ساير مؤمنان قرار دهد».

بنا بر تفاسير و روايات اين آيه در شأن على بن أبى طالب عليه السّلام است چنانکه ابوسعید خدری می گوید:

پيامبر خدا صلی الله علیه و آله به على علیه السلام فرمود: «يَا أَبَا الْحَسَنِ قُلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِي عِنْدَكَ‏ عَهْداً وَ اجْعَلْ لِي عِنْدَكَ وُدًّا وَ اجْعَلْ لِي فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ مَوَدَّةً فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا قَالَ لَا تَلْقَى رَجُلًا إِلَّا وَ فِي قَلْبِهِ حُبٌّ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ[2]؛ اى ابوالحسن بگو: خدايا براى من نزد خودت پيمانى قرار بده و براى من نزد خودت محبتى قرار بده و براى من دردلهاى مؤمنان دوستى قرار بده، پس اين آيه نازل شد: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» گفت: هيچ مؤمنى را ملاقات نمى ‏كنى مگر اينكه در دل او محبتى براى علىّ بن ابى طالب علیه السلام است».

از على علیه السلام روايت كرده ‏اند كه فرمود: «از رسول خدا صلی الله علیه و آله معناى آيه‏ «سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» را پرسيدم. فرمود: محبت در قلوب مؤمنين و ملائكه مقربين، يا على، خداوند به مؤمنين سه چيز داده است: اول محبت، دوم حلاوت، سوم هیبت و وقار در قلوب صالحان»‏.[3]

ايمان و عمل صالح جاذبه و كشش فوق العاده ‏اى دارد، حتى افراد ناپاك و آلوده از پاكان لذت مى ‏برند و از ناپاكانى همچون خود متنفرند، به همين دليل هنگامى كه به عنوان نمونه مى ‏خواهند همسر يا شريكى انتخاب كنند تاكيد دارند كه طرف آنها پاك و نجيب و امين و درستكار باشد. اين طبيعى است و در حقيقت نخستين پاداشى است كه خدا به مؤمنان و صالحان مى‏ دهد كه دامنه‏ اش از دنيا به سراى ديگر نيز كشيده مى ‏شود. با چشم خود بسيار ديده ‏ايم اينگونه افراد پاك هنگامى كه چشم از جهان مى ‏بندند، ديده‏ ها براى آنها گريان مى ‏شود، هر چند در ظاهر پست و مقام اجتماعى نداشته باشند، همه مردم جاى آنها را خالى مى ‏بينند، همه خود را در عزاى آنها شريك می شمرند. اما اينكه بعضى آن را در باره امير مؤمنان على (ع) دانسته و در روايات بسيارى به آن اشاره شده بدون شك درجه عالى و مرحله بالاى آن، ويژه آن امام متقين است، ولى اين مانع از آن نخواهد بود كه در مراحل ديگر همه مؤمنان و صالحان از طعم اين محبت و محبوبيت در افكار عمومى بچشند، و از اين مودت الهى سهمى ببرند، و نيز مانع از آن نخواهد بود كه دشمنان نيز در دل خود احساس محبت و احترام نسبت به آنها كنند.[4]

در حديثى از پيامبر صلی الله علیه و آله مى ‏خوانيم: «هنگامى كه خداوند كسى از بندگانش را دوست دارد به فرشته بزرگش جبرئيل مى ‏گويد من فلان كس را دوست دارم او را دوست بدار، جبرئيل او را دوست خواهد داشت، سپس در آسمان ها ندا مى ‏دهد كه اى اهل آسمان! خداوند فلان كس را دوست دارد، او را دوست بداريد و به دنبال آن همه اهل آسمان او را دوست مى ‏دارند، سپس پذيرش اين محبت در زمين منعكس مى‏ شود».[5]

اين حديث پر معنى نشان مى‏ دهد كه ايمان و عمل صالح بازتابى دارد به وسعت عالم هستى، و شعاع محبوبيت حاصل از آن تمام پهنه آفرينش را فرا مى‏ گيرد، ذات پاك خداوند چنين كسانى را دوست دارد، نزد همه اهل آسمان محبوبند و اين محبت در قلوب انسان هايى كه در زمين هستند پرتوافكن مى‏ شود. راستى چه لذتى از اين بالاتر كه انسان احساس كند محبوب همه پاكان و نيكان عالم هستى است؟[6]

در تاريخ ملت ها روزهايى پيش مى ‏آيد كه بدون ايثار و فداكارى و دادن قربانيان بسيار، خطرات بر طرف نمى‏ شود و اهداف بزرگ و مقدس، محفوظ نمى ‏ماند، اينجا است كه گروهى مؤمن و ايثارگر به ميدان می آيند و با نثار خون خود از آئين حق پاسدارى می كنند، شهيدان از پاداش‏ هاى ويژه بهره‏ مند مى ‏گردند كه یکی از آنها در اين تعبير زيبا و عرفانى قرآن مجيد نهفته است: «سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» آری محبوبيّت در دل دیگران و در دل مؤمنان از الطاف و پاداش ‏هاى الهى برای این بزرگ مردان تاریخ بشریت در دنياست‏ که خداوند به آنها عطا می کند چرا اینگونه نباشد آنان تنها به خدا دل بستند، خداوند هم دل‏ هاى مردم را به آنها متوجّه ‏ كند. كسى كه به ياد خدا باشد، خداوند او را ياد مى ‏كند. «فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ[7]؛ مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم‏».

این است آن پاداشی که خدا تبارک و تعالی به مؤمنان داراى عمل صالح خود وعده داده است و این محبوبیت برای بساری از مؤمنان نیکوکار در ادوار مختلف تاریخ اسلام و مسلمین به چشم می خورد.

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] مریم، 96.

[2] تفسير فرات الكوفي، فرات بن ابراهيم‏، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى‏، تهران‏، 1410ق‏، ص 253.

[3] الدر المنثور فى تفسير المأثور، سيوطى، كتابخانه آية الله مرعشى نجفى، قم‏، 1404ق‏، ج ‏4، ص 287.

[4] تفسير نمونه‏، مكارم شيرازى، ناصر، دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ش‏، ج ‏13، ص 145.

[5] الدر المنثور فى تفسير المأثور، ج‏4 ، ص 287.

[6] تفسير نمونه، ج‏13 ، ص 146.

[7] بقره، 152.


مطالب مرتبط