انسان باید برای رزق و روزی تلاش کند و از تنبلی و پرخوابی بپرهیزد

روزی انسان به ميزان سعى و تلاش او می باشد

روزی انسان به ميزان سعى و تلاش او می باشد

بدون شك اختلافى كه در ميان انسان ها از نظر بهره هاى مادى و درآمدها وجود دارد قسمت مهمش مربوط به تفاوت استعدادهاى آن ها است، اين تفاوت استعدادهاى جسمانى و روحانى كه سرچشمه تفاوت در كميت و كيفيت فعاليت هاى اقتصادى مى‏ شود بهره بعضى را بيشتر و در آمد بعضى را كمتر مى‏كند.(1)

از این رو در آيه 26 سوره رعد به اين اشاره مى‏ كند كه روزى و زيادى و كمى آن، به دست خدا است: «خداوند روزى را براى هر كس بخواهد وسيع، و براى هر كس بخواهد تنگ قرار مى ‏دهد» (اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ). اشاره به اينكه آن ها كه به خاطر جلب در آمد بيشتر در روى زمين فساد مى‏ كنند، پيوندهاى خدايى را مى ‏برند، و عهد الهى را مى‏ شكنند تا در آمد و بهره بيشترى از زندگى مادى پيدا كنند، توجه به اين حقيقت ندارند كه روزى و كم و زياد آن به دست خدا است.

از آيات مختلف ديگر قرآن نيز همين معنا، به خوبى استفاده مى ‏شود كه خدا روزى هر كس را بخواهد وسيع و روزى هر كس را بخواهد محدود مى ‏سازد، اما اين سخن به آن معنا نيست كه بعضى از جاهلان پنداشته ‏اند كه بايد دست از فعاليت كشيد و در گوشه ‏اى نشست تا خدا آنچه مقدر است برساند.

اين گونه افراد از دو نكته اساسى غافلند: 1. اينكه خواستن و مشيت و اراده الهى كه در اين آيات به آن اشاره شده يك مساله دلبخواه و بى ‏حساب نيست، بلكه مشيت خداوند از حكمت او جدا نيست و هميشه روى حساب لياقت ها و شايستگي ها است. 2. اينكه اين مساله به معنا نفى عالم اسباب نمى ‏باشد، چرا كه عالم اسباب يعنى جهان تكوين، نيز خواست خدا و مشيت تكوينى خدا است، و هيچگاه از مشيت تشريعى او جدا نخواهد بود. به عبارت روشنتر اراده خدا در زمينه وسعت و تنگى روزى، مشروط به شرائطى است كه بر زندگى انسان ها حكم‏ فرماست، و تلاش ها و كوشش ها و اخلاص ها و فداكاري ها، و به عكس سستى و تنبلى و بخل و آلودگى نيت ها، نقش تعيين كننده ‏اى در آن دارد، به همين دليل قرآن مجيد كرارا انسان را در گرو سعى و كوشش و تلاش و فعاليت خود شمرده، و بهره او را از زندگى به ميزان سعى و تلاشش مى ‏داند.(2)

احادیث فراوانی هم در زمينه تلاش و كوشش براى تحصيل رزق و روزى و مذمت بيكارى، پرخوابى و تنبلى نقل شده است. از جمله در حديثى كه از امير مؤمنان (ع) مى ‏خوانيم: «هنگامى كه موجودات در آغاز با هم ازدواج كردند، تنبلى و ناتوانى با هم پيمان زوجيت بستند و فرزندى از آنها به نام «فقر» متولد شد!».(3)

و همچنین از امام صادق(ع) نقل شده است: «در طلب روزى و نيازهاى زندگى تنبلى نكنيد چرا كه پدران و نياكان ما به دنبال آن مى ‏دويدند و آن را طلب مى‏ كردند».(4)

و نیز در حدیثی از امام باقر(ع) آمده است: «من مردى را كه در كار دنيايش تنبل باشد مبغوض مى‏ دارم، كسى كه در كار دنيا تنبل باشد (با اينكه ثمره ‏اش به زودى نصيب او مى ‏شود) در كار آخرتش تنبل تر است».(5)

قرآن با تكيه كردن روى سعى و تلاش به افراد تنبل و بيكار هشدار مى ‏دهد كه سعادت سراى ديگر را تنها با اظهار ايمان و سخن نمى ‏توان به دست آورد، بلكه عامل اصلى سعادت سعى و تلاش است. اين حقيقت در بسيارى از آيات قرآن منعكس است. تا همگان بدانند مواهب و نعمت های دنياى مادى را بى سعى و تلاش نمى‏ توان به دست آورد، چگونه مى ‏توان انتظار داشت كه سعادت جاودانى بدون آن به دست آيد.(6)

#قرآن #رزق #روزی

علی کفشگر فرزقی

منابع:

1. تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،ج‏11، ص: 312

2. تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،ج‏10، ص: 199و 204

3. الكافي (ط - الإسلامية)؛ محمد بن یعقوب کلینی،ج‏5؛ ص86(نقل از تفسیر نمونه)

4. من لا يحضره الفقيه؛ شیخ صدوق،ج‏3؛ ص157(نقل از تفسیر نمونه)

5. الكافي (ط - الإسلامية)؛ محمد بن یعقوب کلینی،ج‏5؛ ص85(نقل از تفسیر نمونه)

6. تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی،ج‏12، ص: 69


مطالب مرتبط