حفظ دوستی مهارت است و تا زمانی که این مهارت ها را نیاموزیم، عمر دوستی هایمان کوتاه خواهد بود.

رفاقت تا قیامت

رفاقت تا قیامت

دنیای بی دوست، دنیای زیبایی نیست. ایجاد پیوند دوستی، خواسته و نیاز مشترک انسان هاست اما هر چه قدر که تلاش آدمی در ایجاد رابطه دوستی با دیگران موفقیت آمیز بوده، در حفظ آن نبوده است. به قدری که می توان ادعا کرد، از قدیم الایام تاکنون، بخش عمده ای از مضامین و اشعار و دل نوشته ها به گلایه از جدایی، فراق، قهر و آشتی و خیانت در دوستی تعلق پیدا کرده است. از سعدی که می گوید:

تطاولی که تو کردی به دوستی با من /// من آن به دشمن خون خوار خویش نپسندم

یا حافظ که می سراید:

میل رفتن مکن این دوست دمی با ما باش

یا شهریار که می گوید:

برای گفتن با دوست شکوه ها به دلم بود /// ولی دریغ که در روزگار دوست ندیدم

حفظ دوستی، چالشی است که همه ما با آن دست و پنجه نرم می کنیم. با مشقت فراوان و با توجه به معیارهای مان دوست مورد نظرمان را می یابیم و با او ارتباط برقرار می کنیم؛ کسی که می توانیم از صمیم دل دوستش داشته باشیم، روی حرف و عملش حساب باز کنیم و با او روز به روز پیشرفت داشته باشیم؛ اما از این جا به بعد نه تنها چیزی تمام نشده بلکه دغدغه های مهمی موجود می شوند که مهم ترین آن ها، حفظ این رابطه است. این مجموعه از توصیه ها که از زبان نورانی اهل بیت (علیهم السلام) صادر شده است، به رفتارهایی اشاره می کند که رعایت شان برای حفظ دوستی ضروری است و نباید پایشان به روابط دوستانه باز شود. انجام این نبایدها، در بسیاری از موارد دلیل اصلی شکننده بودن رفاقت ها و برهم خوردن آن هاست. باید بپذیریم که حفظ دوستی مهارت است و بلد بودن می طلبد و تا زمانی که این مهارت ها را نیاموزیم، عمر دوستی هایمان کوتاه خواهد بود.

1- قیل و قال ها: پای حرافی و بدگویی هر کسی در مورد دوست خود ننشینید و بگذارید هرگاه که دوستتان را می بینید، دلتان با او صاف باشد. خیلی ها به رابطه دوستی شما حسادت می کنند یا اصولاً کارشان سخن چینی است. امیرمؤمنان (ع) می فرمایند: هر کس گوش به حرف سخن چین سپارد، دوست را از دست بدهد.[1]

2- دوری و دوستی: اگر گفتید «دوری و دوستی» و رفتید و مدت طولانی از احوال رفیقتان با خبر نبودید فاتحه آن رفاقت را بخوانید. این که رفیق تان را نبینید یا از او بی خبر باشید، بیش از آن که به دوام دوستی بیانجامد، رابطه ها را سرد و به مرور قطع می کند. امیر مؤمنان (ع) می فرمایند: هرکه جویای حال دوستش نشود، دوستش را از دست داده است.[2]

هرکه جویایی حال دوستش نشود، دوستش را از دست داده است

3- ذره بین نباشیم: ما انسان ها بی عیب و خطا نیستیم اما نگاه موشکافانه و ریزبینانه به رفتار دوست، نه تنها معایب و خطاهای واقعی او را در ذهن ما برجسته می کند، بلکه بسیاری از خدمات و خوبی های او را هم زیر سوال می برد و به صورت عیب جلوه می دهد. امام صادق (ع) می فرمایند: باریک بینی و موشکافی (نسبت به دیگران) مایه جدایی است.[3]

4- یک ریز روی اعصاب: اگر عزم تان را جزم کرده اید که کوه رابطه دیرینه خودتان را با یک کاه بر هم بزنید، یک ریز روی اعصاب دوستتان باشید و دائماً او را سرزنش، خجالت زده و عصبانی کنید. امیر مؤمنان (ع) می فرمایند: هرگاه مردی برادر خود را عصبانی (خجالت زده) کند، او را از دست بدهد.[4]

5- شوخی ممنوع: مزاح، کمش هم زیاد است. حس شوخ طبعی خودمان را کنترل کنیم. افراط در شوخی کردن با دوست، خصوصاً در جمع، کدورت و دل گیری به بار می آورد و رشته مودت و دوستی را سست خواهد کرد. امام صادق (ع) می فرمایند: اگر می خواهی که دوستی برادرت برای تو خالص بماند، هرگز با او شوخی مکن.[5]

افراط در شوخی کردن با دوست، خصوصاً در جمع، کدورت و دل گیری به بار می آورد

6- منفی نگری: اگر به این باور رسیدیم که دوستان، یک روح در چند پیکر هستند و از طرفی از انتخاب مان مطمئن بودیم، بدگمانی جایز نیست. بنا را بر حسن ظن بگذاریم و رفتارهای دوست خود را به نیکی تعبیر کنیم. امیرمؤمنان (ع) می فرمایند: زنهار که بدگمانی بر وجودت چیره نشود؛ زیرا جایی برای دوستی تو با کسی باقی نمی گذارد.[6]

7- فقط خودم: فقط خودمان را نبینیم و بخیل نباشیم. بخیل نبودن به معنای بی محابا بودن یا مدیریت نکردن نیست؛ بلکه به این معناست که صاحب نعمت مادی با معنوی بشویم اما دوست نداشته باشیم دیگری هم به آن برسد. علاوه بر این که بخل، ابراز بدگمانی به رزاقیت خداوند است، بعید است دوستی برای آدمی باقی بگذارد. امیر مؤمنان (ع) می فرمایند: بخیل، بدون دوست می ماند.[7]

8- سوال پیچی: با کلماتی نظیر (کی، کجا، آیا، چرا) دائماً از دوستان حساب کشی نکنیم. این اشتباه بزرگی است که فکر کنیم ما چون دوست او هستیم باید از تمام اسرار او باخبر باشیم و هیچ امر پنهانی از ما نداشته باشد. امیر مؤمنان (ع) می فرماید: هرکه از دوست خود پرس و جوی زیاد (حساب کشی) کند، رشته دوستی اش قطع شود.

منبع: نشریه خانه خوبان (121)، هادی سحابی


پی نوشت ها:

[1] . بحارالانوار، 73، ص160.

[2] . غررالحکم، ح8550.

[3] . بحارالانوار، ج78، ص299.

[4] . بحارالانوار، ج74، ص165.

[5] . بحارالانوار، ج78، ص191

[6] . بحارالانوار، ج 77، ص207.

[7] . غررالحکم، ح7473.


مطالب مرتبط