سیری در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در تحقق وحدت اسلامی

اگر جامعه مطابق با روش پیامبر اسلام و اهل بیت علیهم السلام اداره گردد اختلافات فرقه ای بین مسلمن معنا نخواهد داشت.

سیری در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در تحقق وحدت اسلامی

زهرا صداقتی خلیل آباد، پژوهشگر سطح دو مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)

چکیده:
در این تحقیق سعی شده با سیری در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و بیان ویژگی های شخصیتی آن حضرت و شیوه ایشان در ایجاد برادری میان مردم آن عصر، به بررسی چگونگی ایجاد جامعه ای متحد با وجود فرق مختلف مسلمین بپردازیم. بدیهی است که اگر جامعه مطابق با روش پیامبر اسلام و اهل بیت علیهم السلام اداره گردد اختلافات فرقه ای بین مسلمن معنا نخواهد داشت.
کلیدواژه: پیامبر، برادری، برابری، وحدت، شیعه، سنی.

مقدمه:
اساس عظمت دعوت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) دعوت به توحید و یکتاپرستی است که در کلمه ی طیّبه ی «لا اله الا الله» خلاصه می شود. کلمه ای که از آن ارزنده تر و آزادی بخش تر نیست. کلمه ای که در آن تمام برابری ها و برادری ها و الغای امتیازات پوچ و موهوم نهفته است. کلمه ای که استثمار و استضعاف را محکوم و ریشه کن می سازد و هر اطاعتی را که در اطاعت خدا و قانون خدا درج نباشد، ناروا و غیرمجاز قرار می دهد. کلمه ای که اعلان آزادی بشر است. دعوت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) دعوت به برادری و همکاری و اخوت همگانی است که در آن رنگ و نژاد و فاصله های دیگر محو شود تا تمام بشر را بتواند با هم برادر سازد. بر اساس همین اصل است که قرآن می فرماید: «همه به ریسمان خدا چنگ بزنید و متفرق و جدا نشوید و نعمت خدا را بر خودتان یاد کنید آن هنگام که با هم دشمن بودید و خدا میان دل های شما الفت و پیوند داد پس به لطف او برادر شدید.»1 (آل عمران: 103)
از آن جا که در جامعه کنونی دشمنان با دامن زدن به اختلافات فرقه ای سعی در بد نام کردن اسلام و مسلمین مخصوصاً تشیع در بین دیگر ادیان دارند بدیهی است که در این مقاله سعی شده است به چگونگی ایجاد وحدت و برادری بین مسلمین با توجه به سیره پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) پرداخته شود. از این رو به بیان رفتار ایشان در برخورد با افراد گوناگون و روش ایجاد وحدت در جامعه اسلامی آن زمان می پردازیم.
1. سیره آن حضرت در برخورد با افراد
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نمی نشست و بر نمی خواست مگر با یاد خدا جل اسمه و جایی خاص برای نشستن خود نداشت و دیگران را نیز از این که جایی را برای نشستن خود اختصاص دهند، منع می کرد. به هر مجلس که وارد می شد، در جایی می نشست که دایره نشستن به آن جا رسیده بود و دستور می داد در مجلس این چنین بنشینند. به اهل مجلس توجه یکسان داشت تا گمان در تبعیض در کسی حاصل نشود. پدر مهربان امت بود، همگان در برابر حق، نزدش یکسان بودند. همنشینان وی همه برابر و هم ارج بودند، تنها میزان برتری در پرهیزکاری و فروتنی بود.2 (عسکری، نقش ائمه (علیهم السلام) در احیای دین، ج1، ص390)
تنها میزان برتری در پرهیزکاری و فروتنی است.
تمام این برخورد های پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در نفی نژاد پرستی، قوم گرائی و تبعیض های ناروا بود؛ زیرا در زمان ظهور اسلام در میان اعراب مسأله ی نژاد پرستی و تفاخر به قبیله، فراوان وجود داشت. اسلام با تعصبات قومی و قبیله ای به شدت برخورد کرد و معیار برتری انسان ها را تقوی قرار داد. خداوند در قرآن کریم می فرماید:
«ای مردم! بی تردید ما همه ی افراد نوع شما را از یک مرد و زن (آدم و حوا) آفریدیم و شما را قبیله ای بزرگ و کوچک قرار دادیم تا همدیگر را بشناسید، مسلماً گرامی ترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست، همانا خداوند بسیار دانا و آگاه است.»3 (حجرات: 13)
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره می فرمایند: «ای مردم همانا خدای شما یکی و پدر شما یکی است، همه شما از آدم، و آدم از خاک است، همانا گرامی ترین شما نزد خداوند باتقواترین شماست، و عرب را بر عجم فضیلتی نیست جز به تقوا.» 4(ابن شعبه، تحف العقول، ص 34)
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در معاشرت بشاش، نرم خو و ملایم بود. خشونت، دشنام گویی، عیب جویی یا ستایش گری در برخوردش وجود نداشت. 5(عسکری، همان) رهبر یک جامعه وقتی در پیشبرد اهداف خود و هدایت افراد آن موفق است که شخصیت و خلق و خوی او مورد پذیرش مردم قرار گیرد. خداوند در این باره خطاب به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: «اگر این خلق و خوی تو نبود، اگر به جای این اخلاق نرم و ملایم، اخلاق خشن و درشتی داشتی، مسلمانان از دور تو پراکنده می شدند.» 6(آل عمران: 159) و این چنین بود که پیامبری امی توانست حکومتی واحد و متحد را پایه ریزی کند.


اسلام با تعصبات قومی و قبیله ای به شدت برخورد کرد و معیار برتری انسان ها را تقوی قرار داد.

2. بنیان گذاری جامعه اسلامی بر پایه اخوت و برادری برای حفظ اتحاد
سیره ی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم)، بر پایه ایجاد انس و اخوت میان اقشار مختلف جامعه اعم از ثروتمند و فقیر، سیاه و سفید ... بود. همچنین ایجاد پیمان میان دو قبیله اوس و خزرج برای تحقق وحدت اسلامی و تحریک احساسات ملی و دینی از جمله راهکارهای رسول اعظم برای تحقق وحدت و ایجاد برادری بین مسلمین بود.
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) اولین جامعه اسلامی را چنین بنیان گاری فرمود، هر دو تن از مهاجران را با یکدیگر برادر ساخت، مانند ابوبکر و عمر و نیز هر یک از مهاجران را با یک انصاری برادر ساخت، مانند ابوبکر با خارجه بن زبیر انصاری، و عمر بن خطاب با عتبان بن مالک انصاری. 7(عسکری، ج 2، ص 63) و در هر نوبت علی (علیه السلام) را برادر خود خواند و به او فرمود: «تو در دنیا و آخرت برادر من هستی.» 8(ابن طاووس، الطرائف، ص 469)
این قراردادهای اخوت و برادری در میان مهاجر و انصار، راهبردی اساسی در راستای تحقق وحدت اسلامی، به شمار می رود که یکی از کارآمدترین راهکارها بوده است، به گونه ای که انصار برادران مهاجرشان را در اموال و خانه های خود شریک می دانستند و ایجاد برادری و اخوت بین مسلمین از جانب پیامبر هم سبب ایجاد صمیمیت و تقویت انسانیت در بین مسلمین و هم سبب حفظ و تقویت قدرت مسلمانان در برابر نفوذ دشمنان شد. رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) با عقل رشید و وجدان سلیم دریافته بود که افراد بشر در اصل طینت و مواهب فطری نظیر یکدیگرند و همه ی آنان دارای روح و اراده و عواطف و احساسات انسانی هستند، و تفاوت در نژاد و رنگ و زبان و ... منشاء تبعیض در حقوق نمی تواند باشد، پس نباید بعضی از افراد بشر، بعضی دیگر را به بردگی بگیرند و علاوه بر سلب آزادی، آنها را از تمام حقوق بشری نیز محروم بدارند؟
ایشان چون می دانستند که از بین بردن یک اندیشه باطل که در قلب و جان مردم رسوخ کرده و همچون سنتی شکل گرفته است جز از راه ایجاد تحول در طرز فکر جامعه میسر نمی گردد، پس در اقدامی جهاد گونه برای از بین بردن تبعیض طبقاتی، بردگان و اربابان را برادر اعلام کرده و بین آنها نیز پیوند اخوت برقرار نمودند.
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) با اعلام حمایت از قشر محروم و ستم دیده، وحدت و اخوت و برادری و برابری را در جامعه مسلمین نهادینه کردند و با تحمل، مدارا و گذشت از مسایل شخصی به خاطر مصالح امت، امتی واحد و یکپارچه به وجود آوردند.


سیره ی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم)، راهکارهای فراوان و مختلفی برای تحقق وحدت و ایجاد برادری بین مسلمین، ارائه داده است.


بعد از پیامبر عظیم الشأن نیز گرچه به وجود آمدن اختلافات و باورهای متفاوت سبب به وجود آمدن فرقه های مختلف در میان مسلمین شد، اما باز هم کوشش امام علی (علیه السلام) در حفظ وحدت جامعه اسلامی و در راستای آن حفظ ارزش های اسلامی بی نظیر بود.
چنان که خود حضرت فرمود: «بدان، هیچ کس نیست که برای انتظام امر امت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و الفت و دوستی میان آنان از من حریص تر باشد.»9 (وطن دوست، وحدت و همگرایی، ص46) تمام تلاش های سایر ائمه (علیهم السلام) نیز در پیشگیری از تحریف اسلام ناب در بین مسلمین بود و این که شیعه و سنی جدای از برخی اختلافات همه در راه راستین اسلام قدم بردارند و برای حفظ حقیقت اسلام که رسیدن به کمال الهی است، تلاش کنند و اگر رهبران سرزمین های اسلامی در برخورد با فرق مختلف رفتاری بدور از تبعیض را در پیش گیرند و اخوت و برادری بین مسلمین اعم از شیعه و سنی عصر حاضر نیز برقرار گردد، جامعه مسلمین به رشد و شکوفایی شگرفی دست خواهد یافت و دست دشمنان اسلام از سرزمین های آنها کوتاه خواهد شد.
مقام معظم رهبری درباره حفظ وحدت بین مسلمین در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت هفته وحدت فرمودند: «ما نمی گوییم که سنی های عالم بیایند شیعه بشوند، یا شیعه های عالم دست از عقیده شان بردارند. البته، اگر یک سنی یا هر کسی تحقیق و تفحص کرد، عقیده اش هرچه شد، باید بر طبق عقیده و تحقیق خودش عمل کند. تکلیف او با خدایش است. حرف ما در هفته ی وحدت و به عنوان پیام وحدت این است که مسلمانان بیایند با هم متحد بشوند و با یکدیگر دشمنی نکنند، محور هم کتاب خدا و سنت نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و شریعت اسلامی باشد. این حرف، حرف بدی نیست. این حرف، حرفی است که هر عاقل بی غرض و منصفی، آن را قبول خواهد کرد.» 10(بیانات مقام معظم رهبری در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت هفته وحدت، 19/7/68، www.leader.ir)

حرف ما در هفته ی وحدت و به عنوان پیام وحدت این است که مسلمانان بیایند با هم متحد بشوند و با یکدیگر دشمنی نکنند، محور هم کتاب خدا و سنت نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) و شریعت اسلامی باشد.


نتیجه:
در عصر حاضر که دشمنان برای از بین بردن وحدت بین مسلمین و سیطره ی بر آنها به اختلافات بین شیعه و سنی دامن می زنند و به نام اختلافات فرقه ای دست به کشتار دسته جمعی آنها زده اند، اگر هدف پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از تأسیس حکومتی الهی را مورد توجه قرار دهیم و سیره و رفتار آن حضرت را که بر مبنای برادری و برابری همه مسلمین بود را در جامعه اسلامی پیاده کنیم و عقد اخوت آن حضرت را بین فرق مختلف مخصوصاً شیعه و سنی برقرار نماییم، دست ابرقدرتها و مستکبران را از اسلام ناب محمدی کوتاه خواهیم کرد.
-------------------------------------
پی نوشت ها:
1. وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ َأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً.
2. عسکری، مرتضی، نقش ائمه (علیهم السلام) در احیای دین، دوم، بی جا، منیر، 1385، ج1، ص390.
3. یا أیُّهَا النّاسُ إِنَّا خَلَقناکُم مَن ذَکَرٍ وَ أُنثَی وَ جَعَنَاکُم شُعُوباً وقَبَائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکرَمَکُم عِندَاللّهِ أَتقَاکُم إِنَّ اللهَ عَلیم خبیر.
4. ایها الناس ان ربکم واحد و ان اباکم واحد کلکم لآدم و آدم من تراب.ان اکرمکم عندالله اتقیکم و لیس لعربی علی عجمی فضل الا بالتقوی؛ ابن شعبه، حسن بن علی، تحف العقول، قم، صالحان، 1382، ص 34.
5. نقش ائمه (علیهم السلام) در احیای دین، ج 1، ص 390.
6. فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللهِ لِنتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِکَ.
7. نقش ائمه در احیای دین، ج2، ص63.
8. أنتَ أخی فِی الدّنیا و الاخره؛ ابن طاووس، علی بن موسی، الطرائف، ترجمه داود الهامی، دوم، قم، نوید اسلام، 1374، ص 469.
9. وطن دوست، رضا، وحدت و همگرایی در اندیشه اسلامی، تهران، نشر دانشگاه، 1388، ص 46.
10. بیانات مقام معظم رهبری در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت هفته وحدت، 19/7/68، www.leader.ir.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر