فلسفه انفاق

«الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ ممِّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ» ( سوره مبارکه بقره آیه 3)ممكن است برخى گمان كنند كه انفاق تنها فلسفه ‏اش پر شدن خلأهاى اجتماعى است،...

فلسفه انفاق

«الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ ممِّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ» ( سوره مبارکه بقره آیه 3)
ممكن است برخى گمان كنند كه انفاق تنها فلسفه ‏اش پر شدن خلأهاى اجتماعى است، و لذا مى‏ گويند اگر اين مسئله را حكومت‏ و دولت‏ به‏ عهده‏ بگيرد و با سازمان هايى كه تشكيل مى‏ دهد مشكلات فقر و مسكنت را حل نمايد، ديگر نيازى نيست كه به صورت انفاق هاى فردى انجام گيرد.
ولى اين‏چنين نيست، يعنى انفاق فلسفه ‏اش تنها پر شدن خلأها نمى ‏باشد بلكه رابطه ‏اى با «ساخته شدن» دارد.
اينكه انسان چيزى داشته باشد و از خود جدا كند و مظهر رحمانيت پروردگار بشود، نقش بزرگى در ساختن انسان دارد. عطوفت كه از ماده عطف است، يعنى تمايل و توجه به ديگران، با ديگران يكى شدن و دل به جاى دل آنها نهادن، خود هدف است و هدفى اساسى و قابل اهميت. اگر چنين مفهومى در جامعه نباشد، عيناً مثل آن است كه در محيط خانواده محبت و عطوفت مفقود گردد و به جايش مؤسسات تربيتى تشكيل شود.
راسل و پيروانش مى‏ گويند: مگر فلسفه زندگى خانوادگى جز اين است كه پدر و مادرها بچه ‏ها را بزرگ كنند و از حوادث محافظت نموده و در هنگام بيمارى سرپرستى نمايند؟ اين نحو تربيت كودك در زندگاني هاى قديم بوده است، ولى اينك كه جامعه ‏ها تكامل يافته ‏اند بايستى اين وظايف از خانواده‏ ها به مؤسسات بزرگ دولتى منتقل گردد. كودك از زايشگاه يكسره به مهد كودك برود و در آنجا در كنار كودكان ديگر بزرگ شود و بدين ترتيب آن مؤسسات جاى پدر و مادر را بگيرند و آن حقوقى كه در جوامع قديم ابوين بر عهده فرزندان داشتند و بالعكسْ وظايفى كه والدين نسبت به آنها بايد انجام دهند، همگى به صورت روابط ملت و دولت تبديل مى‏ گردد!
ولى عيب بزرگ اين قضيه، خارج شدن از مسير فطرت انسانى است. مادر و پدر، با عاطفه پدر و مادرى آفريده شده ‏اند و فرزند با عاطفه فرزندى؛ يعنى مادر به‏ دليل اينكه مادر است روحش اين‏چنين است كه مى‏خواهد كودكش را در آغوش مهر خود بپروراند و اين مطلب فطرى اوست، و حتى چنان ناخودآگاه اين اعمال انجام مى گيرد كه خودش هم نمى‏ داند چه مى‏ كند.
و از طرف ديگر همان بوسه مهربانانه مادر كه به صورت فرزندش مى ‏زند و آن گونه كه او را به سينه خودش مى‏ چسباند، در ضمنِ اين رفتار او را به مهر و محبت پرورش مى‏دهد و به عبارت ديگر با گرمىِ محبتْ او را مى ‏پزد؛ يعنى اين محبت ها نقش شارژ كردن او را دارد تا زمانى كه بزرگ مى‏ شود محبت هايى كه به او در كودكى شارژ شده است برق بدهد و با نگاه مهربانى به ديگران بنگرد. و لذا كودكانى كه از آغاز تولد در پرورشگاه تربيت شده ‏اند و آغوش مادر و محبت پدر را نديده‏ اند گاهى جانيان خطرناكى از آب درمى‏ آيند.
انفاق نيز از اين قبيل است. نبايد از يك جنبه آن را ملاحظه كرد و گفت فلسفه‏ اش تنها سير كردن شكم گرسنگان است و لذا مى‏ شود آن را از راه ديگر انجام داد، بلكه فلسفه انفاق انسان‏سازى است زيرا انسانها در سايه گذشت ها، بخشش ها و ايثارها روحشان روح انسانى مى‏ گردد.
روى اين حساب، كسى نمى‏ تواند بگويد من شخص قانعى هستم و به بادامى مى‏ سازم و نمى‏ خواهم چيزى داشته باشم، لذا شخص كاملى هستم. خير، شخصى كه مى‏ تواند داشته باشد بايستى به دست بياورد و با دهش مال، خود را تكميل كند.
نداشتن و ندادن كمال نيست، به دست آوردن و از خود جدا ساختن عامل سازندگى انسان است.
اين نكته از قرآن مجيد به خوبى به دست مى‏ آيد، آنجا كه خطاب به رسول اللَّه مى‏ فرمايد: «خُذْ مِنْ امْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها» ( سوره توبه آیه 103)
در اين آيه به همان فلسفه سازندگى صدقه اشاره مى‏ نمايد نه به فلسفه اجتماعى‏ اش يعنى سير كردن شكم مستمندان، زيرا مى‏ فرمايد از اموال آنها صدقه بگير كه به اين وسيله آنها را پاكيزه مى‏ كنى، آنها را رشد مى‏ دهى، درست مثل گياهى كه با وجين كردن رشد بيشترى يابد؛ و اصولًا هر موجود زنده‏ اى اين‏چنين است كه گرفتن آفت ها مساوى با رشد بيشتر آن است.
آشنایی با قرآن ج 2 ص 67الی 69
تهیه کننده: محمد رضا هادی زاده اصفهانی

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر