با دقت در آیات قرآنی می توان برای خدمت رسانی و کمک به دیگران نکات و شرائطی را برشمرد

خدمت رسانی و کمک شما به دیگران اینگونه باشد

خدمت رسانی و کمک شما به دیگران اینگونه باشد

مسأله كمك و خدمت رسانی به دیگران در اسلام از اهمیت ويژه و فوق العاده‏اى برخوردار است و اگر کسی خواستار عنايت پروردگار است، بايد به هم نوعان خود خدمت رسانی و كمك کند. البته در این باره باید نکاتی را توجه داشت و آنها را رعایت نمود، با دقت در آیات قرآنی می توان برای خدمت رسانی به دیگران نکات و شرائطی را برشمرد تا این کار به بهترین شکل خود صورت گیرد و برترین جایگاه را داشته باشد:

1- خدمت، سبب اذیت و آزار دیگران نباشد.

2- به هنگام خدمت و کمک به دیگران، منتی در کار نباشد.

3- خدمت از روی ریا و به سبب خودنمایی یا شهرت نباشد.

خداوند در آیه ۲۶۴ سوره بقره می فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‏ كَالَّذي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ، اى مؤمنان، بخشش هاى خود را با منت و آزار، باطل نسازيد! همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم، انفاق مى ‏كند و به خدا و روز رستاخيز، ايمان نمى ‏آورد»

هر چند آیه درباره انفاق به دیگران است اما می توان گفت افراد با ايمان نبايد اعمالشان را از روی منت، آزار و خودنمایی انجام دهند چرا که این خصوصیات سبب می شود عمل انسان باطل و بى اثر شود و صاحبان این اعمال هيچ بهره ‏اى از آن نبرند و تمام زحماتشان بر باد رود، علاوه بر اینکه سبب تحقیر دیگران و ضربه روحی به آنها می شود.

4- خدمت علاوه بر اینکه در کمال دقت صورت گیرد به همراه سرعت و سبقت بر دیگران باشد.

خداوند در آیه ۱۴۸ سوره بقره می فرماید: «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ، در نيكى ‏ها و اعمال خير، بر يكديگر سبقت جوييد». خدمت و کمک به دیگران از برترین و بزرگترین کارهای خیر به شمار می رود، سبقت و سرعت در خدمت رسانی علاوه بر نیل به مراتب معنوی و اجر و پاداش، سبب تحریک و تشویق دیگران نیز می شود.

5- خدمت به صورت پنهانی باشد.

درست است که خدمت و کمک علنى سبب تشویق و تحریک دیگران است اما حسن خدمت رسانی پنهانی به دیگران این است که انسان از ريا، منت و اذيت دورتر است و و چون بناى دين بر کار خالصانه است، بنا بر اين عمل هر قدر به اخلاص نزديك ‏تر باشد به فضيلت نيز نزديكتر است همانگونه که خداوند صدقه پنهانی را بر صدقه علنى ترجيح داده و مى ‏فرمايد: «إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ و إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئاتِكُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِير[1]؛ اگر انفاقها را آشكار كنيد، چيز خوبى است و اگر آنها را مخفى ساخته و به نيازمندان بدهيد براى شما بهتر است‏ و بخشى از گناهان شما را مى ‏پوشاند (و در پرتو اين كار بخشوده خواهيد شد) و خداوند به آنچه انجام مى ‏دهيد، آگاه است‏».

6- خدمت از روی اخلاص و قرب الی الله باشد.

عمل اگر مخلصانه و برای خداوند نباشد رنگ عمل صالح به خود نمی گیرد و انگيزه الهى و خدايى است كه به عمل انسان نورانيت مى ‏بخشد و جهت صحيح مى ‏دهد و هنگامى كه اخلاص از ميان رفت، عمل بيشتر جنبه ظاهرى پيدا مى‏ كند و به منافع شخصى گرايش مى ‏يابد، قرآن چنین می فرماید: «فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً[2]؛ پس هر كس اميد لقاى پروردگارش را دارد بايد عمل صالح انجام دهد و كسى را در عبادت پروردگارش شريك نكند».

در داستان يوسف علیه السلام بعد از اینکه وی از گرداب خطرناكی که همسر عزيز بر سر راه او ايجاد كرده بود به لطف الهی نجات پیدا می کند، قرآن می فرماید: «إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِين[3]؛ او از بندگان مخلص ما بود» اشاره به اینکه خداوند بندگان مخلص خود را هرگز در لحظات بحرانى تنها نمى ‏گذارد و كمك هاى معنوى خود را از آنان دريغ نمى ‏دارد، بلكه با الطاف خود، بندگان خود را یاری و حفظ مى‏ كند.

7- خدمت، ایثارگرانه باشد و بهترین حالت، این است که وقتی شخصی نیاز به چیزی دارد، آن را ببخشد. خداوند در توصیف انصار می فرماید: «وَ لا يَجِدُونَ في‏ صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَ يُؤْثِرُونَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَة[4]؛ و در دل خود نيازى به آنچه به مهاجران داده شده احساس نمى ‏كنند و آنها را بر خود مقدّم مى‏ دارند هر چند خودشان بسيار نيازمند باشند».

در آیه ۹۲ سوره آل عمران نیز می فرماید: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ؛ هرگز به (حقيقت) نيكوكارى نمى ‏رسيد مگر اينكه از آنچه دوست مى ‏داريد، (در راه خدا) انفاق كنيد».

انفاق كردن از اموالى كه مورد علاقه انسان است، نشان از عشق و علاقه واقعى به خدا و احترام به اصول انسانيت و اخلاق است وقتی انسان به خاطر خدا و عواطف انسانيت از مال و ثروت يا مقام و منصبى كه مورد علاقه شديد اوست صرف نظر كرد معلوم مى ‏شود كه در عشق خود صادق است.

8- هدف الهی داشتن در خدمت رسانی

در خدمت و کمک به دیگران باید هدف الهی را دنبال کرد و تنها با خداوند معامله کرد چرا که پاداش دهنده کارها خداوند است همچنانکه قرآن درباره كسانى كه در کارهایشان هدف الهى نداشته باشند، بلكه منظورشان بدست آوردن نتائج مادى و ظاهری باشد چنین می فرماید: «مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوابُ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ[5]؛ كسانى كه تنها پاداش دنيا مى ‏طلبند، در اشتباهند زيرا در نزد پروردگار پاداش دنيا و آخرت، هر دو مي باشد».

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] بقره، 271.

[2] کهف، 110.

‏[3] یوسف، 24.

[4] حشر، 9.

[5] نساء، 134.


مطالب مرتبط