اگر توجه به مسائل فرهنگی و رعایت آن در مواقع گوناگون دارای ارزش و اهمیت است؛ در یک سفر زیارتی اخلاق و رعایت مسائل رفتاری از ارزش و اهمیت بیشتر و ویژه تری برخوردار خواهد بود

رعایت اصول فرهنگی در زیارت
۲۹ دی ۱۳۹۸ 83 196.6 KB 2 0

رعایت اصول فرهنگی در زیارت

تجربه ثابت کرده است که انسانهایی که در جامعه با دیگران با رأفت و مهربانی برخورد می کنند، همواره از آنان به نیکی یاد می شود و بر عکس، افرادی که به دیگران به نگاه تحقیرآمیز می نگرند و برای آنها جایگاه و ارزش قائل نیستند و برای رسیدن به مقصود خویش از هیچ عمل ناپسندی فروگذار نمی کنند، نه تنها در نزد مردم بی اعتبارند و کم کم منزوی و تنها می مانند، بلکه از دیدگاه خداوند نیز این انسانها از ارزش و جایگاهی برخوردار نیستند؛ مگر اینکه از اعمال گذشته خویش توبه نموده و سعی در تغییر شخصیت خویش داشته باشند. اگر توجه به مسائل فرهنگی و رعایت آن در مواقع گوناگون دارای ارزش و اهمیت است؛ در یک سفر زیارتی اخلاق و رعایت مسائل رفتاری از ارزش و اهمیت بیشتر و ویژه تری برخوردار خواهد بود:

حفظ حجاب: رعایت مسأله پوشش و حجاب در همه جا برای همگان و بویژه بانوان از ضرورت بیشتری برخوردار است؛ هنگام تشرف به آستان رفیع ائمه رعایت این مساله دو چندان حائز اهمیت می شود. پس بانوان و خواهران مسلمان هنگام شرفیابی به محضر امام رضا علیه السلام به عنوان یکی از اوّلیای دین، باید رعایت حجاب کامل را نموده و از پوشیدن لباسهای بدن نما و زیارت با چهره ای نامناسب و یا خلاف شئون اسلامی خودداری نمایند و حرمت آن حریم مقدس الهی را حفظ کنند که در غیر این صورت، زیارت آنها خودنمایی و سیاحتی بیش نخواهد بود.

حفظ متانت و وقار: شکی نیست که وقتی انسان به دیدار بزرگی می رود، سعی می کند تا حریمش را حفظ کرده و با وقار و متانت رفتار نماید. حال در هنگام زیارت امام معصوم، این مساله از اهمیت بیشتری برخوردار است و زائر حرم رضوی، نیک می داند که زیارت امام علیه السلام همان زیارت امام زنده است؛ به گونه ای که رفتاری را که در زمان حیات و زندگی یک انسان باید داشته باشد، همان را در این زمان نیز باید رعایت نماید.

همچنین هنگامی که به سمت حرم حرکت می کند، با یادآوری این مساله که عظمت مقام و رفعت امام رضا علیه السلام در چه جایگاهی است و با توجه به عجز و ناتوانی خود، به عنوان یک انسان، هم در کردار و هم در رفتار نسبت به حضرت رضا علیه السلام خاضعانه و خاشعانه گام بردارد. شاید سر حفظ متانت و وقار و نیز حالت خاضعانه و خاشعانه گام برداشتن زائر، به این علت است که انسان از جو مادّی که اطراف او را فرا گرفته است، فاصله بگیرد و با تمرکز و توجه به یک نقطه که آن هم موقعیت و عظمت امام علیه السلام است، خود را به ایشان نزدیک ساخته تا بهره بیشتری را کسب نماید.

مراعات حال همگان: زائر باید نهایت انصاف و مروت را در رفتار خود در هنگام ورود به داخل حرم نسبت به دیگران در نظر بگیرد و اگر در ساعتی به زیارت می رود که جمعیت زیاد است، از هر راهی برای وارد شدن استفاده ننماید ودر این حالت مراعات حال ضعیفان و کسانیکه توانایی ندارند را بنماید و در صورت امکان حتی به آنان کمک نیز بنماید و اگر در داخل صحن زیارت را انجام داد «این فرصت را به بقیه نیز بدهد تا آنان هم از این فیض عظیم بهره گیرند (1)

همچنین در داخل حرم، بعضاً مشاهده می شود که برخی دست به اعمالی می زنند که از هر نظر مورد قبول همگان نیست. چنانکه برخی حرم را با خوابگاه و مکان استراحت اشتباه می گیرند یا از تذکر به کودکان خود که درحال سر و صدا هستند و آرامش را بر هم می زنند، خودداری می نمایند و به این وسیله اسباب آزار و اذیت زوار را فراهم می سازند. در چنین وضعیتی باید با آرامی و در نهایت احترام و رفتاری خوش به آنان تذکر داد و حال سایر زائرین را مراعات نمود.

پرهیز از انجام اعمال ناشایست: زائر حرم رضوی، بایسته است از انجام اعمال خلاف فرهنگ و ناشایستی چون: قهقهه زدن، فریاد زدن به جهت صدا نمودن یکدیگر، پرگویی و بیهوده گویی، گریه کردن با صدای بلند، شوخی کردن، خوردن و ریختن آشغال در حرم و حریم آن جداً پرهیز نماید و این امر را مدّ نظر قراردهد که به زیارت چه کسی نائل شده است. چنانکه محمد بن مسلم از حضرت صادق علیه السلام درباره چگونه رفتن به زیارت سوال نمود؟ حضرت فرمودند: «...سخن اندک بگوی و حتی الامکان جز به خیر تکلم نکن (2)

در جای دیگر نیز امام رضا علیه السلام به نقل از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله در خصوص ترک کلام بیهوده و پرگویی فرمودند: «اگر شما حرف بیهوده نمی زدید و قلبتان جایگاه شیطان نمی شد...، هر آنچه را من می دیدم، شما هم می دیدید و هر آنچه را من می شنیدم، شما هم می شنیدید.(3)

پس بر زائر حرم امام رضا علیه السلام است که آهسته سخن بگوید، چنانکه در روایت آمده است که: «درحرم معصوم علیه السلام نباید صدا را بلند کرد یا با زوار بلند صحبت کرد؛ چرا که در محضر امام علیه السلام فرقی بین دیدن و ندیدن آن حضرت نیست.(4)

احترام و کمک به خادمین حرم: یکی دیگر از نکات فرهنگ رفتاری که زائر حرم رضوی باید رعایت نماید، احترام و کمک به خادمین حرم مطهر است. زائر باید همان گونه که با رفتار و کردار خویش در حفظ حرمت آن مکان معنوی می کوشد در تکریم خادمین و کمک به آنان نیز توجه داشته باشد؛ چراکه نگهبانان وخادمین حرم شریف رضوی انسان های زحمت کشی هستند که در نگهداری و نظافت و راهنمایی زائرین می کوشند پس احترام و کمک به آنان قطعاً مساله مهمی است که به آن توصیه نیز شده است: «وعاشِرُها: التصدق علی السدنه والحفظه للمشهد وإکرامهم واعظامهم؛ فإنّ فیه إکرام صاحب المشهد علیه الصلاه والسلام.(5)

#حجاب #زیارت #آداب_زیارت #اخلاق

برگفته شده از کتاب زلال اندیشه رضوی

پی نوشت ها:

  • علاّمه مجلسی، بحار الانوار، ج101، ص102
  • زهرا صفاکار، فضایلی از زیارت امام رضا علیه السلام، ص53؛ به نقل از سفینه النجاه.
  • همان
  • علاّمه مجلسی، بحار الانوار، ج100، ص124.
  • مکی عاملی، الدروس الشرعیه، ج2، ص24.

مطالب مرتبط