صبر پیامبر گرامی اسلام در برابر مصیب عمویشان حمزه

هنگامى كه پيامبر اسلام وضع دردناك شهادت حمزه بن عبدالمطلب را ديد به جای انتقام، صبر را برگزید.

صبر پیامبر گرامی اسلام در برابر مصیب عمویشان حمزه

خداوند درباره اینکه اگر با دشمن درگيرى حاصل شد و آنها دست به تعدى و تجاوز زدند و مسلمانان بر آنها پیروز شدند و دست یافتند به مسلمانان دستور مى ‏دهد: «وَ إِنْ‏ عاقَبْتُمْ‏ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ‏ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ‏»[1]- اگر خواستيد مجازات كنيد فقط به مقدارى كه به شما تعدى شده كيفر دهيد (و نه بيشتر از آن) ولى اگر شكيبايى پيشه كنيد و عفو و گذشت، اين كار براى شكيبايان بهتر است».

در بعضى از روايات مى ‏خوانيم كه اين آيه در جنگ احد نازل شده، هنگامى كه پيامبر صلی الله علیه و آله وضع دردناك شهادت عمويش حمزه بن عبدالمطلب را ديد (كه دشمن به كشتن او قناعت نكرده، بلكه سينه و پهلوى او را با قساوت عجيبى دريده و كبد يا قلب او را بيرون كشيده است و گوش و بينى او را قطع نموده بسيار منقلب و ناراحت شد) و فرمود: «اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ وَ إِلَيْكَ الْمُشْتَكَى وَ أَنْتَ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا أَرَى»- خدايا حمد از آن تو است و شكايت به تو مى‏ آورم و تو در برابر آنچه مى ‏بينم يار و مددكار مايى.

سپس فرمود: «لَئِنْ ظَفِرْتُ لَأُمَثِّلَنَّ وَ لَأُمَثِّلَنَّ»- اگر من بر آنها چيره شوم آنها را مثله مى ‏كنم، آنها را مثله مى ‏كنم، (و طبق روايت ديگرى فرمود هفتاد نفر آنها را مثله خواهم كرد).

در اين هنگام آيه نازل شد «وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ‏» بلافاصله پيامبر صلی الله علیه و آله عرض كرد: «أَصْبِرُ أَصْبِرُ»- خدايا صبر مى‏ كنم، صبر مى ‏كنم.[2]

با اينكه اين لحظه شايد دردناكترين لحظه ‏اى بود كه در تمام عمر بر پيامبر اسلام گذشت، ولى باز پيامبر صبر کرد و به جای انتقام، راه عفو و گذشت را انتخاب كرد و چنان كه در تاريخ در سرگذشت فتح مكه مى خوانيم، آن روز كه پيامبر صلی الله علیه و آله بر اين سنگدلان پيروز و مسلط شد فرمان عفو عمومى صادر كرد و به وعده خودش در جنگ احد وفا نمود.

به راستى اگر انسان بخواهد نمونه عالى بزرگوارى و عواطف انسانى را ببيند بايد داستان احد را در كنار داستان فتح مكه بگذارد و آن دو را با هم مقايسه كند. شايد تاكنون هيچ ملت پيروز مسلطى با قوم شكست خورده اين معامله ‏اى را كه پيامبر صلی الله علیه و آله و مسلمانان پس از پيروزى با مشركان مكه كردند نكرده باشد آنهم در محيطى كه انتقام و كينه‏ توزى در بافت جامعه آنها نفوذ كرده بود، و كينه‏ها را نسل به نسل به ميراث مى‏ گذاردند و اصلا ترك انتقام ‏جويى در آن محيط عيب بزرگى بود.

نتيجه اينهمه بزرگوارى و عفو و گذشت آن شد كه اين ملت جاهل و لجوج چنان تكان خوردند و بيدار شدند كه به گفته قرآن‏ «يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً»[3] گروه گروه در آئين خدا وارد شدند.

البته اين عفو و گذشت و صبر و شكيبايى در صورتى اثر قطعى خواهد گذارد كه بدون هيچ چشمداشتى انجام پذيرد يعنى فقط به خاطر خدا باشد، لذا قرآن اضافه مى ‏كند: «وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ» شكيبايى پيشه كن و اين شكيبايى تو جز براى خدا و به توفيق پروردگار نمى ‏تواند باشد.

آيا انسان مى ‏تواند در برابر اين صحنه ‏هاى جانسوز كه تمام وجودش را آتش مى ‏كشد بدون يك نيروى الهى و انگيزه معنوى صبر و استقامت كند؟ و اين همه ناراحتى را در روح خود پذيرا باشد و شكيبايى را از دست ندهد؟ آرى اين تنها در صورتى ممكن است كه براى خدا و به توفيق خدا باشد.

در روایات می خوانیم حضرت رسول صلی الله علیه و آله پس از اينكه شهداى احد را دفن كردند به طرف مدينه مراجعت كردند، هنگامى كه از محله بنى اشهل و بنى ظفر مي گذشتند فرياد ناله و شيون زنان اين دو قبيله را شنيدند، در اين هنگام ديدگان مباركش پر از اشك شد و گريه كرد، پس از اين فرمود، اينك براى حمزه گريه ‏كننده‏ اى نيست. سعد بن معاذ و اسيد بن حضير چون اين سخن از آن جناب شنيدند گفتند: هيچ زنى ابتدا بر كشته‏ هاى خود گريه نكند، مگر اينكه قبلا در منزل فاطمه حاضر شود و در مصيبت حمزه با وى شركت كند، هنگامى كه پيغمبر فرياد شيون زنان را در منزل فاطمه علیهاالسلام شنيد فرمود: برگرديد خداوند شما را رحمت كند، شما امروز حق مواسات را انجام داديد.[4]

منبع: تفسير نمونه، ج‏11، ص: 458، تفسیر آیه 126 سوره نحل.

پی نوشت ها:

[1] نحل، 126.

[2] تفسیر عیاشی ذیل تفسیر آیه 126 سوره نحل.

[3] نصر، 2.

[4] إعلام الورى بأعلام الهدى، طبرسى، فضل بن حسن‏، اسلاميه‏، تهران‏، 1390ق‏، ص 85.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر