محتوای کتاب باید آموزنده باشد و اطلاعاتی نو و تجربیاتی جدید در اختیار کودک قرار دهد زیرا هدف اساسی ادبیات کودکان هدایت رشد آنان است .

محتوا و پیام کودک

محتوا و پیام کودک

منظور از محتوا و پیام کتاب همان روح حاکم بر کتاب و درونمایه آن است درست است که فهم و شناخت پیام کتاب نیاز به دقت و فرصت زمانی مناسب دارد اما به دلیل حجم مطالب کتاب های کودکان خصوصا خردسالان می توان در مدت زمان کوتاه به بررسی مقدماتی آن ها پرداخت . به هر حال کنکاش مختصر در محتوای کتاب لازم و گاه ضروری است زیرا محتوای کتاب است که بیشترین تاثیر تربیتی را در کودک به جای می گذارد هر چند که ویژگی های ظاهری کتاب بدون تاثیر نیست .

برخی ویژگی های مهمی که باید محتوای کتاب داشته باشند عبارتند از :

-محتوای کتاب باید آموزنده باشد و اطلاعاتی نو و تجربیاتی جدید در اختیار کودک قرار دهد زیرا هدف اساسی ادبیات کودکان هدایت رشد آنان است . کودک به دلیل عدم توسعه تجربیات با دنیایی از سئوال و ابهام درباره محیط خود روبه روست که با توسعه و تکامل ارتباط وی با محیط ، اندک اندک دامنه تجربیات و وسعت دانستنی هایش گسترش می یابد کتاب ها باید در این راستا توسعه بخش دامنه تجربیات آنها باشند .

ویژگی آموزنده بودن متضمن مفهوم دیگری نیز هست و آن اینکه خصوصا اگر شامل پندها و نصیحت های اخلاقی باشد می بایست غیرمستقیم صورت گیرد ، یعنی این که از ارائه نصیحت های مستقیم به دور باشد . مثلا به جای این که بگوییم پرندگان را دوست داشته باشد این پند در قالب داستان یا شعر به صورت غیر مستقیم آورده شود و کودک خود آن را با تمام وجود حس کند زیرا کودکان از پندهای صریح و و مکرر گریزان هستند . به بیان دیگر شیوه مستقیم تاثیر کمتری بر رفتار کودکان دارد.

نکته دیگر در مورد آموزنده بودن آن است که محتوا باید در بطن خود شوق به کشف مجهولات و علاقه به جستجو و کنجکاوی را در کودکان زنده نماید .

-محتوا باید به لحاظ ارزشی جنبه مثبت داشته باشد .

محتوا باید متناسب با ارزش ها و هنجارهای جامعه و خانواده باشد و تضادی با ارزش های پذیرفته شده و مورد احترام جامعه نداشته باشد دیگر این که محتوا باید امید به زندگی و بالندگی را در کودک ایجاد کند و تصویری زیبا برای کودک به نمایش بگذارد غرض آن نیست که از سختی ها دردها ، رنج ها و ... حرفی به میان نیاید ولی جلوه حاکم در تصور کودک باید زیبایی ها باشد .

پیام کتاب باید مدافع ارزش های انسانی اسلامی بوده محبت و دوستی در دل کودک ایجاد کند همچنین سرشار از صفا و صمیمیت باشد و احساسات و گرایش های عالی کودک را مانند خداجویی ، کما گرایی و ... تقویت کند .

-محتوا باید متناسب با رشد جنبه های عقلانی ، اجتماعی ، عاطفی و علایق و رغبت هادر مراحل مختلف رشد کودکان باشدهر مرحله از رشد آنان واجد خصوصیاتی است . بنابراین باید در تبیین و تهیه محتوای و پیام کتاب ها به این نکته توجه داشت به عنوان نمونه در مورد جنبه ذهنی هر چه سن کودک کمتر باشد پیام ها بایستی ساده و قابل فهم یعنی حسی تر باشد مفاهیم و موضوعات انتزاعی و مجرد برای کودک ایجاد مشکل می کند . در صورت نیاز ، باید این مفاهیم حتی المقدور حسی و عینی شوند یا با مثال های حسی و عینی بیان شوند. در جنبه های دیگر نیز باید مقتضیات مرحله ای که کودکان در آن قرار دارند به همین گونه مورد توجه قرار گیرد .


مطالب مرتبط