تقویت دوستی های سالم، می تواند به بهانه ی روابط خانوادگی یا از عضویت نوجوان در گروه های اجتماعی هم سو با ارزش های خانوادگی کلید بخورد

راهکارهای رهایی نوجوان از ارتباط با جنس مخالف

راهکارهای رهایی نوجوان از ارتباط با جنس مخالف

زمانی که نوجوان در دام ارتباط با جنس مخالف گرفتار می آید، خود و خانواده اش درگیر مسائل بغرنجی می شوند که برای برون رفت از آن، نیازمند طرح و برنامه مناسب هستند؛ از این رو، آمادگی فعالان فرهنگی و مربیان گرامی برای کمک در حل صحیح مشکل، مهم است. برخی از روش های رهایی نوجوان از تله ی روابط ناصحیح را مرور می کنیم.

1. تغییر باورهای نادرست

دلایلی که نوجوان برای توجیه رفتار خود پیش می گیرد، معمولاً بهانه هایی بیش نیستند؛ از این رو به چالش کشیدن شناخت نوجوان، می تواند سهم زیادی در رهایی او از این گناه داشته باشد؛ برای مثال، او دوستی را گناه نمی داند؛ در حالی که در منابع متعدد دینی، از چنین رفتارهایی به عنوان گناه یاد شده است. نوجوان با خیال اینکه رابطه در حد یک دوست داشتن باقی خواهد ماند، ادامه ی مسیر می دهد؛ در حالی که معمولاً چنین رابطه هایی، به نبایدها کشیده می شود. همچنین نوجوان به بهانه ی آشنایی با جنس مخالف جهت آمادگی برای زندگی مشترک سال های بعد، ممکن است چنین اقدامی را داشته باشد؛ در حالی که می توان این آشنایی را بهنگام و با روش های مناسب تری چون مطالعه، مشاوره یا دقت در روحیات محارم به دست آورد. همچنین ممکن است، او این رفتار را نوعی آرامش تلقی نماید؛ اما آسیب ها و پی آمدهای ناشی از این رابطه، هرگز جایی برای آرامش او باقی نخواهد گذاشت؛ به ویژه زمانی که رابطه، هیچ تضمینی را به دنبال ندارد و هر لحظه، ممکن است دیوار عاطفی که بر آن تکیه زده، فروریزد و کاخ آرزوهایش را ویران نماید. با تقویت بعد منطقی نوجوان، می توان امیدوار بود که قدم تعیین کننده ای برای تفکرات جدید نوجوان برداشته ایم تا با غلبه بر هیجان ها، بتواند مسیر درست را بیابد و در آن حرکت نماید.

2. تقویت دوستی های مناسب

زمانی که ما دلیل ارتباط را یک نیاز بشماریم، می توان این نیاز را با تقویت دوستی های حلال برطرف ساخت. اگر نوجوان تشنه ی افرادی ست که او را به حساب آورند و درک مناسبی از توانمندی های او داشته باشند، این نیاز با دوستی از جنس موافق نیز تأمین نخواهد شد و نیازی به افتادن در دام رابطه های نادرست و رویاروشدن با پی آمدهای دشوار آن نیست.

عاقلانه ست که نوجوان، سرمایه گذاری عاطفی خود را درباره ی کسانی داشته باشد که بدون دردسر، در دسترس هستند و احساسات منفی دنبالشان نیست. تقویت دوستی های سالم، می تواند به بهانه ی روابط خانوادگی یا از عضویت نوجوان در گروه های اجتماعی هم سو با ارزش های خانوادگی کلید بخورد؛ به همین دلیل، مناسب با روحیه ی نوجوان و سطوح فعالیت هایی که دارد، می توان چنین دوستی را برای او تدارک دید.

5e36b5c28f970.jpg

3. آموزش مدیریت ارتباط

برخی از نوجوانان، به دلیل غلبه ی هیجان بر منطق، نمی توانند درباره ی وسوسه ی ارتباط بی تفاوت باشند. این گروه به محض مشاهده ی پیام از فردی که با او در ارتباط بوده اند، بی آنکه به پی آمدهای آن بنگرند، تسلیم پاسخ دهی و ارتباط گیری مجدد می شوند. در این زمینه، لازم است مربیان تمرین کنترل تکانه ها و وسوسه ها را به متربیان بیاموزند. می توان به شکلی ساده، از تمرین مکث پنج ثانیه بین محرک تا پاسخ به آن در کارهای روزمره را استفاده کرد، تا مقاومت بهتری در او پدید آید.

همچنین لازم است به نوجوان بیاموزیم که وقتی تصمیم به قطع ارتباط می گیرد، حتماً باید از دسترس خارج شود؛ از این رو تعویض سیم کارت یا خاموش کردن تلفن همراه، از بروز مشکلات بزرگ تر جلوگیری خواهد کرد. زمانی که نوجوان اراده ی خوبی در مدیریت وسوسه ها بیابد، می تواند با خودباوری بالا، روی تصمیم خود ایستادگی نماید و شخصیت تازه ای را بنیان نهد.

4. ایجاد محدودیت های منطقی

تداوم مشکلات ارتباطی، گاهی به دلیل سهل انگاری والدین و همراهان نوجوان است. لازم است در طول دوره ی رهایی از چنین مشکلی، همراهان نوجوان محدودیت هایی را به او پیشنهاد دهند و در اجرایی کردن آن ها به او کمک کنند؛ مثلاً از او بخواهند که به جای ارتباط با دوستان، با والدین خود همراه شوند یا به جای حضور در مکان هایی که امکان ارتباط دوباره وجود دارد، با حضور در محیط های معنوی و مذهبی، از تکرار مشکل جلوگیری نماید. گاهی هم لازم است که نوجوان، تلفن همراه خود را به والدین بسپارد تا توان مقابله ی بهتری را در خویشتن ایجاد نماید و از وابستگی قبلی رهایی یابد.

5. تدارک برنامه های سودمند و جذاب

بخشی از رفتارهای ناحساب، ریشه در فراغت های برنامه ریزی نشده دارد. زمانی که نوجوان دختر یا پسر دوره ی مبارزه با گناه ارتباط را سپری می کند، نیازمند تأمین روانی بیشتری از سوی خانواده است؛ از این رو مشارکت دادن نوجوان در فعالیت های جمعی مورد علاقه،‌ برنامه ریزی دید و بازدید خانوادگی،‌ برنامه ریزی برای سفر و تهیه ی بخشی از علاقه های درست نوجوان و سوق دادن او به سمت تجربه های تازه ای که می تواند روحیه ای نو به نوجوان ببخشد، از شمار این پیشنهادهاست.

6. شناسایی کمبودها و تلاش برای تأمین

در لغزش ها، معمولاً ردپایی از کمبودها دیده می شود. نوجوانی که از بازار آزاد و سیاه احساسات استفاده می کند، پیام نیازمندی را با رساترین صدا به خانواده اش رسانده است. پسران و دخترانی که عزت نفس کافی ندارند و خودباوری خویش را باخته اند، در گردونه ی هم رنگی با جماعت، با دیگران مسابقه سرعت می دهند و خود را به طوفان های زندگی می سپارند تا شاید از دل آن ها شخصیتی دوست داشتنی بیابند؛ غافل از آنکه گردبادها، ریشه کن و دودمان برانداز هستند.

7. کلاس عشق و ضرورت صیانت از آن

لازم است که نوجوان، از عشق درک واقع بینانه تری پیدا کند تا هر نوع علاقه ای را عشق ننامد. عشق، واژه ی مقدسی ست که نباید بی حساب بر زبان ها جاری شود و تنزل یابد. عاشق شدن، شرایط و زمینه هایی دارد که یک نوجوان از آن برخوردار نیست؛ از این رو روان شناسان، علاقه ی شدید دوره ی نوجوانی را عشق خام می نامند که اعتباری بر آن نیست. آنکه عاشق است، از ابتدا گام های پاکی را برمی دارد و خود را آماده ی اشتراک گذاری واقعی می نماید. عاشق واقعی، درک درستی از معشوق دارد و او را با تمام اصالت هایش می خواهد، نه در صورت دورشدن از خانواده. عاشق واقعی، دنبال ایجاد آرامشی امن در وجود معشوق است؛ در حالی که چنین رابطه هایی، تنها آرامش هایی لرزان ایجاد می کنند.

8. ارتباطات معنوی جایگزین

دل کندن از علاقه های قبلی و رسیدن به دنیای تازه ی احساسی، نیازمند داشتن بنیه ی معنوی مناسب است. نوجوانی که عزم جدایی از رابطه ی نامناسب دارد،‌ در صورت وصل شدن به خوبی ها و خداوند، قدرت بیشتری را برای مبارزه خواهد یافت. همچنین همسان سازی با الگوهای مورد علاقه در این باره، مثل شهدای جوان یا جوانی بزرگان دین، چنین جایگزین هایی هستند. والدین آگاه، تلاش می کنند که با ایجاد زمینه های انس نوجوان با فضاهای معنوی و همراهی با دوستان مذهبی، سرعت تغییر بیشتری را به وی بدهند.

نوجوانی که عزم جدایی از رابطه ی نامناسب دارد،‌ در صورت وصل شدن به خوبی ها و خداوند، قدرت بیشتری را برای مبارزه خواهد یافت.

9. تشویق به کامیابی واقعی (ازدواج یا پیشرفت) به جای زندگی ذهنی

به نوجوانانی که سال های پایانی این دوره از زندگی را می گذرانند، می توان توصیه کرد که برای به دست آوردن معشوق ماندگار، ‌به جای تکیه بر روش های بی اساس، به برنامه ریزی برای برطرف کردن مشکلات روی آورند و زمینه را برای یک ازدواج موفق فراهم نمایند. سوق دادن نوجوان به چنین مسیری، تقویت باورهای صحیح اوست و سود فراوانی خواهد داشت. تا زمانی که فرد در مسیر رسیدن به علاقه های اصلی خویش به صورت روش مند و مطمئن حرکت می کند، سلامت روان او هم روند فزاینده ای خواهد گرفت و در سایه ی این سلامت،‌ تصمیم های تازه ای در زندگی او رخ خواهند داد.

10. ارجاع به مشاور (احتمال اختلال های جدی مانند شخصیت)

در برخی از نوجوانان، روش های فوق سودمند نیست و قدرت ترک وجود ندارد. در این شرایط و زمانی که نوجوان اصرار بر درستی کار خود و ناصحیح بودن برداشت های والدین دارد، ‌وضعیت به نبرد قدرتی پنهان بدل می‌شود و نتیجه‌ای جز شکست اطرافیان ندارد. در این شرایط، لازم است فرد را به مشاوری امین و متعهد معرفی کنیم، تا بتواند به روش‌های علمی، ‌دلیل ماندن و اصرار خود را بر یک مشکل بیابد و مسیر گذار از وابستگی به رهیدگی را در پرتو راهنمایی های مشاور با موفقیت طی نماید. زمانی که نشانه های افسردگی ناشی از ترک بالاست و احتمال آسیب به خود در نوجوان وجود دارد،‌ این مهم بسیار جدی‌تر می شود و حتماً لازم است از بروز مشکلات بزرگ تری پیش گیری نمود.

نکته ی پایانی

با هجمه های هدفمندی در فرهنگ، شاهدیم که نوجوانان ما، قربانیان اتفاق بزرگی هستند، نه مجرمان سابقه‌داری که باید طرد شوند؛ از این رو لازم است، همراهان وی با بردباری شایسته، به وی برای رهایی از تله های گناهان جنسی و ارتباطی، کمک لازم را بنمایند و ضمن بهره مندی از فضیلت هدایتگری،‌ شاهد تبلور نسلی پاک و مستعد برای تحول اخلاقی جامعه‌ی اسلامی باشند.

بردباری مربیان نیز، در این مهم نقش بسزایی دارد که در مسیر درمان، شاید بارها از سوی نوجوان پرسیده شود و وقت بیشتری را برای نجات یک نفر صرف نمایند. این فرصت گذاری‌ها، نوعی سرمایه گذاری فرهنگی و معنوی ست که توفیق آن شامل هر فردی نمی شود.

فهرست منابع:

  • احمد برجعلی؛ تحول شخصیت نوجوان (با تأکید بر شیوه های فرزندپروری)، تهران: وراش دانش.
  • جمعی از نویسندگان؛ روان شناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • دکتر علی اصغر احمدی؛ کند و کاو (تحلیلی بر روابط پسر و دختر در ایران)، تهران: انجمن اولیا و مربیان.
  • شکوه نوابی نژاد؛ رفتارهای بهنجار و نابهنجار کودکان و نوجوانان، تهران: انجمن اولیا و مربیان.
  • محمدرضا شرفی؛ دنیای نوجوان، تهران: مؤسسه ی فرهنگی منادی تربیت.

منبع: نشریه پیام زن، مقاله 21، خرداد 1398، ابراهیم اخوی، صفحه 78-79.


مطالب مرتبط