راه درمان کینه و عداوت

راه درمان کینه و عداوت

کسی که به دیگران خشم و غضب کرده و نتواند آن را اِعمال کند و اهل حِلم و گذشت هم نباشد، آن خشم تبدیل به کینه و دشمنیِ درونی می شود و شخص، در پی فرصتی است که بتواند آن را عملی سازد و انتقام بگیرد.

به این حالت نکوهیده، «غل» و «حِقد» هم می گویند. در روایت است که مؤمن، اهل حقد و کینه نیست. قرآن کریم نیز از ویژگی های مؤمنان، یکی هم این را بیان می کند که از خدا سبحانه وتعالی می خواهند در دلشان نسبت به مؤمنان غل و کینه ای وجود نداشته باشد.(1)

در حدیث علوی آمده است: «طَهرُوا قُلُوبَکمْ مِنَ الْحِقْدِ فَإِنهُ دَاءٌ مُوبِئٌ» (دل های خود را از کینه پاک کنید؛ چراکه آن، دردی کشنده و هلاکت آور است.)(2)

چه بسیاری از جرایم و جنایات و جنگ ها و نزاع ها، ریشه در کینه دارد و اگر آیینۀ دل از کینه و عداوت پاک باشد، جامعه را صلح و صفا فرا می گیرد و اشخاص، هم از نظر روحی و روانی در آرامش به سر می برند و هم روابط از هم گسسته نمی شود و هم غم و غصه دل ها را پر نمی کند.

در مثل های فارسی، دل را به آیینه تشبیه کرده اند و گفته اند: همچنان که آیینه هیچ تصویرِ افتاده در آن را، چه زشت و چه زیبا، نگه نمی دارد، دل هم باید حرف های زشت، رفتارهای ناپسند، بی مِهری ها و بدرفتاری های دیگران را در خود نگه ندارد و اهانت ها را به دل نگیرد و در انتظار فرصتی برای تلافی و جبران بدی های دیگران نباشد.

پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه واله با آن همه بدی و جفا که از قریش دیده بودند، در فتح مکه از همه گذشتند و فرمودند: «اذْهَبُوا فَأَنْتُمُ الطلَقَاء» (بروید، همه آزادید.) همین، سبب شد که آنان به اسلام گرویدند و دسته جمعی مسلمان شدند.

حضرت یوسف علیه السلام پس از جفا و ظلمی که از برادانش دید و به چاه افتاد و دچار رنج و دوری شد، پس از سال ها، وقتی به قدرت رسید، برادرانش نزد او آمدند و اعتراف به خطا کردند. وی با گفتنِ «لا تَثْریبَ عَلَیکمُ الْیوْم»(3) آنان را عفو کرد و کینه به دل نگرفت.

این نمونه ها الگوی ماست تا اهل کینه ورزی نباشیم. چنین گذشتی نه تنها از جایگاه و مقام انسان نمی کاهد، بلکه بر موقعیت و رفعت او می افزاید. پیامبر خدا فرمودند: «الْعَفْوُ لَا یزِیدُ الْعَبْدَ إِلا عِزاً فَاعْفُوا یعِزکمُ الله» (عفو و گذشت، جز بر عزت بنده نمی افزاید؛ پس عفو کنید تا خداوند عزیزتان کند.)(4)

گاهی هم تخلیه و برون ریختن ناراحتی قلبی و زبان به انتقاد و عتاب گشودن، سبب می شود که کینه در دل نمانَد و شخصِ ناراحت و عصبانی، نوعی تَشفّی خاطر بیابد.

امام هادی علیه السلام فرموده اند: «عتاب و سرزنش، بهتر از کینه توزی است.»(5)

از عوامل دیگری که درمان کینه است، برخورد نیک و خوش رویی است. چنین برخوردی سبب می شود کینه ها از دل ها زدوده شود. به فرمودۀ پیامبر خدا صلی الله علیه واله : «حُسْن الْبِشْرِ یذْهَبُ بِالسخِیمَه» (خوش رویی، کینه را می زداید.)(6)

در سیرۀ پیامبر خدا صلی الله علیه واله آمده است که هرگز از کسی به نفع خود انتقام نگرفتند؛ بلکه عفو می کردند و می گذشتند.(7) نیز نقل است که از همه، دیرتر خشمگین و عصبانی می شدند و از همه زود تر عفو می کردند و کینۀ کسی را به دل نمی گرفتند.

وقتی انسان کینه در دل نداشته باشد، هم خودش در آسودگی و آرامش خاطر به سر می برد و هم دیگران از او احساس خطر و دشمنی نمی کنند و هم روابطش با دیگران سالم تر است. جایگاه «عفو» که از همۀ صفات مهم است، از همین جا آشکار می شود.

ما از گناه خصم، تجاوز کنیم، از آنک *** در عفو لذتی است که در انتقام نیست

منبع:

کتاب راه های درمان رذایل اخلاقی، جواد محدثی، ص 42-38.

-------

پی نوشت ها:

1. وَ لا تَجْعَلْ فی قُلُوبِنا غِلا لِلذینَ آمَنُوا رَبنا إِنک رَؤُفٌ رَحیمٌ، حشر، آیۀ10.

2. غررالحکم، ح6017.

3. «امروز سرزنشی و ملامتی بر شما نیست.» یوسف، 92.

4. بحارالانوار، ج 68، ص 401.

5. میزان الحکمه، ح 4050.

6. میزان الحکمه، ح 4071.

7. علامه طباطبایی، سنن النبی، ص 51.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

8877

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8308

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7632

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8583

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9334

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر