سخنانی از امام صادق علیه السلام که در رابطه با گرانی و کمبود کالای مورد نیاز مردم نقل شده است.

روایاتی از امام صادق علیه السلام در رابطه با گرانی

روایاتی از امام صادق علیه السلام در رابطه با گرانی

یکی از سختی ها و مشکلات اصلی امروزه مردم، دست و پنجه نرم کردن با مشکلات اقتصادی و به ویژه گرانی است که پیامدهای فراوانی و گاه برای بعضی ها پیامدهای غیر قابل جبرانی را به بار آورده است این گونه مشکلات در بیشتر ادوار و زمان ها بوده حتی در زمان ائمه علیهم السلام لذا ایشان هم به این مسائل توجه داشته و با رفتار و سخنان خود راه کارهایی را نشان داده اند. در اینجا به چند نمونه از روایات امام صادق علیه السلام در رابطه با گرانی و کمبود کالای مورد نیاز مردم در جامعه اشاره می شود.

- عرضه کالا به هنگام گرانی

حماد بن عثمان گويد: «در زمان امام صادق‏ عليه السلام مردم مدينه گرفتار گرانى‏ و قحطى شدند؛ به‏ طورى كه توانگران، گندم و جو را با هم مخلوط مى ‏كردند و تنها مى ‏توانستند بخشى از خوراك خود را تهيه كنند. امام صادق عليه السلام مقدارى گندم مرغوب داشت كه در آغاز سال خريده بود. آن حضرت به‏ يكى از غلامانش فرمود: مقدارى جو براى ما بخر و با اين گندم‏ ها مخلوط كن يا اين گندم‏ ها را بفروش؛ چرا كه ما خوش نداريم غذاى مرغوب بخوريم و مردم غذاى نامرغوب بخورند».[1]

اینکه حضرت به غلامشان دستور فرمودند هر مقداری از این اجناس در خانه ذخیره هست را به بازار برگردانید این راهکاری ست که باعث می شود هر چند اندک، کالایی به بازار برگردد و در دسترس مردم قرار گیرد و نیاز آنان تا حدی برطرف شود.

- پرهیز از ایجاد گرانی

شخصى از امام صادق‏ عليه السلام روايت مى ‏كند كه فرمود: «وقتى كارها به دست يوسف افتاد، مواد خوراكى را در خانه‏ اى قرار داد و به يكى از كارگزاران خود دستور داد به قيمتى [گران‏تر] بفروشد، در حالى كه نرخ مشخص بود. وقتى فهميد كه در آن روز بر قيمت افزوده است، دوست نداشت كه از سخن وى گرانى‏ پدید آيد، از اين رو [روز بعد] بدون آن‏كه سخنى از قيمت به ميان آورد به كارگزار خود گفت: برو بفروش و دوست نداشت سخن وى سبب گرانى شود. كارگزار رفت. نخستين خريدار كه آمد، كارگزار قيمت را كمتر از قيمت روز پيش گفت، ولى خريدار گفت: دست نگهدار، من به فلان مبلغ مى ‏خواستم. كارگزار از اين سخن فهميد كه نرخ را گران گفته است. سپس خريدار ديگرى آمد و درخواست گندم كرد و كارگزار قيمت را از نوبت قبل كمتر گفت‏ ولى خريدار گفت: دست نگهدار، من به فلان قيمت مى ‏خواستم. كارگزار از اين سخن فهميد كه باز هم نرخ را بالا گفته است. به همين صورت ادامه داد تا به نرخ يكسانى رسيد».[2]

- پرهیز ازکم فروشی

از امام صادق عليه السلام درباره نرخ گذارى سؤال شد. فرمود: «اميرمؤمنان عليه السلام براى احدى نرخ گذارى نكرد، بلكه هركس [در برابر پول مساوى‏] جنس كمترى به مردم مى‏ داد، به وى گفته مى‏ شد: همانند ديگران بفروش، در غير اين صورت از بازار بيرون برو مگر آن‏كه مواد خوراكى او مرغوب ‏تر از ديگران باشد».[3]

- تسليم نشدن در برابر گرانى

تسليم شدن در برابر احتكار و گرانى‏، ضد مبارزه با ستم و ستمگران است، امام صادق‏ علیه السلام می فرماید: «هر كس بپذيرد كه ستمگران باقى باشند، به يقين خواستار آن است كه مردمان نافرمانى خدا كنند».[4]

ستمگران چه سياسى و چه اقتصادى، هم خود معصيت مى ‏كنند و هم مردمان را به معصيت خدا مى ‏كشانند. نبايد اجازه داد كه آنها به گمراهى و ستم خويش ادامه دهند و سبب ضرر به مردم و اعتبار حكومت اسلامى شوند.

- از پیامدهای گرانی

زمانی که قیمت اجناس مورد نیاز مردم بالا می رود و این کار سبب گرانی و پیامدهایی می شود چنانچه امام صادق علیه السلام می فرماید: «گرانی نرخ ها در جامعه، بدخلقی می آورد، امانت را از بین می برد و مردم را پریشان و دلتنگ می سازد».[5]

گرانی بدون تردید به بیشتر مردم فشار می آورد، زیرا نظم مالی همه را برهم می زند و چون قدرت خرید و تهیه کم می شود، مردم را بدخلق، پریشان و گاه خائن می کند چرا که ممکن است مردم برای فراهم کردن احتیاجات زندگی خود دست به خیانت بزنند.

ما که پیرو امام صادق علیه السلام هستیم، می توانیم با گوش فرا دادن به سخنان ایشان و عمل به دستورات ایشان، از سختی های اقتصادی و مشکلات زمان قحطی و گرانی بکاهیم یا اینکه لااقل بر مشکلات نیفزاییم و سبب ضرر و زیان دیگران نشویم.

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج ‏5، ص 166.

[2] کافی، ج ‏5، ص 163.

[3] دعائم الإسلام، ابن حيون، نعمان بن محمد مغربى‏، به تحقیق آصف فيضى، ‏مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، قم‏، 1385ق‏، ج ‏2، ص 36.

[4] کافی، ج ‏5، ص 108.

[5] همان، ص 164.


مطالب مرتبط