زیارت مثنوی عشق (7)

​یکی از بدیع ترین راهکارهای ائمه (علیهم السلام) برای جلوگیری از این انحراف ها و اختلاف ها آن بود که آنان باور و معارف شیعی اثنی عشر را در قالب دعا به...

زیارت مثنوی عشق (7)


این مثنوی عشق از آغاز زیارت تا بدین جا دفتر معرفت آموزی و امام شناسی است که از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) شروع شده، به منجی عالم پایان می یابد. متن این زیارت، گرامی داشتِ انسان های شایسته، هنرمند، فرهیخته، فرهنگ ساز، نقش آفرین و مصلح است که خواندن آن، نام و یادشان و عشق و ارادت به کمالاتشان زنده می گردد.
آری، خاندان علوی برای نشر علوم نبوی، سختی ها به جان خریدند. آنان دانا به رموز زندگی و آگاه به فنون بندگی اند. پس ای زائر کوی یار، اگر بخواهی امیر بر تن خود باشی و اسیر نفس خود نباشی، باید الگوی بندگی را از خاندان نبوی بیاموزی، چرا که آنان کشتی نجات و چراغ هدایت اند که بندگان را به سرمنزل مقصود و ساحل امن محبوب می رسانند.
ای مسافر کوی یار، در ادامۀ نجوای عاشقانۀ خود بگو: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَبْدِکَ وَ وَلِیِّکَ الْقَائِمِ بِأَمْرِکَ وَ الدَّاعِی إِلَى سَبِیلِکَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ وَ وَلِیِّ دِینِکَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْعَامِلِ بِأَمْرِکَ الْقَائِمِ فِی خَلْقِکَ وَ حُجَّتِکَ الْمُؤَدِّی عَنْ نَبِیِّکَ وَ شَاهِدِکَ عَلَى خَلْقِکَ الْمَخْصُوصِ بِکَرَامَتِکَ الدَّاعِی إِلَى طَاعَتِکَ وَ طَاعَةِ رَسُولِکَ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِمْ أَجْمَعِینَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى حُجَّتِکَ وَ وَلِیِّکَ الْقَائِمِ فِی خَلْقِکَ صَلاةً تَامَّةً نَامِیَةً بَاقِیَةً تُعَجِّلُ بِهَا فَرَجَهُ وَ تَنْصُرُهُ بِهَا وَ تَجْعَلُنَا مَعَهُ فِی الدُّنْیَا وَ اْلآخِرَةِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَقَرَّبُ إِلَیْکَ بِحُبِّهِمْ وَ أُوَالِی وَلِیَّهُمْ وَ أُعَادِی عَدُوَّهُمْ فَارْزُقْنِی بِهِمْ خَیْرَ الدُّنْیَا وَ اْلآخِرَةِ وَ اصْرِفْ عَنِّی بِهِمْ شَرَّ الدُّنْیَا وَ اْلآخِرَةِ وَ أَهْوَالَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ.»

مفاهیم
دادگرا، بر محمد بن علی که بنده و سلطان قائم به امر تو و دعوت کننده خلق به راه تو بوده، رحمت بفرست. مهربانا، بر علی بن محمد که بندۀ تو و حافظ و نگهبان دین تو بوده، درود بفرست. عزیزا، بر حسن بن علی که عامل به فرمان تو و قیام کننده میان خلق تو بوده، درود فرست؛ او که حجت توست و از جانب پیامبرت ادای فرایض دین و تعلیم حق می فرمود و گواه حقانیت تو بر خلق است و کرامت لطف تو به وی اختصاص یافت و خلق را دعوت به طاعت بندگی و اطاعت از رسول تو می نمود.
خداوندا، بر حجت خود و ولّی قائم میان خلقت، رحمتی کامل و رو به فزونی و ابدی بفرست که موجب تعجیل در ظهورش گردد و به وسیلۀ آن او را یاری کن و در دنیا و آخرت ما را با او همنشین گردان
رحمتگرا، به سبب دوستی آنان به تو تقرب می جویم و دوستان امامان را دوست دارم و از دشمنان آن ها بیزارم. پس با یاری آنان خیر دنیا و آخرت را روزیِ من گردان و با یاری آنان شر دنیا و آخرت و هراس های روز قیامت را از من بازدار.

5a1149c3e6cac.jpg


شفا
۷-۲- جنگ نرم
ائمۀ شیعه (علیهم السلام) برای تثبیت عقاید اسلامی در حوزه های میدانی و فکری به نبرد با دشمنان پرداخته اند. در حوزۀ میدانی جنگ هایی صورت گرفته که آنان به نحو احسن و با ایثار کامل، خود را وقف دین و آرمان های انسانی نمودند. نمونۀ آشکار آن مبارزۀ سالار شهیدان، امام حسین (علیه السلام) است، اما در حوزۀ فکری، آنان در قالب دعا، حدیث ها و روایت ها؛ مبانی فکری خود را تبیین کرده اند.
بدون تردید دعا مکتب تعلیم و تربیت انسان هاست که در نوع خود بدیع است. دعاها، دانشگاهی آموزشی-پژوهشی عمومی است که توسط ائمه (علیهم السلام) پایه گذاری شده و هدف های زیادی همچون؛ جلوگیری از انحطاط فکری و فساد اخلاقی داشته و در کنار آن، هدف اصلی نهادینه کردن فرهنگ و باورهای شیعی بوده است.

دعا مکتب تعلیم و تربیت انسان هاست که در نوع خود بدیع است.


علت انتخاب دعا، آن است که ائمه (علیهم السلام) باورها و اخلاقیات ناب شیعی را در قالبی به نام «دعا» قرار داده اند تا از حساسیت زایی و انحراف آن جلوگیری کنند و حساسیت دشمنان برانگیخته نشود و بر این باور باشند و بیندیشند که امامان با خدای خود حرف می زنند و با او گفت وگو می کنند و کار خاصی انجام نمی دهند. آری، دشمنان فلسفه وضع دعا را از منظر امامان نفهمیدند.
یکی از اعتقادهای مهم شیعی، پذیرفتن امامتِ دوازده امام است. ائمه (علیهم السلام) اعتقادات دینی و معرفی اوصاف امام را در قالب «دعا» برای پیروان خود بیان کرده اند. در این قسمت زیارت در قالب دعا، طلب رحمت برای ائمه (علیهم السلام) و سلسلۀ امامت را از امام علی (علیه السلام) تا امام زمان (روحی و ارواحنا له الفدا) بیان کرده و اوصاف هر یک را به نحوی تبیین کردند، مثلاً امام سجاد (علیه السلام) سرور عابدان، امام باقر (علیه السلام) را سید عالمان و همچنین القاب و اوصاف فاطمه زهرا (سلام الله علیها) و نبی گرامی (صلی الله علیه و آله) را در زیارت آورده اند.
به بیان دیگر، پس از رحلت پیامبر فرقه ها و مذاهب متعددی تشکیل گردید که همگی قرآن و پیامبر (صلی الله علیه و آله) را قبول داشتند، ولی اختلاف هایی در برداشت و تفسیر آموزه های قرآنی سبب ایجاد و تعدد فرقه های اسلامی مانند مجسّمه، اسماعیلیه، واقفیه، باطنیه و... شد.
یکی از بدیع ترین راهکارهای ائمه (علیهم السلام) برای جلوگیری از این انحراف ها و اختلاف ها آن بود که آنان باور و معارف شیعی اثنی عشر را در قالب دعا به پیروان خود عرضه کردند.
افزونی معارف شیعی مانند خدا و اوصافش، نبوت و معاد و ویژگی های آن و دشمنی با اهل بیت (علیهم السلام) سبب فروپاشیدگی این معارف می شد. برای همین امامان برای حفظ معارف ناب اثنی عشر اسلحه ای به نام دعا را به کار برده تا بتوانند این معارف را از گزند انحراف حفظ کنند. نمونۀ آن ذکر سلسلۀ امامت در قالب دعا برای شیعیان است که در دعاهای متعدد به چشم می خورد و نیز در همین قسمت از زیارت امام رضا (علیه السلام) در قالب دعا برای هر امام اوصاف خاصش را بیان کرده، سلسلۀ امامت را یک یک ذکر کرده اند. بنابراین نیایشگر یا زائر هنگام خواندن دعا شناخت اولیه و اجمالی نسبت به دوازده امام می یابد و تکرار درودها بر ائمه (علیهم السلام) در تثبیت نگرش فرد و باور به امامان موثر است. البته شناخت تفصیلی امامت و آموزه های آنان نیاز به مجال دیگری دارد.

تکرار درودها بر ائمه (علیهم السلام) در تثبیت نگرش فرد و باور به امامان موثر است.


باور به اصول دینی (خدا، پیامبر، معاد) دین داری را شکل می دهد که سبب معنابخشی به زندگی انسان می شود. این دین داری در سطح فردی و اجتماعی فایده های زیادی دارد. در سطح فردی سبب آرامش روان و خشنودی و رضایت از زندگی می گردد. البته فایده های دیگری بر آن مترتب است که بحثش در این مجال نمی گنجد.
از سوی دیگر تحقق این خشنودی از زندگی، طبق نظر پژوهشگران با سه عامل عمده محقق می گردد: ۱. حمایت اجتماعی؛ ۲. نزدیکی به خدا؛ ۳. یقین وجودی.[1] آنچه در این قسمت مورد بحث می باشد، نزدیکی به خداست.
به نظر پولنر (۱۹۸۹) نزدیکی به خدا با رضایت از زندگی همبستگی دارد. همچنین طبق نظر کرک پاتریک (۱۹۹۲) تجربۀ دینی و نیایش موجب افزایش خشنودی می شود و در فرد احساس ارتباط اجتماعی با خدا ایجاد می کند.

5a1149e9cf5bd.jpg


در این قسمت از زیارت آمده است: «خدایا، به سبب دوستی ائمه (علیهم السلام) به تو تقرب می جویم.» بنابراین درخواست تقرب جویی به خدا به وسیلۀ ائمه (علیهم السلام) راهکاری است که در متن زیارت آمده است و اگر زائر آن را الگوی خود قرار دهد و در زندگی ائمه (علیهم السلام) و در سختی ها و شیوۀ زیستشان مطالعه کند و نیز نحوۀ تعامل آنان با مردم را و ارتباط شان را با خدا و محور دانستن قرب الهی را الگوی زندگی خود قرار دهد و به خدا نزدیک شود، رضایت وی از زندگی اش بیشتر خواهد شد؛ چنان که نمونۀ جامع رضایت از زندگی ائمه معصوم (علیهم السلام) بوده اند، اگرچه دشواری های زیادی برای آنان وجود داشته است.
البته قرب به خدا برای دین های گوناگون ماهیت و مصداق متفاوتی دارد، ولی در اینکه همه خود را با موجود برتری مرتبط می کنند و در این ارتباط نیّت فرامّادی دارند، مشترک اند، اما برای تبیین و مصداق تقرب در هر دینی معیارهای خاصی لازم است. با این همه، آنچه مورد بررسی پژوهشگران قرار گرفته و تأثیر آن در سلامت تأیید شده، آن است که فرد با نیروی برتری به نام خدا ارتباط ویژه ای می یابد و این ارتباط در روش برخورد وی با مسائل زندگی تأثیر مثبت دارد و این امر به رضایت وی از زندگی می انجامد
به نظر ما نحوۀ تقرب به خدا از منظر شیعۀ اثنی عشر جامع تر و کامل تر از هر فرقه و دینی است که اثبات آن نیاز به مجال دیگری دارد. بنابراین، این قسمت زیارت از دو جهت مورد استفاده قرار گرفت؛ نخست آنکه متن زیارت در قالب دعا، سلسله امامت و اوصاف ویژۀ هریک را بیان کرده که یک شناخت اجمالی برای امام شناسی به شمار می رود، دوم آنکه تقرب به خدا به واسطۀ امام را متذکر شده که این نزدیکی و ارتباط معنوی با خالق، طبق نظر متخصصان در رضایت مندی فرد موثر می باشد و اگر زائر قرب الهی را الگوی خود قرار دهد و به آن عمل کند، رضایت مندی وی از زندگی بیشتر خواهد بود؛ گرچه مشکلات عدیده ای داشته باشد.

برای مشاهده مطلب قبلی اینجا و بعدی اینجا کلیک کنید

منبع: کتاب ندای عشق رضوی، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی



-----------------------------
پی نوشت ها:
[1]. آذربایجانی، مسعود، درآمدی بر روان‌شناسی دین، ص۱۵۸.


مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر