فضيلت چيزى است كه خداوند آن را فضيلت بداند نه آنچه خودستايان براى خود از روى خودخواهى قائل مى ‏شوند .

خودستايى ممنوع
۲۳ بهمن ۱۳۹۸ 113 47.6 KB 26 0

خودستايى ممنوع

یهود و نصارى براى خود امتيازاتى قائل بودند و همان طور كه در آيات قرآن نقل شده گاهى مى‏ گفتند: «ما فرزندان خداييم» (مائده: 18) و گاهى مى ‏گفتند: «بهشت مخصوص ماست و غير از ما، در آن راهى ندارد». (بقره: 111) لذا آيه 49 سوره نساء نازل شد و به اين پندارهاى باطل پاسخ گفت. مى‏فرماید: «آيا نديدى كسانى را كه خودستايى مى‏ كنند»(أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ).

سپس مى ‏فرمايد: «خداوند هر كه را بخواهد مى ‏ستايد» (بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ). و تنها اوست كه از روى حكمت و مشيت بالغه بدون كم و زياد، افراد را طبق شايستگي هايى كه دارند، مدح و ستايش مى‏كند «و هرگز به هيچ كس، سر سوزنى ستم نخواهد شد» (وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا).

در حقيقت فضيلت چيزى است كه خداوند آن را فضيلت بداند نه آنچه خودستايان براى خود از روى خودخواهى قائل مى ‏شوند و به خويش و ديگران ستم مى‏ كنند.

اين آيه اشاره به يكى از صفات نكوهيده شده كه گريبانگير بسيارى از افراد و ملت ها مى‏ شود و آن خودستايى و خويشتن را پاك نشان دادن و فضيلت براى خود ساختن است. سرچشمه اين كار همان عجب و غرور و خودبينى است كه تدريجا به صورت خودستايى جلوه كرده و در مرحله نهايى سر از تكبر و برترى ‏جويى در مى‏ آورد. اين عادت غلط در ميان بسيارى از ملل و طبقات و افراد وجود دارد سرچشمه قسمت مهمى از نابساماني هاى اجتماعى، جنگ ها و استعمارها و برتری طلبى‏ ها است، تاريخ گذشته نشان مى‏ دهد كه بعضى از ملل دنيا بر اثر همين احساس كاذب خود را برتر از ملل ديگر مى ‏دانستند و به همين جهت به خود حق مى‏دادند كه آنها را بنده و برده خويش سازند.

عرب ‏هاى جاهلى با تمام عقب افتادگى و فقر همه جانبه ‏اى كه داشتند خود را نژاد برتر مى ‏شمردند، در صدر اسلام نيز قوم يهود و نصارى نسبت به ديگران گرفتار چنين توهمى بودند و لذا به زحمت حاضر مى ‏شدند كه در برابر حقايق اسلام تسليم گردند.

حضرت على (ع) درباره صفات ممتاز پرهيزكاران چنين مى‏ گويد: «آن ها هرگز از اعمال كم خود راضى نيستند و هيچگاه اعمال زياد خود را بزرگ نمى‏ شمرند، آن ها در همه حال خود را در برابر انجام وظايف متهم مى ‏شمرند و از اعمال خويش بيمناكند، هنگامى كه كسى يكى از آنان را بستايد از آنچه در حق آن ها مى‏گويد، وحشت مى‏ كند و چنين مى‏ گويد: من به حال خود از ديگران آگاهترم، و خدا نسبت به من از من آگاهتر است، پروردگارا! به اين ستايشى كه ستايشگران در حق من مى‏ كنند مرا مؤاخذه مكن و مرا از آنچه گمان مى ‏برند، نيز برتر قرار ده و آنچه را كه آنها از خطاهاى من نمي دانند بر من ببخش»

#قرآن #خودستایی

علی کفشگر فرزقی

منبع:

1. تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،ج‏3، ص: 413

2. نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ ص303، خطبه193(همام)، نقل از تفسر نمونه


مطالب مرتبط