راهبردهای سازگاری همسران در زندگی زناشویی

خوشبختی از آنِ همسرانی است که میان آن ها محبت و مهرورزی باشد.

راهبردهای سازگاری همسران در زندگی زناشویی

آغاز زندگی مشترک و تعامل صحیح همسران با یکدیگر، جلوه ای از زیباترین هنر زندگانی و کامل ترین شکل روابط انسانی محسوب می شود. برخورداری از همسر خوب و شایسته، یکی از نعمت های بزرگ الهی است که خداوند سبحان به بندگان مخلص خویش ارزانی می دارد. مکتب حیات بخش اسلام برای رسیدن به این نعمت خدادادی رهنمودها و آموزه های سازنده ای را ارائه کرده است تا کسانی که در زندگی زناشویی جویای سعادت، نشاط، شادابی و معنویت هستند، بتوانند از این تعالیم، به نحو احسن بهره مند شوند.

یکی از این رهنمودها که در استواری روابط زناشویی همسران نقش به سزائی را ایفا می کند، اصل «سازگاری و صمیمیت» است. ضرورت بحث از این جا ناشی می شود که در کانون خانواده، مرد و زن دارای خصوصیات و روحیات کاملاً مشابه نیستند؛ زیرا هرکدام در محیطی تربیت شده اند که اعضای آن، ویژگی های فکری، روحی و اخلاقی متفاوتی را داشته اند. شایان ذکر است که هرچه فرهنگ حاکم بر دو خانواده به هم نزدیک تر باشد، از عمق و گستره این تفاوت ها کاسته می شود، ولی از بین نمی رود.

به همین دلیل وقتی زوج جوان زندگی مشترک خود را آغاز می کنند، باید منتظر بروز برخی اختلاف سلیقه ها و تفاوت در بینش ها و برداشت ها باشند. خانواده ای که با الگوپذیری از آموزه های اسلامی و معیارهای انسانی تشکیل می شود، خود به خود فرایند سازگاری برآن حاکم می گردد، به طوری که آسایش تن و آرامش روان همسران در آن تأمین می گردد، و در پرتو این صممیت و همدلی زنگارهای پریشانی و ناامیدی از وجود آنان زدوده می شود و مرد و زن می توانند در یک محیط نورانی و معنوی، مراتب سعادت و رسیدن به کمال انسانی را یکی پس از دیگری طی کنند.

پژوهش های تربیتی و اجتماعی نشان داده است که آگاهی از مهارت های زندگی مشترک انتخاب همسر و سبک همسرداری، نقش اساسی در پیش گیری از بسیاری از آسیب های خانوادگی دارد و نبود این مهارت های لازم، برای تعامل صحیح با همسر، می تواند به طلاق عاطفی و حتی طلاق حقوقی منجر شود.

امروزه یکی از مهم ترین دغدغه های نسل جوان در راستای ازدواج، یافتن شریکی برای زندگی است که روحیه توافق و انطباق داشته باشد. جوانان همواره نگران ناسازگاری و فقدان تفاهم در زندگی زناشویی هستند، از این رو شناخت عوامل و مؤلّفه های سازگاری میان زن و شوهر از مهم ترین مسائلی است که توجه روان کاوان و کارشناسان تعلیم و تربیت را به خود مشغول داشته است.

امروزه یکی از مهم ترین دغدغه های نسل جوان در راستای ازدواج، یافتن شریکی برای زندگی است که روحیه توافق و انطباق داشته باشد.

آن چه از دیدگاه تعالیم اسلام در زمینه سازگاری مطرح شده، این است که فرد باید ارتباط با همسرش را بر اساس آشتی و همنوایی قرار دهد و بکوشد تا آتش بروز تنش و نزاع را در زندگی زناشویی خاموش کند. از منظر قرآن کریم، معاشرت پسندیده با همسر حتی در جایی که وی مورد علاقه فرد نباشد، سفارش شده و سبب برخورداری از «خیر کثیر» به شمار آمده است، لذا خداوند متعال می فرماید: «... وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى‏ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فيهِ خَيْراً كَثيراً؛[1] و با آنان به طور شایسته رفتار کنید و اگر از آن ها کراهت داشتید، (فورا تصمیم به جدایی نگیرید) زیرا چه بسا چیزی خوشایند شما نباشد در حالی که خداوند خیر فراوانی در آن قرار می دهد».

نگارنده در این نوشتار در صدد است که با الهام از آموزه های دینی و تربیتی به تبیین مهم ترین مهارت های زندگی مشترک و ارائه سازنده ترین راه کارها جهت تعامل سالم و پویا بین مرد و زن در امر زناشویی بپردازد.

مهرورزی

همسران پس از ازدواج و تشکیل خانواده باید اموری را رعایت کنند تا موفقیت در زندگی مشترک و رضایت زناشویی آنان تضمین گردد. یکی از این امور فرایند «مهرورزی» است. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: «وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً؛[2] از نشانه های خداوند این است که برای شما از جنس خودتان جفتی آفرید تا درکنار آن بیاسایید و میان مرد و زن دوستی ومحبت قرار داد...».

محبت یعنی عشق ورزیدن به زندگی و دست یافتن به سعادت ابدی اگر مرد و زن در محیط خانواده یکدیگر را درک کنند، احساس عشق و دوستی در طرفین ظاهر می شود. نبی مکرّم اسلام صلی الله علیه وو آله می فرماید: «سخن مرد به همسرش که تو را دوست دارم و از صمیم قلب به تو عشق می ورزم، هیچ گاه از قلب زن بیرون نمی رود و آثار مهرآفرین آن برای همیشه باقی می ماند».[3]

محبت و مهرورزی، زندگی را باطراوت و شاد می گرداند. موفقیت همسران در گرو عشق ورزیدن به یکدیگر است، زیرا دوست داشتن همسر، ایمان و برکت را زیاد می کند و عامل رشد زن و شوهر در زندگی می شود.

موفقیت همسران در گرو عشق ورزیدن به یکدیگر است.

امام جعفر صادق علیه السلام در این مورد می فرماید: «هنگامی که محبت مرد به زنش زیاد شود، ایمان وی فزونی یابد».[4]

مرد باید بداند که زن بنده محبت است و دوست دارد مورد حمایت و مهرورزی شوهرش قرار گیرد و برایش ارزش قائل شود. مرد باید بپذیرد که زن، احساسی و هیجانی است. به زیورآلات و امور تشریفاتی علاقه مند است. زود به گریه می افتد و چه بسا ممکن است وقتی تحت تأثیر هیجانات و احساسات قرارگیرد، برخورد نامناسبی با مرد داشته باشد.

امام زین العابدین علیه السلام یکی از حقوق زن را مهربانی با او می داند و در این راستا می فرماید: «اما حقوق زن این است که بدانی خداوند او را مایه آرامش تو قرارداده است و بدان که نعمتی است از جانب خداوند سبحان برای مرد. پس او را گرامی بدار و با وی مدارا کن. بر تو لازم است که نسبت به او ترحّم کنی، زیرا اسیر تو است و باید خوراک و پوشاکش را تأمین کنی واگر نادانی کرد، از او درگذری».[5]

زن نیز باید بداند که مرد بنده شهوت است و از تصاحب زن خوشش می آید. خونسرد و شجاع است. قبل از آن که به امور تشریفاتی بیندیشد، به واقعیات زندگی فکر می کند. حرف های او نوعا بامنطق همراه است و سنجیده تر و پخته تر از زن سخن می گوید و تصمیم می گیرد. بنابراین، انتظار دارد که مدیریت وی درخانه پذیرفت شود.[6]

پیامیر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در این باره می فرماید: «حق مرد بر همسرش این است که زن همواره در خانه بماند، به او مهر بورزد و برایش دلسوزی کند».[7]

در دیگر روایات، مهربانی با مرد، یکی از ویژگی های زنان شایسته به شمار آمده است، لذا رسول خدا صلی الله علیه و آله به منظور استحکام روابط زناشویی تأکید می کند که با زنان مهرورز ازدواج کنید و در این مورد می فرماید: «بهترین زنان، زنان مهربان و مهرورز هستند».[8]

هم چنین در برخی از روایات به پاداش معنوی مهربانی با همسر تأکید شده است که نشان دهنده اهمیت این مسأله در آموزه های اسلامی است. حضرت محمد صلی الله علیه و آله در این باره می فرماید: «هنگامی که مرد به صورت زنش و زن به صورت شوهرش نگاه کند، خداوند به هر دو نظر رحمت دارد و زمانی که دستان همدیگر را بگیرند، گناهان آنان از لابلای انگشتانشان فرو می ریزد».[9] در بعضی روایات دیگر به تأثیر مهربانی با همسر در روز قیامت اشاره شده است. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله می فرماید: «روز قیامت مردی از امت من را می آورند درحالی که حسنه ای ندارد که وارد بهشت شود، ولی خداوند متعال می فرماید: او را وارد بهشت کنید، زیرا با همسرش مهربان بوده است».[10]

بر این اساس، می توان گفت که آسایش و راحتی زندگی تنها در گرو داشتن همسر زیبا و صاحب مال نیست. چه بسا همسرانی بوده اند که مال و جمال داشته اند، اما کسی را سعادتمند نکرده اند. خوشبختی از آنِ همسرانی است که میان آن ها محبت و مهرورزی باشد و این دوستی و الفت باید آشکار شود تا روابط زناشویی آنان محکم تر شود. برخی گمان می کنند که موضوع مهم در روابط همسران فقط وجود «علاقه قلبی» است و ابراز آن چندان اهمیتی ندارد، درحالی که صِرْف محبت قلبی به همسر کافی نیست، بلکه لازم است که این عشق ابراز شود تا با رفع ابهامات احتمالی، علاقه فرد به همسرش قطعی شود.

صِرْف محبت قلبی به همسر کافی نیست، بلکه لازم است که این عشق ابراز شود.

بنابراین اطمینان قلبی می تواند سازگاری همسران را تقویت کند. ابراز عشق و محبت مرد به همسر باعث می شود که زن به زندگی خود امیدوارتر شود و با انگیزه ای قوی، کانون خانواده را برای زندگی مشترک گرم تر کند. در این شرایط، زن همه سختی ها و ناملایمات زندگی را به جان می خرد و توقعات خود را به حداقل کاهش می دهد.

منبع: درسهایی از مکتب اسلام، بهمن 1397، ش 693، اسماعیل نساجی.


پی نوشت ها:

[1]. نساء: 19.

[2]. روم: 21.

[3]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، الی تحصیل مسائل الشریعة، ج 7، ص 10.

[4]. همان، ج 14، ص 11.

[5]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 621.

[6]. علی نقی فقیهی، تربیت جنسی، ص 254.

[7]. میرزاحسین نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 14، ص 244.

[8]. کلینی، اصول کافی، ج 5، ص 324.

[9]. متقی هندی، کنزالعمّال، ص 276.

[10]. همان، ص 379.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر