آیه نخست سوره قمر به معجزه بزرگ شق القمر اشاره دارد كه هم دليلى است بر قدرت خداوند بزرگ بر هر چيز و هم نشانه ‏اى است از صدق دعوت پيامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله)

معجزه دو نیم شدن ماه

معجزه دو نیم شدن ماه

در روایات آمده است: «مشركان نزد رسول خدا (ص) آمدند و گفتند: اگر راست مى‏گويى و تو پيامبر خدايى ماه را براى ما دو نیم كن! فرمود: اگر اين كار را كنم ايمان مى‏آوريد؟ عرض كردند آرى- و آن شب، شب چهاردهم ماه بود- پيامبر (ص) از پيشگاه پروردگار تقاضا كرد آنچه را خواسته ‏اند به او بدهد ناگهان ماه به دو نیم شد، و رسول اللَّه آنها را يك يك صدا مى‏ زد و مى ‏فرمود: ببينيد».(1)

لذا در آیه نخست سوره قمر به معجزه بزرگ شق القمر اشاره دارد كه هم دليلى است بر قدرت خداوند بزرگ بر هر چيز و هم نشانه ‏اى است از صدق دعوت پيامبر گراميش. مى ‏فرمايد: «قيامت نزديك شد و ماه از هم شكافت»! (اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ).

شكافتن ماه خود دليلى است بر امكان به هم ريختن نظام كواكب و نمونه كوچكى است از حوادث عظيمى كه در آستانه رستاخيز در اين جهان رخ مى ‏دهد، چرا كه تمامى كواكب و ستارگان و زمين در هم مى ‏ريزند و عالمى نو به جاى آن ها ايجاد مى ‏شود. گرچه بعضى از كوتاه ‏نظران اصرار دارند كه اين معجزه را طورى توجيه كنند كه از صورت يك خارق العاده خارج شود، چنان كه گفته ‏اند: آيه فوق از آينده خبر مى‏ دهد، و مربوط به «اشراط ساعت» يعنى حوادث قبل از قيامت است، ولى قرائن متعددى در آيه وجود دارد كه تاكيد بر وقوع يك اعجاز مى‏كند.

در علوم روز از سؤالات مهمى كه در اين بحث مطرح است اين است كه وقوع انشقاق و شكاف در اجرام آسمانى اصولا امكان دارد؟ يا اينكه علم آن را به كلى نفى مى‏كند؟ پاسخ اين سؤال با توجه به مطالعات و اكتشافات دانشمندان فلكى چندان پيچيده نيست، زيرا اكتشافات مى‏ گويد: چنين چيزى نه تنها محال نيست، بلكه بارها نمونه ‏هاى آن مشاهده شده، هر چند در هر كدام عوامل خاصى مؤثر بوده است.

به تعبير ديگر: كرارا در دستگاه منظومه شمسى و ساير كرات آسمانى انشقاق ها و انفجارهايى روى داده است. اما در اينكه شق القمر در مكه و قبل از هجرت پيامبر ص واقع شده در ميان مفسران و روات حديث بحثى نيست، ولى از بعضى روايات استفاده مى ‏شود اين امر در آغاز بعثت پيامبر (ص) بوده است. در حالى كه از بعضى ديگر برمى ‏آيد كه اين امر نزديك هجرت و در اواخر دوران مكه روى داده است، آن هم بنا به تقاضاى حقيقت ‏جويانى بود كه از مدينه خدمت پيامبر ص آمدند و در عقبه با او بيعت كردند.

و نيز در بعضى روايات مى‏ خوانيم كه علت پيشنهاد «شق القمر» به پيامبر (ص) اين بود كه مى ‏گفتند سحر در امور زمينى اثر مى‏ گذارد، ما مى‏ خواهيم مطمئن شويم كه معجزات محمد (ص) سحر نيست. حتى جمعى از متعصبان لجوج بعد از ديدن اين معجزه بزرگ گفتند ما قبول نخواهيم كرد مگر اينكه كاروان هاى شام و يمن فرا رسند، و از آن ها سؤال كنيم: آيا آن ها در مسير خود چنين چيزى را ديده ‏اند، اما هنگامى كه مسافران گفتند ديده ‏ايم باز ايمان نياوردند! .

البته اين معجزه بزرگ همانند بسيارى از معجزات ديگر در تواريخ و روايات ضعيف با خرافاتى آميخته شده كه چهره آن را در نظر انديشمندان دگرگون ساخته است، مانند فرود آمدن قطعه ‏اى از ماه به روى زمين، ولى بايد با دقت اين خرافات را از آن جدا كرد تا چهره اصلى معجزه كه جنبه علمى دارد لوث نشود.

علی کفشگر فرزقی

منبع:تفسير نمونه، ج‏23، ص: 8 و 12

-----------

پی نوشت:

1. بحار الأنوار (ط - بيروت)، محمد باقر مجلسی، ج‏17، ص: 347


مطالب مرتبط