سیمای علمی حضرت رضا علیه السلام

در اینجا به سیمای علمی حضرت رضا علیه السلام اشاره می شود...

سیمای علمی حضرت رضا علیه السلام

ائمه علیهم السلام علم پيغمبر خاتم و تمام پيغمبران و اوصياء پيشين خود را به ارث برده ‏اند چنانچه در روایتی حضرت رضا عليه السلام به عبداللَّه جندب نوشت: «همانا محمد صلّى اللَّه عليه و آله امين خدا بود در ميان خلقش و چون آن حضرت در گذشت، ما خانواده وارث او شديم، پس ما هستيم امين خدا در زمين، علم بلاها و مردن ها و نژاد عرب و تولد اسلام نزد ماست (يعنى نژاد صحيح و فاسد عرب را مي شناسيم و از محل تولد اسلام كه دل انسانست آگاهيم) و چون هر مردى را ببينيم مي شناسيم كه او در حقیقت مؤمن است يا منافق و نام شيعيان ما و نام پدرانشان، نزد ما ثبت است».[1]

در اینجا به سیمای علمی حضرت رضا علیه السلام اشاره می شود:

- عالم آل محمد

حضرت رضا علیه السلام را عالم آل محمد نامیده اند. حضرت موسى بن جعفر به فرزندان خود مي فرمود: «اين برادر شما علي بن موسى الرضا عالم آل محمّد است در مسائل دينى به او مراجعه كنيد و هر چه گفت قبول نمائيد».[2] همچنین به اقرار همه، دانشش بی پایان بود.[3]

اباصلت هروی گفته است: «داناتر از علی بن موسی الرضا ندیدم. هر دانشمندی که با وی نشست و برخاست می کرد، این را تصدیق می کرد. مأمون عباسی دانشمندان ادیان و فقیهان شرایع را در مجلسی جمع کرد و حضرت رضا را دعوت کرد تا با آنان گفتگو کند. حضرت همه شان را مجاب کرد و همگی فضل و دانش وی را ستودند و به ناتوانی خودشان اعتراف کردند».[4]

- پاسخ گویی

حضرت رضا عله السلام دانش را گنج می دانست و کلیدش را پرسش: آن حضرت از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه فرمود: «علم و دانش همانند خزينه‏ ها (گاو صندوق ها) است، كه كليدهاى آنها پرسيدن است، پس بپرسيد! زيرا در اين امر، چهار طائفه داراى اجر باشند: پرسنده، آموزنده، شنونده و پاسخ دهنده».[5]

آن حضرت با نشاط و جدیت به راهنمایی مردم و پاسخ دادن به سؤالاتشان می پرداخت. شواهد این موضوع در تاریخ بسیار است؛ از جمله یکی از یارانش می گوید: «در خدمت علی بن موسی الرضا بودم؛ درحالی که خانه ایشان پر بود از مردم و آن ها سوال می کردند و آن حضرت پاسخ می فرمود».[6]

و هرچه از او می پرسیدند، جواب می گفت و هیچ پرسشی را بی پاسخ نمی گذاشت. پاسخ هایی هم که می داد، مستند به قرآن بود. خودش تعریف می کرد: «در مدینه در روضه حضرت رسول می نشستم. علما هم در آنجا زیاد بودند. هر وقت در مسئله ای می ماندند، به من اشاره می کردند و مسائل شان را از من می پرسیدند. من هم به همه سؤال هایشان پاسخ می گفتم»[7]

پدرش امام کاظم نیز به فرزندانش توصیه می کرد که: «همه مسائل تان را از او بپرسید و گفته هایش را نگه دارید».[8]

مأمون بارها با پرسش درباره چیزهایی آزمایشش می کرد؛ اما امام صبورانه به وی پاسخ کامل می داد. خلیفه عالمان را جمع می کرد: دانشمندان دیگر ادیان همچون جاثلیق و رأس الجالوت، سران صابئان، مانند عمران صابی و هربذاکبر و ابواسماعیل سندی، علمای زردشتی و مسیحی، متکلمانی مانند سلیمان مروزی و.... آنگاه از حضرت درخواست حضور می کرد. آنها از امام می پرسیدند و او یکی پس از دیگری در مناظره مغلوب شان می کرد.[9]

- گستره شاگردان

جلسه های علمی حضرت رضا علیه السلام مختص شیعیان نبود و بسیاری از دانشمندان سنی مذهب نیز در این جلسه ها شرکت می کردند. ابن جوزی، از اجتماع علمای بزرگ حدیث و پیشوایان سنی مذهب در نیشابور و استقبال از امام یاد کرده است. او از شخصیت هایی نام می برد که دور مرکب امام حلقه زدند و از امام درخواست حدیث کردند: یحیی بن یحیی، اسحاق بن راهویه، محمد بن رافع، احمد بن حرب و....[10]

- گسترش علوم

آن حضرت برای تأکید بر گسترش علوم اهل بیت، این طور دعا می کرد: «رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْيَا أَمْرَنَا؛ خدارحمت کند بنده ای را که علوم ما را زنده کند». پرسیدند: «علوم شما را چگونه زنده کند؟» فرمود: «فرا بگیرد و به مردم بیاموزاند؛ چون که مردم اگر زیبایی های کلام ما را بدانند، از ما پیروی می کنند».[11]

- علم آموزی

حضرت رضا علیه السلام در علم آموزی، شرم وحیا را قبول نداشت: «کسی که علم ندارد، نباید از یادگیری خجالت بکشد».[12]

- آگاهی به همۀ زبان ها

آن حضرت به تمام زبانها مسلط بود و با افراد به زبان خودشان گفتگو می کرد. احمد بن زیاد همدانی به نقل از اباصلت می گوید: به خدا قسم، او فصیح ترین مردم و عالم ترین به هر زبانی بود. روزی به حضرت عرض کردم: «ای پسر پیامبر، متعجبم از اینکه شما به تمامی لغات با اختلافاتی که دارند، این طور تسلط دارید!» فرمود: «اباصلت، من حجت خدا بر بندگان اویم و خدا حجتی را بر قومی برنمی انگیزد که زبان آنان را نفهمد. این خبر به تو نرسیده است که امیرمؤمنان علی (ع) فرمود: «به ما فصل خطاب داده اند» مگر فصل خطاب غیر از دانستن زبان های مردم است؟».[13]

منبع: برمدار آفتاب: سبک زندگی بر مدار حیات رضوی، محمدحسین پورامینی؛ تهیه و تدوین اداره تولیدات فرهنگی آستان قدس رضوی؛ مشهد، شرکت به نشر، 1396ش، ص 66 – 64.[با اضافات و تغییر]

------

پی نوشت ها:

[1] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج ‏1، ص 223.

[2] بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏، ج 49، ص 100.

[3] سیر اعلام النبلاء، ذهبی، محمد بن احمد، مؤسسه ‏‏الرساله، بیروت، چاپ یازدهم، 1417ق، ‏ج 9، ص 387.

[4] إعلام الورى بأعلام الهدى، طبرسى، فضل بن حسن‏، اسلاميه‏، تهران‏، 1390ق،‏ ص 328.

[5] عيون أخبار الرضا عليه السلام، شیخ صدوق، نشر جهان‏، تهران‏، 1378 ق،‏ ج 2، ص 28.

[6] مناقب آل أبي طالب عليهم السلام، ابن شهر آشوب مازندرانى، علامه‏، قم، 1379ق‏، ج 4، ص 334.

[7] إعلام الورى بأعلام الهدى، ص 328.

[8] بحار الانوار، ج 49، ص 100.

[9] عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 154.

[10] المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، به تحقیق محمد عبدالقادر و مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ دوم، 1415ق، ج 10، ص 120.

[11] عیون اخبار الرضا، ج 1، ص 307.

[12] همان، ج2 ، ص 44.

[13] همان، ج 2، ص 228.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر