با نگاه به پیشینه دو رویکرد سازش و مقاومت، می توان گفت که این موضوع جدیدی نیست.

((سازش)) در شرایط فشار؛ یعنی تسلیم!

((سازش)) در شرایط فشار؛ یعنی تسلیم!

با توجه به تأکید ویژه مقام معظم رهبری بر راهبرد مقاومت برای تحقق اهداف انقلاب و نظام، علل طرح خط سازش در شرایط کنونی از طرف برخی عناصر و گروه های سیاسی چیست؟
با نگاه به پیشینه دو رویکرد سازش و مقاومت، می توان گفت که این موضوع جدیدی نیست. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ما همواره با این مسئله مواجه بوده ایم. در مقابل خط مقاومت و ایستادگی که خط مقابله با زیاده خواهی های دشمنان انقلاب به خصوص آمریکاست، همواره موضوع سازش از راه گروه های دگراندیش، ضدانقلاب و لیبرال ها مطرح بوده است؛ کسانی که دنبال خط سازش هستند یا دوستان غافل هستند و یا به واقع خیانت می کنند. تجربه ۳۰ ساله نظام نشان می دهد با شکستن مقاومت و عقب نشینی، به هیچ وجه غرب حاضر به سازش و عقب نشینی نخواهد شد. در این زمینه ۳ تجربه تاریخی وجود دارد:
نخست اینکه «یاسر عرفات» در سازمان آزادی بخش فلسطین از لحظه ای که پذیرفت اسلحه را زمین بگذارد و از راه سیاسی مسائل فلسطین را حل کند، او را وادار کردند که قدم به قدم عقب نشینی کند و آخر الامر نیز بدون آنکه پیگیری سازش حاصلی در بر داشته باشد در نهایت وی را با وضعی فضاحت آمیز مسموم کردند.
تجربه دوم مربوط به دوران اصلاحات و تعلیق غنی سازی در ایران است. در آن دوره، ایران طی توافق نامه ای حاضر شد به منظور اعتمادسازی به طور داوطلبانه غنی سازی را متوقف کند. معتقدم که این توافق نامه، در واقع تسلیم نامه بود. بعد از این بود که غرب توقعاتش را یکی پس از دیگری، پله به پله بالا برد. ابتدا که نطنز تعطیل شد و در ادامه خواستند که تأسیسات اصفهان و اراک و حتی آزمایشگاه های هسته ای دانشگاه ها نیز تعطیل شود و در نهایت هم گفتند که حتی یک سانترفیوژ نیز نباید داشته باشید.
تجربه سوم، نامه دولت اصلاحات در سال ۲۰۰۳م. بود که بدون اذن و اطلاع مقام معظم رهبری به وسیله «صادق خرازی» برای دولت «بوش» فرستاده شد؛ در آن نامه نوشتند که حاضرند دست از حمایت حزب ا… بردارند و غنی سازی هسته ای را متوقف کنند. آمریکایی ها جواب نامه را ندادند، حتی ایران را به عنوان محور شرارت معرفی کردند.

مبانی تئوریک خط سازش چیست؟
طرفداران رویکرد سازش معتقدند که می توان تقابل میان ایران و غرب را به تعامل تبدیل کرد یعنی بازی را به «حاصل جمع جبری مثبت» مبدل نمود که در آن هر دو طرف نفع ببرند مثل تجارت و خرید و فروش. در مبادله این طور نیست که لزوماً یک طرف ضرر کند و طرف دیگر نفع ببرد، بلکه هر دو طرف سود می کنند؛ اما آن ها از درک این نکته کلیدی غافل هستند که شرایط موجود، شرایطی برابر نیست.
اگر در گذشته معاملات و تفاهم هایی بین آمریکا و شوروی صورت می گرفت، بر این مبنا بود که هر دو ابر قدرت بودندو شرایط تقریباً یکسانی داشتند. آن ها از اینکه نوع رابطه ما با استکبار و آمریکا از جنس متفاوتی است، غافل هستند. اگر آمریکا بخواهد به ما امتیازهای مادی بدهد، در مقابل ارزش ها و اصول را از ما می گیرد.
در برخی محافل علمی و بعضاً رسانه ای مطرح می شود که رویکرد مقاومت هزینه زا است، از این رو برای پرهیز از هزینه های احتمالی تنها راه ممکن دست کشیدن از مقاومت است و پیگیری خط سازش است. بر این اساس چه طور می

توان با اتکا به رویکرد مقاومت به اهداف دست یافت؟
باید پرسید که چه چیزی هزینه ندارد؟ هر سیاستی که اتخاذ شود، هزینه های خاص خود را دارد. حتی اگر سیاست سازش هم پیش گرفته شود، باید از برخی اهداف و منافع دست کشید. هزینه هایی که می پردازیم در ازای استقلال و پیشرفت است. در طول جنگ، تحریم ها ما را مجبور کرد که به قطعه سازی روی بیاوریم، این امر منجر به این شد که ۸ سال روی پای خود بایستیم که ثمره امروز آن صنایع نظامی خودکفاست. شرایط امروز ما با شرایط ۲۰ سال پیش، کاملاً به نفع ما تغییر کرده است. زمانی که آمریکا در اوج قدرت بود، سازش نکردیم، حال که امروز آمریکا و اروپا دچار بحران های فراوان سیاسی و اقتصادی هستند و به تعبیری در سراشیبی سقوط قرار دارند، با آن ها سازش کنیم؟! طرح و پیگیری رویکرد سازش، احمقانه ترین سیاست است.

در رویکرد سازش مفروض این است که برای تحقق اهداف سند چشم انداز و تبدیل شدن به قدرت اول منطقه، به ناچار باید با نظام بین الملل تعامل صلح جویانه داشت؛ هر چند ممکن است از لحاظ اخلاقی و حتی آرمانی خلاف معیار ها و موازین باشد. بر این اساس پیگیری آرمان ها و تعامل صلح جویانه به طور هم زمان، چگونه می سر می شود؟
نخست اینکه تعاملات و تبادلات بین المللی، با وابستگی، سازش و تسلیم در برابر قدرت های استکباری بسیار متفاوت است. ما هیچ گاه مرز هایمان را نبستیم و تعاملات اقتصادیمان را با دنیا قطع نکردیم، بلکه همواره این غرب بوده که در قطع روابط، پیش گام بوده است. اگر امروز چین به عنوان یک قدرت بزرگ اقتصادی مطرح است، ناشی از تحریم های ۲۵ ساله ای است که غرب بر آن ها اعمال کرده است. زمانی می توانیم به عنوان قدرت بر تر منطقه ای مطرح باشیم که دارای اقتصاد بومی، طبیعی، خودکفا و متکی به خود باشیم؛ بنابراین باید بر اساس سیاست مستقل ملی که در سند چشم انداز ۲۰ ساله نیز ذکر شده، پیش برویم.

دوم اینکه بر خلاف آنچه که غربی ها می گویند و متأسفانه عده ای هم در داخل آن را در رسانه ها بازتولید می کنند، تعاملات بین المللی به معنای رابطه دولت هاست. این در حالی است که در نگرش ما، منظور از رابطه و تعامل بین المللی، رابطه با ملت هاست. حضرت امام می فرمود که ما باید سعی کنیم روابطمان را با ملت ها توسعه دهیم. اگر موانعی در این راه وجود دارد، ناشی از دولت های آن هاست. برگزاری اجلاس غیرمتعهد ها در ایران نشانه وجود تعاملات بین المللی ماست که توانستیم ۱۲۰ کشور را دور هم جمع کنیم. از این رو باید بین داشتن تعاملات بین المللی و تسلیم در مقابل استکبار جهانی فرق گذاشت.

در رویکرد سازش گفته می شود که راهکار تعامل با نظام بین الملل، پذیرش قواعد حاکم بر ساختار نظام بین المللی است. این در حالی است که رویکرد مقاومت با بعضی از این قواعد در تعارض قرار دارد. چه طور می توان در عین پافشاری بر اهداف و آرمان ها، تعاملات بین المللی داشت؟

در اینکه قواعد بین المللی بر اساس سلطه و زور است و قدرت حرف اول را می زند تردیدی وجود ندارد و به همین علت نظام موجود بین المللی، نظام سلطه لقب گرفته است. در عین اینکه ما نظام سلطه را قبول نداریم اما تلاش می کنیم که این نظام را با نظام عادلانه تری جایگزین کنیم؛ این گونه نبوده که ما از همین قواعد بهره برداری نکنیم. وجود همه این موارد، به این معنا نیست که مسئله جنگ تحمیلی را به شورای امنیت نبریم یعنی تعامل در چارچوب قواعد بین المللی، بدون اینکه مبانی نظام سلطه را پذیرفته باشیم. امروز موفق شده ایم بخش قابل توجهی از این قواعد را تغییر دهیم. به عنوان نمونه، گفتمان انقلاب اسلامی یا گفتمان عدالت امروزه گفتمانی جهانی شده است در حالی که هیچ گاه چنین امری سابقه نداشته است.

چرا رویکرد سازش در پیگیری منافع ملی نارساست؟ علل ناکارآمدی این رویکرد در راهبرد کلان کشور چیست؟
به طور کلی تا زمانی که ایران به عنوان یک بازیگر قدرتمند و دارای حق برابر در صحنه بین الملل مورد شناسایی قدرت های دیگر قرار نگیرد، خط سازش به معنای تسلیم است، هر زمانی که غربی ها پذیرفتند که سیاست دوگانه خود را کنار بگذارند، آن موقع می توان در شرایط مساوی و برابر، مذاکره کرد. ولی تا زمانی که آن ها همچنان به جمهوری اسلامی، به عنوان یک کشور فرودست می نگرند و سیاست چماق و هویج را به کار می برند، راهی جز مقاومت نداریم.
شرایط موجود، شرایطی برابر نیست و از این رو راهی جز مقاومت و ایستادگی وجود ندارد. تجربه تاریخی به ما نشان داده که هر کس بیشتر مقاومت کند در درازمدت موفق تر است. این دقیقاً مطابق آیه شریفه قرآن است که می فرماید: «فستقم کما امرت؛ استقامت کنید آن گونه که به شما امر شده است.»

نتایج و پیامدهای رویکرد مقاومت برای ایران و به طور کلی برای خط مقاومت در منطقه چیست؟
به نظر می رسد مقاومت روز به روز قدرتمند تر، کارآمد تر و گسترده تر می شود. حزب ا… لبنان توانست با اتکا بر راهبرد مقاومت، اولین شکست را به رژیم به اصطلاح شکست ناپذیر صهیونیستی وارد آورد یا حماس در باریکه غزه، توانست در جنگ ۲۲ روزه بر رژیم صهیونیستی غلبه کند. این ها نشانگر این است که خط مقاومت پیروز است.

این سؤال مطرح است که در شرایط کنونی چرا سازش نمی کنیم؟ چرا ما نمی توانیم از این شرایط به نفع خود بهره برداری کنیم؟ آیا به واقع در این شرایط ما می توانیم بهره بردار باشیم؟
در شرایط فشار و تحریم، پذیرش هر نوع سازشی یقیناً به تسلیم منجر خواهد شد، بنابراین هیچ راهی جز مقاومت نیست.

یکی از محورهای اصلی خط سازش اولویت ملاحظه های اقتصادی بر ملاحظه های سیاسی- امنیتی است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
این طور نیست که ملت به خاطر گلایه های اقتصادی، دست از مقاومت و ایستادگی بردارد، زیرا انقلاب را از آنِ خود می داند و حفظ ارزش ها را از همه امور بالا تر و مهم تر؛ ما هم به حمدا… پتانسیل لازم برای مقاومت را داریم. باید از این موقعیت ها استفاده کنیم، خودکفایی را توسعه داده و تولید ملی را افزایش دهیم و سعی کنیم منابع بالقوه ای که در کشور وجود دارد را به حالت بالفعل دربیاوریم و از این رو باید با تکیه بر استعدادهای بومی سعی کنیم که روی پای خود بایستیم، اگر می خواهیم مقتدر باشیم این تنها راه موفقیت است. ما یقین داریم که عنایات الهی حامی این ملت است و باید با تکیه بر عنایات الهی قدرتمندانه بایستیم.

با توجه به اینکه هر دو رویکرد سازش و مقاومت حامیان خاص خود را دارد، آینده شرایط را چگونه ارزیابی می کنید؟
با توجه به اینکه شرایط امروز با گذشته کاملاً متفاوت است، معتقدم آینده پس از «پیچ بزرگ تاریخی» از آنِ اسلام و مقاومت است؛ اما در این مسیر، با چالش های متعددی مواجه خواهیم شد که می توان با حوصله، تحمل، تدبیر و دوراندیشی، با موفقیت از چالش ها عبور کنیم و ان شاءا… به قله های پیشرفت برسیم.

منبع : پایگاه تحلیلی تبیینی برهان؛ عنوان اصلی مصاحبه « مقاومت ابزاری برای پیشرفت یا مانعی در برابر آن؟ »


مطالب مرتبط