هر كس دل مومني را شاد گرداند خداوند دلش را در روز قيامت مسرور و خوشحال خواهد كرد

خدمت رساني به مردم در سیره رضوی

خدمت رساني به مردم در سیره رضوی

خدمت رساني به مردم از مهم ترين نشانه هاي مردان الهي و انسانهاي كامل است. اساسا خدمت به ديگران از بهترين راه‌هاي رسيدن به كمال و اهداف والاي انساني بوده و از منظر عقل و دين به اين امتياز ويژه‌ي انساني توجه خاص شده است.

مصاديق بارز خدمت رساني در متون ديني ما به ويژه قرآن كريم و سيره اهل بيت علیهم السلام در قالب واژه هائي همچون امداد، انفاق، حمايت از محرومان و مظلومان، قضاي حوائج نيازمندان ديده مي‌شود. از منظر حضرت رضا علیه السلام خدمت به نيازمندان آثار و بركات ارزشمندي دارد.

هشتمين امام شيعيان جهان در يك گفتاري روشنگر مي‌فرمايد: «خداوند متعال در روي زمين بندگاني دارد كه در رفع حوائج نيازمندان تلاش مي كنند و در عرصه خدمت رساني از هيچ كوششي فروگذار نيستند آنان در روز قيامت از سختي‌ها و گرفتاريها در امان خواهند بود. در ادامه حضرت اضافه كرد: هر كس دل مومني را شاد گرداند خداوند دلش را در روز قيامت مسرور و خوشحال خواهد كرد.»(1)

به گواهي تجربه و تاريخ كساني كه با پذيرش مسئوليت هاي اجتماعي و با اعتقاد به ضرورت خدمت رساني در اين ميدان گام نهاده‌اند و تا حد امكان در اين راستا كوشيده اند شايسته ترين افراد براي تصدي رياست و رهبري مردم بوده‌اند. هنر توفيق تمام رهبران اجتماعي به ويژه پيامبران الهي در مردم دوستي و خدمت به آنان بوده است. رسول گرامي اسلام در همين راستا جمله‌ي معروفي فرموده‌اند كه: سَيِّدُ الْقَوْمِ خَادِمُهُمْ(2)، رهبر و آقاي مردم، خدمتگزار حقيقي آنان است.

امام رضا علیه السلام نه تنها در مورد دوستان و اهل ايمان خدمت و احسان را توصيه مي‌كرد بلكه آن حضرت طبق بينش قرآني خويش بر اين نكته تاكيد مي ورزيد كه با خدمت و احسان، دشمنان خود را به دوست تبديل كنيد و اين شيوه را از رسول گرامي اسلام در جذب افراد به سوي دين اسلام به ارث برده بود.

آن حضرت پيوسته اين سخن را به يارانش مي‌آموخت كه:

«نيكي و خدمت كردن را به اهل و نااهل انجام دهيد زيرا اگر طرف اهل نيكي باشد كه چه زيباست و اگر اهل نيكي نباشد شما كه اهل آن هستيد.»(3)

با سيري كوتاه در سيره و تاريخ رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام مي توان راز موفقيت آن گراميان را در نفوذ اجتماعي و محبوبيت عمومي دريافت. آنان با عمل به اين رهنمود قرآني نه تنها به جذب انسانهاي مستعد مي‌پرداختند بلكه دشمنان قسم خورده شان را نيز به دوستان صميمي تبديل مي كردند.

اينك نمونه هایی از سيره امام رضا علیه السلام را در عرصه خدمت رساني با هم مي‌خوانيم:

نامه به فرزند

امام رضا علیه السلام از خراسان براي فرزندش امام جواد علیه السلام نامه اي نگاشته و به پسر دلبند خود سفارشات مهمي نمود. بخشي از آن در مورد خدمت به مردم و انفاق و احسان بود. امام هشتم در فرازي از آن مي نويسد:

«پسرم خدا تو را نگهدارد و از دشمنانت پناه دهد، عزيزم پدرت فدايت باد! من در مورد اموال دنيوي‌ام به تو توضيح داده ام در حالي كه زنده و سرپا هستم. آن اموال را من در اختيار تو گذاشتم تا به بستگانت صله رحم نمائي! به خدمتگزاران پدرم موسي بن جعفر و جدم امام جعفرصادق علیهم السلام احسان و نيكي بكني!».(4)

آن حضرت در نامه ي ديگري نيز چنين مي نگارد: اي ابوجعفر! به من اطلاع داده‌اند كه خادمان تو هنگام خروج از منزل تو را از در كوچك و پشتي مي‌برند و اين بخاطر بخل و تنگ نظري آنهاست كه از تو به نيازمندان خيري نرسد. پسرم به حقي كه بر گردن تو دارم از تو مي‌خواهم كه هنگام ورود و خروج از در اصلي و عمومي رفت و آمد كني و هنگامي كه از منزل بيرون مي‌آيي با خودت طلا و نقره و پول بردار و هر كس از تو چيزي خواست او را دست خالي بر مگردان! اگر عمو هايت از تو كمك مالي خواستند كمتر از پنجاه دينار عطا نكن و بيشتر از آن را خود داني! و اگر عمه هايت از تو چيزي طلب كردند كمتر از بيست و پنج دينار مده و بيشتر از آن به اختيار توست. اين توصيه‌هاي من بخاطر بلندي مقام تو در نزد خداي تعالي است. پس به ديگران انفاق و احسان و خدمت نما و از خداي صاحب عرش ترس فقر و تنگدستي نداشته باش!(5)

امام رضا همانند جدش امير مومنان علي و پدران بزرگوارش شبها به منازل فقراء و محرومين سركشي نموده و لوازم مورد نياز آنان را فراهم مي‌ساخت. ابراهيم بن عباس مي‌گويد: آن حضرت بسياري از خدمات خود را به صورت مخفيانه و ناشناس انجام مي داد. در شبهاي تاريك كه ظلمت همه جا را فراگرفته بود امام رضا علیه السلام به پخش صدقات و احسان به منازل نيازمندان اقدام مي‌كرد. اگر كسي ادعا كند كه در عصر او نيك مردي همانند امام رضا علیه السلام ديده است باور نكنيد.(6)

ابن شهر آشوب مي نويسد:

آن حضرت روزي وارد حمام شد شخصي كه امام را نمي‌شناخت از امام درخواست نمود كه به بدنش كيسه بكشد امام رضا علیه السلام پذيرفته و مشغول كيسه كشي گرديد. هنگامي كه ديگران امام را به آن شخص معرفي كردند او در نهايت شرمساري از حضرت پوزش خواسته و التماس نمود كه امام رضا علیه السلام از ادامه كار خودداري كند. اما حضرت رضا علیه السلام نپذيرفت و او را آرام كرده و به كار خود ادامه داد.(7)

منبع:

کتاب ويژگيهاي امام رضا علیه السلام: خصائص الرضويه، عبدالكريم پاك نيا، ص 43-49.

------

پی نوشت ها:

1. وسائل الشيعه، ج 16، ص 366.

2. من لا يحضره الفقيه، ج 4، ص 326.

3. عيون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 68.

4. تفسير عياشي، ج 1، ص 131.

5. مشكاة الانوار، ص 233.

6. عيون اخبار الرضا علیه السلام، ص 183.

7. المناقب، ج 4، ص 361.


مطالب مرتبط