زیارت جامعه کبیره

سراسر زیارت جامعه، مملو از ذکر کمالات و فضایل ائمه اطهار علیهم السلام است و زائر با نهایت احترام و ادب در آستانشان اظهار ارادت، اخلاص، خضوع و خشوع می کند

زیارت جامعه کبیره

زیارت جامعه زیارتی است که هر یک از ائمه معصومین علیهم السلام را می توان با آن زیارت کرد و به این عنوان زیارت های بسیاری رسیده است.

در اینجا زیارت جامعه کبیره -که شهرت جامعه بودنش بیشتر است- به طور اجمال توصیف می گردد: این زیارت به سندهای معتبر از حضرت امام هادی علیه السلام روایت شده و جمع بسیاری از علما و مؤمنین به خواندن آن مداومت داشته اند و از آثار معنوی آن داستان هایی نقل می کنند، چنان که عده ای نیز به شرح آن پرداخته اند.

سند این زیارت به موسی بن عبدالله نخعی می رسد که گفت: «به حضرت امام هادی علیه السلام عرض کردم: ای فرزند رسول خدا! سخن بلیغ کاملی به من بیاموزید که هرگاه یکی از شما را زیارت کنم آن را بخوانم. امام علیه السلام فرمود: چون به درگاه رسی شهادتین بر زبان جاری کن و باید که پیشتر غسل نموده باشی و هنگامی که وارد شوی و قبر را ببینی، بایست و سی بار الله اکبر بگو، آن گاه با دلی استوار و بدنی آرام اندکی پیش برو، گام هایت را نزدیک هم بگذار، و بایست و سی بار تکبیر بگو، سپس به قبر نزدیک شو و چهل بار الله اکبر که صد تکبیر تمام گردد. آن گاه بگو: السلام علیکم یا اهل بیت النبوه...».

عبارت های فصیح، جمله بندی های ظریف و معانی دقیق این زیارت، توجه دانشمندان را جلب کرده، مضامین آن مجموعه ای از عقاید حقه شیعه است که توأم با دلایل محکم به طور معجزه آمیزی بیان گردیده است. مرحوم علّامه مجلسی رحمه الله پس از شرح بعضی از عبارت های این زیارت، فزون تر از سایر زیارت ها چنین فرموده: «سخن را در شرح این زیارت اندکی بسط دادیم _ هر چند که حق آن را وفا ننمودیم تا مبادا رشته کلام به درازا کشد _ زیرا که این زیارت از لحاظ سند صحیح ترین، و عموم موردش بیشتر و الفاظ آن فصیح تر و معنی آن رساتر و شأن و عظمت آن بلندتر است.(1)

شایان ذکر است که خواندن این زیارت، بارها از سوی حضرت ولیّ عصر عج الله تعالی فرجه الشریف به افراد مختلف سفارش و تشویق گردیده است.(2) همچنین این زیارت را از راه دور هم می شود خواند، چنان که شیوه جمعی از مؤمنین است، به امضای امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف نیز رسیده است.(3)

زیارت جامعه و توهم غلوّ

سراسر زیارت جامعه، مملو از ذکر کمالات و فضایل ائمه اطهار علیهم السلام است و زائر با نهایت احترام و ادب در آستانشان اظهار ارادت، اخلاص، خضوع و خشوع می کند، لیکن هیچ گونه غلوّ و اغراقی در آن وجود ندارد؛ زیرا: اولاً، آنچه که در بیان بلندی از امام هادی علیه السلام آمده، بخشی از کمالات آن انوار پاک را ذکر می کند وگرنه فضایل آن ذوات مقدس بیش از اینهاست.

سرّش آن است که آن انسان های کامل و خلفای الهی، آینه تمام نمای جمال و جلال الهی و آیه های بزرگ او هستند و خدا را نشانه ای برتر از آنان نیست علی علیه السلام فرمود: «ما لله آیه أکبر منّی»(4) و در زیارت آن حضرت می گوییم: «السلام علیک یا آیه الله العظمی»(5) و همان گونه که اوصاف کمال الهی پایان ناپذیر است، اوصاف کمال آینه داران آن جمیل مطلق نیز پایان ندارد.

ثانیاً مرز غلوّ خارج کردن آنان در مقام تعریف و تمجید از دایره عبودیت است وگرنه ثناگویی در این محدوده هرگز غلوّ نیست. لذا فقهای بزرگوار شیعه ضمن فتوا به حرمت سجده برای غیر خدا گفته اند: «آنچه را که گروهی از شیعه به صورت سجده نزد قبر امیرالمؤمنین و ائمه علیهم السلام انجام می دهند مشکل است که انسان قائل به جواز آن شود، مگر آنکه به قصد شکر خدای تعالی برای ادراکِ توفیق زیارت باشد.»(6)

ثالثاً، یکی از آداب زیارت این است که زائران زیارت خود را با تکبیرات صدگانه شروع کنند، یعنی بعد از آنکه صد بار اعتراف به عظمت خدا کردند و او را از هر وصف و ثنای برتر دانستند، به ثناگویی اهل بیت علیهم السلام و شمارش کمالات آنان بپردازند. مجلسی اول رحمه الله می گوید: «تکبیرهای صدگانه برای تفهیم این نکته است که عظمت و کبریایی از آن خداست.»(7) محدث قمی رحمه الله نیز در ابتدای همین زیارت می گوید: «شاید وجه تکبیر، چنان که مجلسی اول گفته، این باشد که اکثر طباع مایلند به غلو، مبادا از عبارات امثال این زیارات به غلو افتند یا از بزرگی حق سبحانه و تعالی غافل شوند یا غیر اینها».

همچنین زائر بعد از شمارش مقداری از کمالات به توحید ناب باز می گردد و شهادت به وحدانیت و یگانگی خدا می دهد، آن گاه به عبودیت و رسالت رسول اکرم صلی الله علیه و آله شهادت می دهد تا اقرار کند ما سوی الله -حتی ائمه اطهار(علیهم السلام)- بر سر سفره کرامت آن بنده برگزیده خدا نشسته اند و خود آن حضرت از برکت عبودیت به این کمالات رسیده است.

سپس ذکر فضایل آن پیشوایان نور را ادامه می دهد و در ضمن آن نیز همواره اقرار می کند که مرز میان واجب تعالی و ممکنات را در هم نریخته و هرگز ائمه علیهم السلام را به سر حدّ وجوب نرسانده است. مثلاً می گوید: «شما (اهل بیت عصمت علیهم السلام) به سوی خدا می خوانید و به او راهنمایی می کنید...».

مطیع فرمان الهی هستید، قیام به امر او می کنید، عامل به اراده او هستید و... ؛ شما را خداوند از لغزش ها نگه داشت، از فتنه ها ایمن گردانید، از آلودگی پاک نمود و پلیدی ها را از شما دور گردانید و تطهیرتان کرد؛ بنابراین، هیچ گونه استقلالی برای ائمه (علیهم السلام) در این زیارت مطرح نشده تا شبهه غلو پیش آید.(8)

منبع: کتاب فرهنگ و آداب زیارت، رضا باقریان موحد، ص 85-81.

-------

پی نوشت ها:

1. بحارالانوار، ص 102، ص 144.

2. روضه المتقین، ج 5، ص 451؛ النجم الثاقب، ص 343.

3. ابواب الجنّات، ص 333.

4. الکافي,ج۱, ص۲۰۷

5. المزار الکبير,ج۱,ص۲۰۵.

6. العروه الوثقی، فصل 30.

7. روضه المتقین، ج 5، ص 453.

8. ادب فنای مقربان، ج 1، صص 80 -84.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر