زیارت از نگاه جامعه شناختی

از نظر جامعه شناسی، زیارت را می توان الگوی مشترک رفتاری افرادی دانست که به یک مکان مقدس می روند.

زیارت از نگاه جامعه شناختی

اگر دقیقاً به جایگاه زیارت در دنیای کنونی توجه کنیم، در می یابیم که هم اکنون دنیای به اصطلاح متمدن نه تنها خود را بی نیاز از زیارت نمی داند، بلکه فطرتاً ستایش و زیارت قبور مقدس را برای تشفی آلام دنیوی ضروری می داند. جایی که انسان به دور از گرفتاری های تمدن جدید بتواند باا کسی گفتگو کند و درد دل خویش را با او در میان نهد .درک این واقعیت و نیاز فطری باعث شده است که در کشورهای بزرگ و پیشرفته دنیا مثل انگلستان، فرانسه و ایتالیا ،زیارت گاه های بزرگ هر یک با نام خاص وجود داشته باشد.

زیارت شکل خاصی از نیایش است که کسی یا چیزی توسط گروهی مورد توجه قرار می گیرد و به وسیله آن مستقیماً از خداوند طلب حاجت می شود. این خواهش ها و ابراز نیازها ممکن است بر اساس نیازهای مادی و معنوی باشد که با توجه به شخصیت و شناخت افراد از خود و محیط اطراف ، درجات مختلفی دارد. گاهی زیارت با مراسم ویژه ای توأم است که در طی آن فرد دارای رتبه ای خاص می شود و از احترام خاصی نزد افراد هم کیش خود برخوردار می گردد؛ برای مثال می بینیم در کشور خودمان بسیاری از افراد پس از تشرّف به اماکن مذهبی با پیشوندهایی مثل حاجی، مشهدی یا کربلایی خوانده می شوند.

از نظر جامعه شناسی، زیارت را می توان الگوی مشترک رفتاری افرادی دانست که به یک مکان مقدس می روند. زیارت هر طور که باشد از دو رکن اصلی برخوردار است؛ عرض ارادت و احترام، عرض نیاز و ارائه مشکل و تقاضا برای رفع آن.

حال این سؤال مطرح است که کدام طبقات اجتماعی برای عرض ارادت به زیارت می روند و چه طبقات اجتماعی برای ابراز نیاز و رفع گرفتاری. بدیهی است تمامی افرادی که برای زیارت به یک مکان مقدس، وارد می شوند ابراز ارادت و مودت، اولین ویژگی رفتاری آنها است. ولی با توجه به اینکه فقر و نیاز مالی یکی از مهم ترین آسیب های اجتماعی است. برخی زائرین از طبقات کم درآمد اجتماعی هستند.

اگر بخواهیم به رابطه طبقات و زیارت بنگریم، زیارت را نمی توان به هیچ طبقه اجتماعی محدود دانست؛ چرا که هر کس دارای اعتقاد درونی عمیق به دین و مذهب و مبانی آن است، به زیارت می رود و این اختصاص به فقرا و اغنیا باسواد و بی سواد ندارد؛ یکی از ملاک های دیگر که می تواند زائران را به صورت طبقات اجتماعی مشخص نمایان سازد میزان مسافت و طول مسیر شهر زیارتی از محل زندگی زائران است؛ هر چه میزان مسافت مکان زیارتی از زندگی افراد بیشتر باشد، امکان زیارت برای طبقه آسیب پذیر و قشرهای کم درآمد کمتر خواهد بود.

یکی دیگر از ملاک هایی که موجب می شود به زیارت با دیدی طبقاتی نگاه نشود؛ اعتقاد به شفادهندگی وجود مقدس پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام است؛ از آنجا که ممکن است افراد بیمار و لاعلاج در تمام اقشار و طبقات جامعه وجود داشته باشد، زائران برای گرفتن شفا از هر طبقه اجتماعی که باشند برای زیارت به اماکن زیارتی مشرّف می شوند.

البته در شرایط کنونی به علت شیوع ویروس کرونا، توصیه اکید پزشکان بر رعایت فاصله اجتماعی و استفاده از ماسک و عدم حضور در تجمعات است، بنابراین پیشنهاد می شود زائران گرامی زیارت را خلاصه و از راه دور انجام دهند.

منبع: کتاب فرهنگ و آداب زیارت، رضا باقریان موحد، ص 107-105.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر