از عناصر بارز و مهمّی که در زیارت نامه ها به چشم می خورد، عنصر «جهاد و شهادت» به عنوان دو نمونه از ارزش های قرآنی است

خط جهاد و شهادت در زیارت نامه ها
۱۶ دی ۱۳۹۹ 45 141.3 KB 2 0

خط جهاد و شهادت در زیارت نامه ها

تأکید بر خط جهاد و شهادت، یکی از مفاهیم متون زیارتی است.

زائر، وقتی شعار صلح و ستیزش را بیان می کند، جهتِ دوستی ها و دشمنی ها هم بر محور ولایت ائمه است؛ و زیارت، بیانگر آن خطّ حماسی و خونین، که مبتنی بر مبانی مکتبی و عقیدتی است و زائر با زیارتش جبهه فکری و هم بستگی خود را ابراز می کند.

از عناصر بارز و مهمّی که در زیارت نامه ها به چشم می خورد، عنصر «جهاد و شهادت» به عنوان دو نمونه از ارزش های قرآنی است. و این دو نیز، جز در سایه «بیعت»، فراهم نمی آید. بیعت هم پذیرش عملی ولایت و رهبری آنان است.

محورهای این مسئله متعدد است و در زیارت ها، روی همه آنها تکیه و تأکید به چشم می خورد؛ هم طرح اصل مسئله جهاد و شهادت در راه خدا، هم اینکه ائمه و اولیای دین، از صفات برجسته و فضایل درخشان و والایشان، جهاد در راه خدا و کشته شدن در این مسیر مقدس است و این افتخاری برای این دودمان است.

زائر تنها به ابراز علاقه و محبت و اظهار ولایت نسبت به ائمه و برائت از دشمنان بسنده نمی کند، بلکه در میدان عمل هم، پایدار و استوار و اهل جهاد است و آرزوی جهاد و شهادت در راهشان و پیش رویشان، از خواسته های بلندِ یک شیعه زائر و مؤمن است. طرح این شعار و آرزو و امید، انسان را در همین خط قرار می دهد و این فرهنگ را در دل و جان زائر رسوخ می دهد... .

در زیارت نامه ها، هم درباره رسول خدا صلی الله علیه و آله و هم ائمه علیهم السلام، موضوع «جهاد فی سبیل الله» یکی از کارهای برجسته و فضایل درخشان آنان به حساب آمده است، آن هم به صورت یک شهادت و گواهی. زائر، باور و اعتقاد و شناخت خویش را این گونه بیان می کند که: «گواهی می دهم که تو، یا شما ائمه، در راه خدا و با انگیزه الهی جهاد کردید، از اسلام و حق دفاع نمودید، پاسدار دین خدا بودید، با برخورداری از ایمان و یقین، در راه خدا کشته شدید و... از این گونه تعبیرات که همه در متن زیارت آمده است».(1)

پیروی امامان، «عمل» می طلبد. «ادعا» و «شعار»، بدون پشتوانه ای از تلاش و آمادگی و اقدام، خریدار ندارد. «زیارت»، مظهر عشق و علاقه است و نشانِ پیوند و رابطه و سمبل «بیعت» و رمز «میثاق» و عنوانِ «عهد».

امامان، در ایمان، جهاد و شهادت، ایثار و فداکاری الگوی ما هستند. زائر وقتی در دیدار مرقدشان، اظهار محبت و اعلام مودّت و بیعت و وفاداری و تبعیت و پیروی و هم خطّی و هم رأیی می کند، یعنی حتی تا مرز شهادت هم با آنان است، ثابت و استوار، مؤمن و معتقد، صبور و شکیبا.

«زائر» چه کند؟ چگونه در مسیر آنان قرار گیرد، هم در مکتب و جهاد، هم در مبارزه و شهادت طلبی؟...

اگر امروز، حسین علیه السلام نیست، «راه» او هست.

اگر زائر، در کربلای سال 61 هجری نبوده است تا در دفاع از امامش جان ببازد، جبهه های امروز نبرد و تقابل حق و باطل، کربلای ماست. هر روز عاشورا و هر جا کربلا، است. شهادت طلبی زائر و حرکت در «راه ائمه»، در حسرت نسبت به نبودن در کربلا اگر تجلی می یابد، جبرانش با حضور در صحنه های مقاومت و دفاع امروز از اسلام، میسّر است.

در زیارت نامه ها، زائر، حسرت می خورد که چرا در عاشورا نبود تا حسین را یاری کند و نسبت به یاران بزرگ و شهید ابا عبدالله الحسین، با هزار آرزو می گوید:

«یالَیْتَنِی کُنْتُ مَعَکُم فَأفُوزَ مَعَکُم».(2)

ای کاش با شما بودم و همراه شما به فوز و کامیابی می رسیدم.

زائر، خطاب به سید الشهدا علیه السلام می گوید:

اگر آن هنگام که استغاثه می کردی _ و هل من ناصر می گفتی _ بدن من نبود تا پاسخت دهد، اما دل و گوش و چشمم، فکر و خواسته و آرمانم، پاسخگوست، و تسلیم و پیرو فرزند پیامبر!...(3)

و نیز:

دلم تسلیم شماست، رأی و فکرم پیرو شماست. نصرت و یاری ام، آماده برای شما، با شمایم، نه با دشمنانتان.

اکنون که ائمه حضور و حیات ندارند، تبعیت از آنان و یاری کردنشان تلاش در مسیر اهداف و تعالیم و راه آنان است.(4)

منبع:

کتاب فرهنگ و آداب زیارت، رضا باقریان موحد، ص 61-63.

-------

پی نوشت ها:

1. فرهنگ زیارت، صص 309-310.

2. مفاتیح الجنان، زیارت امام حسین علیه السلام.

3. کامل الزیارات، ص 23.

4. فرهنگ زیارت، صص 315-316.


مطالب مرتبط