رابطه دعا و تربيت

ايجاد نور اميد، ايجاد نور تقوا و تقويت نور معرفت در انسان ها از آثار تربيتى دعا است

رابطه دعا و تربيت

بدون تردید دعا آثار تربيتى فراوانى دارد كه در دل و وجود انسان ها تاثیر بسزایی می گذارد که به عنوان نمونه به چند اثر از آثار تربیتی دعا اشاره مى ‏شود:

- اوّلين اثر دعا، ايجاد نور امید در دل انسان‏ ها است. انسان نااميد در دريف مرده ‏ها قرار دارد؛ انسان بيمار اگر به سلامت خود اميدوار باشد، بهبود مى ‏يابد و اگر مأيوس شود و چراغ اميد در دلش خاموش گردد، ديگر اميدى به بهبودى او نيست. همان گونه كه عامل اصلى پيروزى جنگجويان در ميدان جنگ، اميد و روحيه است. از اين رو، سربازان نااميد اگر پيشرفته‏ ترين سلاح ‏هاى جنگى را نيز داشته باشند، بازنده ميدان جنگ خواهند بود.

دعا در دل انسان نور اميد مى ‏تاباند، انسانى كه اهل دعا و متّكى به خداوند است- على‏رغم مشكلات زياد؛ دشمنان جسور، فقر مالى و ...- اگر به درگاه‏ خداوند روى آورد و به او اميد ورزد و با او راز و نياز كند، نور اميد در دلش زنده مى ‏شود و به زندگى اميدوار مى ‏گردد و گويى حيات دوباره‏ اى مى ‏يابد؛ چه اينكه اين انسان دست نياز به سوى كسى دراز نموده كه مشكل ‏ترين كارها در نزد او آسان ‏ترين است. خدايى كه اصلًا مشكل و آسان براى او معنا ندارد؛ زيرا مشكل يعنى چيزى كه بالاتر از مقدار قدرت و آسان، يعنى چيزى كه كمتر از آن است. آيا چيزى را مى‏ يابيد كه بالاتر از قدرت خداوند باشد؟ بنابراين، براى خداوند مشكل و آسان تفاوتى ندارد او هرچه را اراده كند، در يك لحظه مى‏ آفريند اگرچه ميليون ها خورشيد همانند خورشيد خاكيان باشد! وقتى انسان به درگاه چنين قادر و عالمى روى مى‏ آورد و با او درد دل مى ‏كند و در مقابلش به سجده مى ‏افتد و برايش اشك مى ‏ريزد و مشكلاتش را به او عرضه مى ‏دارد، بى‏ شك خداوند نور اميد را در دل او تجلّى مى ‏دهد.

- دومين اثر دعا ايجاد نور تقوا در وجود انسان است.

تقوا؛ سبب تقرّب انسان به درگاه الهى است: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ[1]؛ گرامى ‏ترين شما نزد خداوند با تقوا ترين شماست‏». تقوا؛ زاد و توشه ‏اى است كه سبب نجات انسان در جهان آخرت مى ‏گردد: «وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى‏[2]؛ و زاد و توشه تهيه كنيد، كه بهترين زاد و توشه، پرهيزكارى است‏». و اینکه تقوا؛ گذرنامه بهشت است: «تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتي‏ نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِيًّا[3]؛ اين همان بهشتى است كه به بندگان پرهيزگار خود، به ارث مى ‏دهيم».

آن‏گاه دعا، نور چنين گوهر ارزشمندى را در دل انسان زنده مى ‏كند. وقتى انسان دست به دعا برداشته، به درگاه خداوند توسّل مى ‏جويد و خدا را با أسماى حسنى و صفات جلال و جمالش مى ‏خواند، آن صفات بازتابى در وجود انسان خواهد داشت و طبعاً انسان را به سمت خداوند سوق مى ‏دهد؛ به گونه‏ اى كه انسان احساس مى ‏كند كه اگر بخواهد دعايش به اجابت رسد، بايد توبه كند. دعا انسان را به توبه فرا مى خواند و توبه او را به تجديد نظر در زندگى، و در

نتيجه سير اين حركت نور تقوا را در زندگى انسان زنده مى‏ گرداند. در حديث جالبى از امام صادق علیه السلام آمده است: «مَنْ تَقَدَّمَ فِي الدُّعَاءِ اسْتُجِيبَ لَهُ إِذَا نَزَلَ بِهِ الْبَلَاءُ وَ قِيلَ صَوْتٌ مَعْرُوفٌ وَ لَمْ يُحْجَبْ عَنِ السَّمَاءِ وَ مَنْ لَمْ يَتَقَدَّمْ فِي الدُّعَاءِ لَمْ يُسْتَجَبْ لَهُ إِذَا نَزَلَ بِهِ الْبَلَاءُ وَ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ ذَا الصَّوْتِ لَا نَعْرِفُهُ[4]؛ هر كه در دعا پيشدستى كند، به هنگام بلا جواب داده می شود و فرشتگان مى‏ گويند: اين صدا بسيار آشنا است و از اين رو دعایش رد نمى شود، ولی هر كه در دعا پيشدستى نکند، به هنگام نزول بلا جوابش داده نمی شود و فرشتگان می گويند: ما با اين صدا آشنا نيستیم».

حضرت على عليه السلام در خطبه همّام، در شرح حال متّقين مى ‏فرمايد: «نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ[5]؛ پرهيزكاران كسانى هستند كه در حال آسايش و آرامش همان گونه هستند كه در حال بلا و سختى و گرفتارى هستند».

- سومين اثر تربيتى دعا، تقويت نور معرفت است. وقتى انسان به درگاه خداوند روى مى ‏آورد، در اين فكر فرو مى ‏رود كه او بر همه چيز توانا و قادر است و اسرار درون و برون ما را مى‏ داند. اين مطلب سبب مى ‏شود كه سطح معرفت انسان بالا برود؛ مخصوصاً اگر دعاهايى همچون: صحيفه سجّاديه، مناجات شعبانيّه، صباح، كميل و ندبه خوانده شود كه اينها بالاترين درس‏هاى عرفان اسلامى است و با وجود اين منابع معتبر شايسته نيست طالب عرفان در پى كتاب‏ هاى مشكوك برود. بنابراين، دعا نور اميد، نور تقوا و نور معرفت را در دل انسان زنده مى ‏كند.

منبع: مثالهاى زيباى قرآن، مكارم شيرازى، ناصر، نسل جوان‏، قم‏، 1382ش‏، ج ‏1، ص 277 – 280. [با تلخیص و تغییر]

--------

پی نوشت ها:

[1] حجرات، 13.

[2] بقره، 197.

[3] مریم، 63.

[4] مكارم الأخلاق، طبرسى، حسن بن فضل‏، الشريف الرضى‏، قم‏، 1370ش،‏ ص 271.

[5] نهج البلاغه، شريف رضي، تحقیق صبحي صالح، ‏هجرت‏، قم‏، 1414ق‏، خطبه 193، ص 303.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر