امام رضا علیه السلام در عين حالي كه با ظالم مبارزه مي‌كرد، به محرومان و مستمندان نيز بي نهايت رسيدگي كرده و در مقابل آنان خاضع و فروتن بود

ظلم ستيزي و صلابتِ امام رضا علیه السلام

ظلم ستيزي و صلابتِ امام رضا علیه السلام

شكستن ابهت ستمگران يكي از شيوه هاي رهبري حضرت رضا علیه السلام در طول حیاتشان بوده است. آن حضرت با دفاع از ستم‌ديدگان و مبارزه‌ي مدبرانه و حكيمانه با حاكمان ظالم در اجراي عدالت اجتماعي و ترويج معارف عاليه الهي اقدام مي نمود.

آن بزرگوار بر اين باور وحياني قرآن اصرار مي کرد كه فروپاشي جوامع گذشته و هلاكت اقوام پيشين در اثر عدم اجراي عدالت و رواج ظلم و ستم و نا عدالتي در ميان مردم بوده است. همچنانكه قرآن مي فرمايد: «وَ ما كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرى‏ إِلَّا وَ أَهْلُها ظالِمُونَ؛‏ (1) و ما هرگز اهل آبادي‌ها و شهرها را هلاكت نكرديم و مگر اينكه اهل آنان ستمكار بودند».

به همين جهت هم رسول گرامي اسلام فرموده است:

«المُلکَ یَبقَی مَعَ الکُفرِ وَ لا یَبقَی مَعَ الظُّلمِ؟(2) حكومت بر مردم با كفر ادامه مي‌يابد اما با ظلم و ستم هرگز پايدار نخواهد بود»

زيرا ظلم و ستم مردم را به ستوه آورده و تبعيض و نا عدالتي تخم كينه و بغض و عداوت سردمداران ستم را، در دلهاي مردم پرورش مي‌دهد و در نتيجه در مدت زمان كوتاهي مردم با آنان مقابله كرده و از مسند حكومت آنان را به پائين مي‌كشند. اما كفر و اعتقادات فاسد حكمرانان، اگر در راستاي مقابله با مردم و ظلم و ستم آنان نباشد ممكن است سالهاي طولاني دوام يابد.

امام رضا علیه السلام در عين حالي كه با ستم و ستمگري مبارزه مي‌كرد به محرومان و مستمندان نيز بي نهايت رسيدگي كرده و در مقابل آنان خاضع و فروتن بود آن حضرت مي فرمود:

«عَوْنُكَ لِلضَّعيفِ مِنْ اَفْضَلِ الصَّدَقَةِ؛(3) ياري به بيچاره‌گان و محرومان از بهترين صدقات و اعمال نيك است».

چرا كه براي تحقق عدالت اجتماعي علاوه بر مقابله با نا عدالتي ها و ظلم و ستم لازم است كه از طبقات محروم حمايت شود و آنان بايد زير چتر حمايتي مسئولين جامعه قرار گيرند.

در زيارت نامه‌ي رجبيه‌ي حضرت رضا علیه السلام با اشاره به تلاشهاي عدالت خواهانه و محروميت زدائي آن بزرگوار مي‌خوانيم كه: السَّلَامُ عَلَى غَوْثِ اللَّهْفَانِ؛(4) سلام و درود بر فريادرس محرومان و ياري دهنده به بيچارگان و مستمندان».

در حالات آن حضرت آمده است كه آن بزرگوار تمام خدمتگزاران و غلامان سياه پوست را در سفره‌اش جمع كرده و با آنان غذا مي‌خورد بدون اينكه كمترين تبعيض بين آنان و ديگران داشته باشد تواضع و فروتني آن جناب در نزد فقراء ستودني بود.

آن حضرت همانطوري كه در مقابل نيازمندان و محرومان جامعه با فروتني تمام تلاش كرده و از هيچ كوششي فروگذار نبود همان طور هم در مقابل مستكبران و ستمگران با صلابت و قاطعيت عمل نموده و ابهت و غرور آنان را مي‌شكست.

شيخ صدوق در گزارشي از حالات آن حضرت آورده است كه: روزي فضل بن سهل - كه مسئوليت وزارت حكومت مامون را به عهده داشت و از سردمداران حكومت عباسي در عصر هارون و مامون به شمار مي‌رفت - به حضور امام رضا علیه السلام آمد.

مدتي در مقابل امام رضا علیه السلام ايستاد تا اينكه امام سربلند كرده و فرمود: چه كاري با من داشتي؟! فضل با آن همه غروري كه داشت و از بي‌اعتنايي حضرت رضا علیه السلام كلافه شده بود پاسخ داد: سرورم! اين نامه را از اميرالمومنين مامون در مورد عطايائي به من نوشته است و شما بعنوان ولي عهد مسلمانان شايسته‌تر يد كه همانند اين عطايا را بر من عنايت كنيد.

امام بدون اينكه به او اجازه نشستن دهد فرمود: نامه را بخوان و او در حال ايستاده آن نامه طولاني را قرائت كرد. هنگامي كه فضل از خواندن آن نوشته فارغ شد حضرت رضا علیه السلام فرمود: اي فضل ما نيز همانند آن نوشته را به تو مي‌دهيم تا زماني كه از معصيت خداوند بپرهيزي و تقوا پيشه كني!

ياسر خادم مي‌گويد: امام هشتم علیه السلام با يك جمله تمام بافته هاي او را پنبه كرد.(5)

منبع:

کتاب ويژگي هاي امام رضا علیه السلام: خصائص الرضويه، عبدالكريم پاك نيا، ص 127-129.

-------

پی نوشت ها:

1. قصص: 59.

2. شرح اصول كافي مازندراني، ج 9، ص 300.

3. تحت العقول، ص 446.

4. بحارالانوار، ج 99، ص 52.

5. عيون اخبار الرضا علیه السلام، ج 2، ص 16.


مطالب مرتبط